# Amasya Antlaşması > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_Antla%C5%9Fmas%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Amasya Antlaşması, https://tr.wikipedia.org/wiki/Amasya_Antla%C5%9Fmas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Amasya Anlaşması ile Osmanlı İmparatorluğu, Basra Körfezi'ne erişim imkânı buldu ve istikrarlı bir doğu sınırı oluşturdu.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/OttomanEmpire1566.png/1280px-OttomanEmpire1566.png) *Amasya Anlaşması ile Osmanlı İmparatorluğu, Basra Körfezi'ne erişim imkânı buldu ve istikrarlı bir doğu sınırı oluşturdu. (Chamboz ( Tartışma · katkılar ), CC-BY-SA-4.0)* - **Adı:** Amasya Antlaşması - **Çeşit:** Barış Antlaşması - **Bitiş tarihi:** 1578 - **Diller:** Osmanlı Türkçesi, Farsça - **Taraflar:** Osmanlı İmparatorluğu Safevi Devleti **Amasya Antlaşması,** (Farsça: پیمان آماسیه ("Peymān-e Amasiyeh")) [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) İran'ı arasında imzalanan ve 1532-1555 Osmanlı-Safevi Savaşı'nı sona erdiren önemli bir diplomatik anlaşmadır.[^1] 29 Mayıs 1555'te, Osmanlı Padişahı [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) ve Safevi Şahı [I. Tahmasb](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Tahmasb)'ın temsilcileri arasında Amasya'da imzalanmıştır. Bu antlaşma, iki devlet arasında yaklaşık 20 yıl sürecek bir barış dönemini başlatmıştır.[^2] ## Arka plan Safevilerin [Doğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi)'ya ve Osmanlı sınırlarına yaptıkları akınlar, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu yeni seferler düzenlemek zorunda bırakmıştı. 1553'te başlayan [Nahcıvan Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nahc%C4%B1van_Seferi) sırasında [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu), Safevi direnişinin farklı bir stratejisi ile karşılaştı. Şah Tahmasb, Osmanlı kuvvetlerinin geçtiği bölgeleri tahrip edip yiyecek kaynaklarını yok ederek bir tür pasif direniş uygulamıştı. Osmanlı ordusu yiyecek sıkıntısı ve kış mevsiminin yaklaşması nedeniyle geri çekildi. Safevi elçisinin [mütareke](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCtareke) isteği ile başlayan diplomatik süreç, Amasya Antlaşması ile sonuçlandı.[^3] ## Antlaşmanın koşulları ve sonuçları Antlaşma, Osmanlı ve Safevi İmparatorlukları arasındaki sınırı belirlemiş ve belirgin [tampon bölgeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tampon_b%C3%B6lge) oluşturmuştur. Bu sınır, Gürcistan ve Ermenistan'ın iki devlet arasında paylaşılmasını sağladı.[^4] Batı Ermenistan ve Batı Gürcistan Osmanlı kontrolüne geçerken, Doğu Ermenistan ve Doğu Gürcistan Safevi hâkimiyetinde kaldı. Osmanlı İmparatorluğu, [Basra Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_K%C3%B6rfezi)'ne erişim sağlayarak Irak'ın büyük kısmını, özellikle [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'ı kontrol altına aldı. Safeviler ise [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) ve kuzeybatıdaki diğer topraklarını korudu.[^5][^6] ## Dini ve sosyal yansımalar Antlaşmanın önemli maddelerinden biri, Safevilerin İslam'ın ilk üç halifesine ve [Hz. Aişe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ai%C5%9Fe)'ye yönelik hakaret içerikli ritüelleri (Teberrâî) sonlandırma yükümlülüğünü kabul etmesiydi. Bu, Osmanlılar için Sünni-Şii çatışmasının dini boyutunu hafifletmek açısından önemliydi. Aynı zamanda, antlaşma İranlı hacıların Osmanlı topraklarından geçerek [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine) gibi kutsal şehirleri ziyaret etmelerine izin veriyordu. ## Kalıcılığı ve önemi Amasya Antlaşması, iki taraf arasında imzalanan ilk resmi antlaşma olması nedeniyle [Osmanlı-Safevi ilişkilerinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_ili%C5%9Fkileri) önemli bir dönüm noktasıdır. Antlaşma, Şah [Tahmasb](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Tahmasb)'ın ölümüne ve [II. İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0smail)'in tahta geçişine kadar yaklaşık yirmi beş yıl yürürlükte kalmıştır. [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)'daki sınırların kesin olarak ayrılması ve [Mezopotamya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezopotamya)'nın Osmanlılar tarafından kontrolünün tam olarak kabul edilmesi, ancak 1639'da imzalanan Zuhab Antlaşması ile gerçekleşti.[^7] Amasya Antlaşması, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun Doğu politikasındaki gücünü ve [Safevilerle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) dengeli bir ilişkiler geliştirme çabasını göstermesi açısından önemli bir tarihi belge olarak kabul edilir.[^8] [^1]: AMASYA ANTLAŞMASI. TDV İslam Ansiklopedisi. [^2]: Mikaberidze, Alexander. Historical Dictionary of Georgia. Rowman & Littlefield, 2015, s. xxxi. [^3]: Amasya Antlaşması. Anlaşmalar.com. [^4]: Mikaberidze, Alexander Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia, Volume 1. ABC-CLIO, 31 jul. 2011 p 698 [^5]: Mikaberidze, Alexander. Historical Dictionary of Georgia. Rowman & Littlefield, 2015, s. xxxi. [^6]: Mikaberidze, Alexander Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia, Volume 1. ABC-CLIO, 31 jul. 2011 p 698 [^7]: Ateş, Sabri. Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914. Cambridge University Press, 2013, s. 20. [^8]: Historical Dictionary of Georgia. Rowman & Littlefield, 2015, s. xxxi.