# Alvar Muharebesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Alvar_Muharebesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Alvar Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Alvar_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Secaatname_0279_%28cropped%29.jpg) * (Dal Mehmed Çelebi (Asafi), public-domain)* - **Çatışma:** Alvar Muharebesi - **Parçası:** 1578-1590 Osmanlı-İran Savaşı - **Tarih:** 21 Eylül 1585 - **Yer:** Alvar, Tebriz - **Bölge:** İran - **Sebep:** Safevîlerin Tebriz'e doğru ilerleyen Osmanlı ordusunu durdurmak istemesi - **Sonuç:** Stratejik Osmanlı zaferi - **Coğrafi değişiklikler:** Osmanlı ordusu 4 gün sonra Tebriz'e girdi - **Savaşan:** Osmanlı Devleti; Safevî Devleti - **Komutan:** Özdemiroğlu Osman Paşa; Cigalazade Sinan Paşa; Mehmed Paşa; Hamza Mirza; Kılıç Bey - **Güç:** 10.000–15.000 asker; 10.000 asker - **Kayıp:** Nispeten hafif; 500–1.000 **Alvar Muharebesi** ya da **Alivar Muharebesi**, [1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281578-1590%29)'nda evre, [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusu 21 Eylül 1585'te [Hamza Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamza_Mirza) komutasındaki Safevî ordusunu mağlup ederek 25 Eylül 1585'te [Tebriz'i ele geçirdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281585%29). ## Muharebe öncesi ![Matrakçı Nasuh'un çizimiyle Tebriz](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/Tabriz-16.PNG) *Matrakçı Nasuh'un çizimiyle Tebriz (Matrakçı Nasuh, CC-BY-SA-3.0)* 1583 yılında [Erivan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan)'ı ele geçirip [Meşaleler Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Me%C5%9Faleler_Muharebesi)'nde [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ordusunu hezimete uğratarak [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan)'ı kesin olarak ele geçiren Osmanlılar seferlerinin müteakip hedefi olarak eski Safevî başkenti [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i belirlediler (Tebriz; 1514, 1534, 1535 ve 1548'de dört kez Osmanlılarca ele geçirilmiş, ancak mesafenin uzaklığı nedeniyle Osmanlı ordusu dört seferinde de kenti tahliye ederek çekilmişti).[^1] [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) ve *Serdar-ı Ekrem* [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusu 1584-1585 kışını [Kastamonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kastamonu)'da geçirdikten sonra,[^2] [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)-[Tokat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokat)-[Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas) güzergahından [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'a ulaştı. Safevî Şahı [Muhammed Hüdabende](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Hud%C3%A2bende)'nin ordusunu [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) civarında topladığını duyan Özdemiroğlu Osman Paşa da buraya doğru ilerledi. [Pasinler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pasinler)-[Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)-[Çaldıran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran)-[Hoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoy)-[Merend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merend)-güzergahını takip ederek 20 Eylül'de [Sufiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sufiyan)'a ulaşan Osmanlı ordusuna karşı İranlılar iki stratejiyi tartıştılar: Birinci seçenek, Osmanlı ordusunun güzergâhındaki zahire ve su kaynaklarının tahribi, [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'deki sivil halkın tahliyesi ve yıpranmış Osmanlı ordusuna kentin önlerinde büyük bir orduyla taarruzla imhası, ikinci seçenek ise [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'in kalabalık nüfusuna istinaden savunma savaşı verilmesiydi. İkinci seçeneğe karar verilmesi üzerine, [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'de istihkamlar ve barikatlar hazırlandı. ## Muharebe ![Tebriz'de hastalanarak ölen Özdemiroğlu Osman Paşa'nın nakli](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b9/Secaatname_0282_%28cropped%29.jpg) *Tebriz'de hastalanarak ölen Özdemiroğlu Osman Paşa'nın nakli (Dal Mehmed Çelebi (Asafi), public-domain)* [Sufiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sufiyan)'den [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e ilerleyen Osmanlı ordusu ilk olarak Sufiyan önlerinde Safevi öncüleriyle karşılaştılar. Bunun üzerine Osmanlı ordusu muharebe düzeni alarak ileri harekâtını sürdürdü.[^3] Buna göre; [Van Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_%28eyalet%29) [Cigalazade Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa) ve [Diyarbakır Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbekir_%28eyalet%29) [Solak Ferhad Paşazade Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Solak_Ferhad_Pa%C5%9Fazade_Mehmed_Pa%C5%9Fa) askerleriyle birlikte ordunun önüne geçmiş, ordunun sağ kanadına [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) (kısıtlı sayıda) [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_%28eyalet%29) ve [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum_%28eyalet%29) askeriyle Anadolu Beylerbeyi Hasan Paşa, sol kanadına ise [Halep Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep_%28eyalet%29) [Okçuzade Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ok%C3%A7uzade_Mehmed_Pa%C5%9Fa) ile [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_%28eyalet%29) ve [Trablusşam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus%C5%9Fam_%28eyalet%29) askeri yerleşmişti. [Maraş Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BClkadriye_%28eyalet%29) Davut Han ve [Karaman Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman_%28eyalet%29) Murad Paşa da ordunun artçılığını yapıyordu. Merkezde ise [darbzen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Darbzen_topu)ler ve arkasında [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler vardı.[^4] Buna mukabil; [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) şehzadesi [Hamza Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamza_Mirza) komutasındaki birliklerle yaklaşık 5.000 piyade ve 5.000 süvari) [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) çevresindeki bahçelerde Osmanlı ordusunun yaklaşma yolu üzerine pusu kurarak beklemeye başladı. Osmanlı ordusunun [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'in yaklaşık 18 kilometre kuzeybatısındaki [Alvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yukar%C4%B1_Elvar)'a yaklaşması üzerine pusudaki Safevi kuvvetleri mevzilerden çıkarak Osmanlı ordusuna sol yandan saldırdı ve Osmanlı ordusunun sağ kanadındaki Rumeli askeriyle çatışma başladı (21 Eylül 1585).[^5] Rumeli [Deliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deliler)inin kethüdasının ilk çarpışmada öldürülmesi üzerine İran birliği baskısını artırarak Osmanlı sağ kanadını sıkıştırmaya başladı. Bunun üzerine [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) kanadı takviye etmek amacıyla [Van Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_%28eyalet%29) [Cigalazade Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa) ve [Diyarbakır Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbekir_%28eyalet%29) Mehmed Paşa komutasındaki birlikleri gönderdi. Bu birlikle doğrudan Hmaza Mirza komutasındaki İran birliğinin üzerine hücuma geçti. Sayı üstünlüğünü ele geçiren ve yaptıkları baskında sürpriz unsurunu kaybeden Safevî birliği sarsıldı ve bozulup esirler vererek ve ağır kayıplarla geri çekilmeye başladı.[^6] İkindi vaktine kadar devam eden çarpışmalarda Van ümerasından Bilal oğlu Koçi Bey, İranlıların Pazuki Hakimi Kılıç Bey'i öldürüp Karadağ Hakimi ve Hamza Mirza'nın Divan beyini esir aldı. Çekilen Hamza Mirza, Tebriz'in 12 mil uzağında asıl İran ordusuyla bekleyen babası Hudabende'ye katıldı. [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa) bu zaferde önemli rol oynayan Van Beylerbeyi Vezir Cigalazade Sinan Paşa, Diyarbekir Beylerbeyi Solak Ferhad Paşazade Mehmed Paşa, eski Şehrizor Beylerbeyi Çerkez İskender Paşazade, Bolu Beyi Mehmed Bey ve Bitlis Hakimi Şeref Han'ı ödüllendirdi[^7] ## Muharebe sonrası [Alvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alvar)'daki İran pususunu boşa çıkartarak [Hamza Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamza_Mirza)'yı yenilgi halinde geri çekilmeye zorlayan Osmanlı ordusu yoluna devam ederek önce [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'in kuzeyinden geçen [Acısu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ac%C4%B1su%2C_Tebriz)'ya ilerleyerek şehrin önlerine geldi (23 Eylül). Çıkan çatışmalar sonucunda Osmanlı ordusunun topçu gücüne direnemeyeceğini anlayan [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) halkı ve garnizonu 25 Eylül 1585'te [teslim oldu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281585%29).[^8] ## Ayrıca bakınız - [Tebriz Kuşatması (1585)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281585%29) [^1]: İslam Ansiklopedisi, "Tebriz" maddesi, İstanbul (2011), c.40, s.220. [^2]: "Osmanlı-İran Siyasi Münasebetleri-I 1578-1590", Bekir Kütükoğlu, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul (1962), s. 147-148 [^3]: "1585 Yılında Tebriz Seferine Çıkan Osmanlı Ordusunun İkmâl ve İaşesi", Orhan Kılıç, Askerî Tarih Bülteni, S. 46, Şubat 1999, s. 111-112 [^4]: "Osmanlı-Safevî Mücadelesinde Askerî Harekât Alanı ve Muharebeler (1578-1590), Turgay Koçak, 29 Mayıs Üniversitesi, İstanbul (2016), s.62 [^5]: Sultan III. Murâd Dönemi Osmanlı Şark Seferlerini İhtiva Eden İki Manzum Tarih: Âsafî'nin Şecâatnamesi ve Harîmî'nin Gonca-i Bâğ-ı Murâd'ı", Süleyman Eroğlu, International Journal of Humanities and Research, Şubat 2020, Yıl: 4, Sayı: 4, c.3, s.62 [^6]: Sultan III. Murâd Dönemi Osmanlı Şark Seferlerini İhtiva Eden İki Manzum Tarih: Âsafî'nin Şecâatnamesi ve Harîmî'nin Gonca-i Bâğ-ı Murâd'ı", Süleyman Eroğlu, International Journal of Humanities and Research, Şubat 2020, Yıl: 4, Sayı: 4, c.3, s.62 [^7]: "Habeşistan'dan Kafkasya'ya Bir Osmanlı Paşası: Özdemiroğlu Osman Paşa", Çetin Sungur, Hacettepe Üniversitesi, Ankara (2012), s.129-130 [^8]: "Iran at War", Dr. Kavekh Farookh, Osprey Publishing (2011), Oxford (2011), s.50