# Altuncan Hatun > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Altuncan_Hatun > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Altuncan Hatun, https://tr.wikipedia.org/wiki/Altuncan_Hatun (CC-BY-SA-4.0) - **Eşi:** Şah Melik; Tuğrul Bey - **Çocukları:** Enuşirvan (ilk eşinden) - **Hanedan:** Selçuklu Hanedanı (evlilikle) - **Doğum yeri:** Harezm, Harezmşahlar Devleti - **Ölüm tarihi:** 1060 - **Ölüm yeri:** Zencan, Büyük Selçuklu İmparatorluğu - **Dini:** İslam **Altuncan Hatun** (d. (?), [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm) - ö. 1060, [Zencan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zencan)), [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Sultanı [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'in eşi. Daha önce [Yengi-kent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otrar) ve [Cend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cend) [Oğuzları](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Yabgulu%C4%9Fu)'nın [yabgu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yabgu)su; [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm)'in [valisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar_Devleti) *(1038-1041)* ve daha sonra da [Harezm-Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar_Devleti) *(1041-1042)* olan [Şah Melik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah_Melik)'in ilk eşi idi. Kocasının 1042'de [Çağrı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_%28Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) tarafından öldürülmesinden sonra 1043'te [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul) ile evlendi.[^1][^2] ![Altuncan Hatun (temsili)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Altuncan_Hatun_Portresi.jpg/1280px-Altuncan_Hatun_Portresi.jpg) *Altuncan Hatun (temsili) (Leblebi Tozu, CC-BY-4.0)* ## Hayatı Hayatının ilk dönemleri hakkında detaylı bilgi yoktur. İlk eşi [Selçuklu Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) ile müttefik olan 1035 yılında ölen [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm) bölgesi hakimi [Şah Melik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah_Melik) olduğu tahmin edilir.[^3] [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul) Altuncan Hatun ile evlenmek için [Kündürî](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCnd%C3%BCr%C3%AE)'yi görevlendirmiştir. [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul) ile Altuncan Hatun'un ne zaman evlendikleri kesin olarak bilinmemesine rağmen 1040'lı yıllar olduğu ileri sürülür. [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul) eşi Altuncan Hatun'a saygı duyar, bir mesele hakkında görüşlerini sorar, sözünü dinlerdi.[^4] Altuncan Hatun Selçuklu siyasetinde söz sahibi olmuş ve önemli kararlar almıştır. [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'in üvey kardeşi [İbrahim Yınal](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Y%C4%B1nal)'ın isyan başlatıp devletin merkezi [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan)'a doğru yönelmesi üzerine [Nusaybin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nusaybin)'de bulunan Tuğrul Bey kardeşinden önce [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan)'a ulaşarak silahları ve hazineyi güvenceye aldı. [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan) önünde iki kardeş savaştı. Tuğrul Bey kuvveti az olduğu için mağlup olarak [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan) kalesine sığındı. Tuğrul, eşi Altuncan Hatun'dan ve veziri [Kündürî](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCnd%C3%BCr%C3%AE)'den yardım istedi. Selçuklu ordusunun [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'tan ayrılmamasını isteyen Abbasi halifesi Altuncan Hatun'a izin vermedi ve vezir [Kündürî](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCnd%C3%BCr%C3%AE) [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan)'a gitmemesi için Altuncan Hatun'u ikna etmeye çalıştı. Vezir [Kündürî](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCnd%C3%BCr%C3%AE), Altuncan Hatun'un üvey oğlu Enuşirvan'ı Tuğrul Bey yerine tahta çıkarmaya niyetlendi. Bu durumu anlayan Altuncan Hatun, oğlunu ve veziri yakalatıp tutuklatmak üzere harekete geçince ikisi de kaçarak [Hille](https://turkipedia.org/tr/wiki/El-Hille)'ye gittiler; takip edilmemek için de üzerinden geçtikleri [Dicle köprüsü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dicle_K%C3%B6pr%C3%BCs%C3%BC)nü tahrip ettiler.[^5] Altuncan Hatun daha sonra [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'da bulunan askerleri ve oğuzları toplayıp, buradaki mal ve silahları yağmaladıktan sonra oluşturduğu ordunun başında [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan)'a doğru yola çıktı. Bu arada doğudan [Çağrı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_%28Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki%29) [Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_%28Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki%29)’in oğulları Kavurd, Yakutî ve [Alp Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alp_Arslan) Tuğrul Bey’i, İbrahim Yınal’ın kardeşi Ertaş’ın oğulları Ahmet ve Mehmet ise, kendi amcalarını desteklemek üzere gelmişlerdi. Tuğrul Bey, eşi başta olmak üzere yardımına gelen destek kuvvetler sayesinde kardeşi [İbrahim Yınal](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Y%C4%B1nal)'ı mağlup ederek tehlikeyi atlattı.[^6] Altuncan Hatun'un cesur bir karar alarak oğlunun tahta çıkmasına karşı çıkması ve [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'e yardıma gitmesi Selçuklu Devleti'nin kaderini değiştirmiştir.[^7] ### Devlet idaresi Ölmeden önce eşi [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'e “Dünya ve ahiret şerefine nail olman için halifenin kızıyla evlenme konusunda çaba göster” dediği ve bütün mal varlığının halifenin kızına verilmesini vasiyet ettiği söylenir.[^8][^9] [İbnü'l Cevzî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn%C3%BC%27l-Cevz%C3%AE), Altuncan Hatun hakkında; "Tuğrul Bey, birçok iş ve sorunlarda onun fikrini alır ve bunların çözümlerini kendisine bırakırdı" demiş ve hayır işleri yapan çok dindar kadın olduğunu söylemiştir.[^10] [Süryani](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCryaniler) tarihçi [İbnü'l İbrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bar_Hebraeus) de "Kendisi kocası tarafından son derece sevilirdi ve saltanatın bütün işlerini bu kadın idare ederdi," demiştir.[^11] ### Ölümü Altuncan Hatun Aralık 1060'ta [Zencan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zencan)'da vücudunda su birikmesi sonucu öldü ve ardından [Rey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rey)'e defnedildi.[^12] ## Popüler Kültürde Yeri 2021'de [TRT 1](https://turkipedia.org/tr/wiki/TRT_1) de yayınlanmaya başlayan [Alparslan: Büyük Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alparslan%3A_B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu) dizisinde [Esra Kızıldoğan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Esra_K%C4%B1z%C4%B1ldo%C4%9Fan) tarafından canlandırılmaktadır. [^1]: Ann K. S. Lambton. Continuity and Change in Medieval Persia. SUNY Press, 1 Ocak 1988, s. 262. [^2]: Türk dünyası araştırmaları - Issue 173. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 2008, s. 112. [^3]: Sema, Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. SEMA.1.2016.SELÇUKLU DEVLET YÖNETİMİNDE KADININ YERİ VE ALTUNCAN HATUN ÖRNEĞİ (The Role of Woman in the Governance of Great Seljuk Empire: an Example of Altuncan Hatun) - Ayşe Dudu Kuşçu. [^4]: TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 16, sayfa: 499 [^5]: Sema, Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. SEMA.1.2016.SELÇUKLU DEVLET YÖNETİMİNDE KADININ YERİ VE ALTUNCAN HATUN ÖRNEĞİ (The Role of Woman in the Governance of Great Seljuk Empire: an Example of Altuncan Hatun) - Ayşe Dudu Kuşçu. [^6]: Sema, Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. SEMA.1.2016.SELÇUKLU DEVLET YÖNETİMİNDE KADININ YERİ VE ALTUNCAN HATUN ÖRNEĞİ (The Role of Woman in the Governance of Great Seljuk Empire: an Example of Altuncan Hatun) - Ayşe Dudu Kuşçu. [^7]: Sema, Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. SEMA.1.2016.SELÇUKLU DEVLET YÖNETİMİNDE KADININ YERİ VE ALTUNCAN HATUN ÖRNEĞİ (The Role of Woman in the Governance of Great Seljuk Empire: an Example of Altuncan Hatun) - Ayşe Dudu Kuşçu. [^8]: Ali Sevim, Makaleler, c.II, (Miratüz-Zaman/Tuğrul Bey Dönemi), s. 131 [^9]: Zekeriya Kitapçı, Türk ve Selçuklu Hatunları, s. 263 v.d. [^10]: Ali Sevim, Makaleler, c.II, (Miratüz-Zaman/Tuğrul Bey Dönemi), s. 130 [^11]: Ebû’l-Ferec, Abû’l-Farac Tarihi, (Suryanca’dan İngilizce’ye çev.: Ernest A. Wallis Budge, İngilizce’den Türkçe’ye çev.: Ömer Rıza Doğrul), Ankara, 1987, II. Baskı, c. I, s. 315 [^12]: TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 44, sayfa: 252