# Altun Yaruk > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Altun_Yaruk > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Altun Yaruk, https://tr.wikipedia.org/wiki/Altun_Yaruk (CC-BY-SA-4.0) **Altun Yaruk**, ("***التون**** altun" "altın.*"[^1] ve "***يرقلق**** yarukluk" "nur, ışık*"[^2] anlamındadır.) veya tam adıyla **Altun önglüg yaruk yaltrıklıg kopda kötrülmiş nom iligi** (*Tr*:*Altın renkli, parlak ışıklı, en üstün sutra hükümdarı*), Mahayana Budizmine ait bir sutra kitabıdır. Özgün eser [Sanskrit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sanskrit)çe yazılmış ve VIII. yüzyılda Çinceye, X. yüzyılda da [Beşbalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fbal%C4%B1k)lı [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) bilgini [Singku Seli Tutung](https://turkipedia.org/tr/wiki/Singku_Seli_Tutung) tarafından [Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca)ya çevrilmiştir.[^3][^4] ## İçeriği Eser, 10 kitap içerisinde 31 bölüme ayrılmıştır. Her bir bölümde [Buda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buda)'ya bir soru yöneltilir. Buda da kendisine sorulan soruya bir öykü ile karşılık verir. Böylece kıssadan hisse yoluyla soru cevaplanmış olur. Örneğin Altun Yaruk'un 10. kitabındaki Aç Bars öyküsünde Buda'ya yöneltilen bir soru üzerine üç prens ile aç bir kaplan arasında yaşananlar aktarılır. Yaralı kaplanın kendisini ve yavrularını besleyemeyişi sonucu kendi yavrularından birisini yemek üzere iken küçük prens kendini kaplana yem eder. Burada işlenen fikir, Mahayana Budizmi'nin temel fikirlerinden birisi olan, önce canlıları sonra kendini kurtarmaktır. ## Nüshaları Eser ilk kez 1910'da [Malov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sergey_Malov) tarafından [Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu) eyaletinin Winshugu bölgesinde bulunmuştur. Bu keşifte elde edilen 397 yaprak,[Yugurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Uygurlar)ın 1687'de özgün esere sadık kalarak tahta baskı tekniğiyle bastıkları bir eserdir. Günümüzde Saint Petersburg Bilimler Akademisi'nde saklanmaktadır.[^5] F. Bergman, 1927 ilâ 1935 arasında yaptığı geziler sırasında ikinci bir yazma bulunmuştur ve bu kopya da günümüzde Stockholm Halk Müzesi'nde saklanmaktadır.[^6] Alman bilim insanlarının XX. yy. başında yaptıkları gezilerden getirilen eserler kataloglandığında bunların arasında Altun Yaruk'un 70'ten fazla yazmasını içeren 841 yaprak olduğu kaydedilmiştir.[^7] ## Ayrıca bakınız - [Singku Seli Tutung](https://turkipedia.org/tr/wiki/Singku_Seli_Tutung) - [Uygur edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_edebiyat%C4%B1) [^1]: Dîvânu Lugâti't-Türk Veritabanı. Türk Dil Kurumu. [^2]: Dîvânu Lugâti't-Türk Veritabanı. Türk Dil Kurumu. [^3]: Karahan, Akartürk. “Altun Yaruk” İle İlgili Türkiye’deki Çalışmalara Bir Bakış. 2013, s. 277-287. [^4]: Tekin, Şinasi. Uygur Bilgini Sin͡gḳu Seli Tutun͡g’un Bilinmeyen Yeni Bir Çevirisi Üzerine. Türk Dil Kurumu, 1965, s. 29-33. [^5]: Karahan, Akartürk. “Altun Yaruk” İle İlgili Türkiye’deki Çalışmalara Bir Bakış. 2013, s. 277-287. [^6]: Karahan, Akartürk. “Altun Yaruk” İle İlgili Türkiye’deki Çalışmalara Bir Bakış. 2013, s. 277-287. [^7]: Uçar, Erdem. BERLİN BİLİMLER AKADEMİSİNDEKİ METİN PARÇALARI. 20 Aralık 2017, s. 151-165.