# Altayca

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Altayca
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Altayca, https://tr.wikipedia.org/wiki/Altayca (CC-BY-SA-4.0)

- **Dilin adı:** Altayca
- **Kendi dilindeki adı:** Алтай тили
- **Telaffuz:** Altay tili
- **Ülkeler (ülke):** Altay Cumhuriyeti
- **Bölge:** Altay Cumhuriyeti, Altay Krayı
- **Etnisite:** Altaylar
- **Kişi sayısı:** 55,720
- **Tarih:** 2010
- **Aile rengi:** Altay
- **Aile:** Türk dilleri; Şaz; Sibirya grubu
- **Alfabe:** Kiril alfabesi
- **Ulus:** Rusya; Altay Cumhuriyeti
- **İso:** alt
- **Lc:** atv; alt
- **Ld:** Kuzey Altayca; Güney Altayca

**Altayca** veya **Altay Türkçesi**, [Türk dillerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri) [Sibirya grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_T%C3%BCrk_dilleri)nda yer alan bir [dil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dil)dir. [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) içindeki [Altay Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Cumhuriyeti)'nin resmî dilidir. Altayca, 1948 yılına kadar **Oyrot dili** (ойрот) olarak adlandırılmıştır. Rusya'nın 2010 nüfus sayımı verilerine göre dil yaklaşık 55.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.[^1]

Dil, [Altay Krayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Kray%C4%B1)'nda konuşulan Kuzey Altayca ile [Altay Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Cumhuriyeti)'nde konuşulan Güney Altayca olmak üzere iki lehçeye sahiptir, ancak bu iki lehçe tamamıyla [karşılıklı anlaşılabilir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kar%C5%9F%C4%B1l%C4%B1kl%C4%B1_anla%C5%9F%C4%B1labilirlik) değildir.[^2] Dilin [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) ile yazılan [standart formu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Standart_dil) Güney Altayca'yı baz almakta olup, 2006 yılında Kuzey Altayca'nın yazımı için Kiril alfabesi asıllı bir sistem de geliştirilmiştir.[^3]

## Sınıflandırma

Altayca, [Altay Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Da%C4%9Flar%C4%B1)'nın çevrelediği bir alanda konuşulur ve genellikle [Şorca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorca) ve [Hakas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakasya)ça dillerine coğrafi açıdan yakınlığı dolayısıyla [Türki dillerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri) Kuzey ([Sibirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_T%C3%BCrk_dilleri)) alt grubu içinde değerlendirilir,[^4] ancak coğrafi olarak diğer dillerden nispeten izole olması nedeniyle bu sınıflandırma tartışmalıdır. [Kıpçak grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7ak_grubu) içinde yer alan [Kırgızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zca)ya yakın özellikler göstermesi yüzünden bu sınıfa da dahil edilmiştir. [Talat Tekin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tal%C3%A2t_Tekin) dilin güney lehçesini diğer Türk dilleri içerisinde ayrı bir alt gruba sokmuş iken, Kuzey lehçesini Şorcanın Kondoma lehçesi ve [Çulımca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ul%C4%B1mca) ile birlikte sınıflandırmıştır.[^5]

## Coğrafi dağılımı

Altayca, temel olarak [Altay Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Cumhuriyeti)'nde (Güney Altay) ve [Altay Kray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Kray%C4%B1)'da (Kuzey Altay) konuşulur.

## Statüsü

Altayca, [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) ile birlikte [Altay Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Cumhuriyeti)'nin resmî dilidir. Resmî dil olarak Altay dili, Altay-kiji olarak adlandırılan Güney diyalekti üzerinde gelişmiştir.

## Diyalektleri

Altay dili, Kuzey ve Güney diyalektlerine ayrılır. Bu diyalektler de ayrıca pek çok alt diyalekti içerir. Başlıca diyalektleri aşağıdaki gibidir:

- **Güney Altay**
- Asıl Altay
- Mayma
- Telengit
- Tölös
- Çuy
- Teleut
- **Kuzey Altay**
- [Tuba](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tubalar)
- Kumandı
- Turaçak
- Solton
- Starobardin
- Çalkan ya da [Çalkandu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87alkandular) (Kuu, Lebedin olarak da bilinir)

## Dış bağlantılar

- [Türkiye'de Altay Türkçesi üzerine yapılmış olan lisansüstü tezleri](https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/778738)
- [Altayca ve Türkçenin karşılaştırılmalı ses ve şekil bilgisi](http://openaccess.ardahan.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12427/747/Elcan%2C%20Abdullah-Doktora.pdf?sequence=1&isAllowed=y)
- [Altay alfabesi](http://www.tarbagan.net/fotj/AltaiLang.htm)
- [Altayca deyişler](http://www.geocities.com/Athens/9479/altai.html)( 2009-10-25)
- [Rusça–Altayca Online Sözlük](https://web.archive.org/web/20160313235240/http://epaltay.ru/index.php?catid=48:2009-11-26-04-23-57&id=2313:2010-12-15-06-25-51&itemid=83&option=com_content&view=article)

[^1]: Dillere göre Rusya Federasyonu nüfusu (Rusça). Rus İstatistik Bürosu. <http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/Documents/Vol4/pub-04-05.pdf>
[^2]: Raymond G. Gordon Jr., ed. 2005. Ethnologue: Languages of the World. 15th edition. Dallas: Summer Institute of Linguistics.
[^3]: В Алтайском крае издана азбука кумандинского языка. 2006. <http://www.indigenous.ru/modules.php?name=News&file=print&sid=215>
[^4]: Ethnologue report for Northern Turkic. SIL International, 2005. <http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=92721>
[^5]: Tekin, Tâlat. A New Classification of the Chuvash-Turkic Languages. Erdem, Ocak 1989, s. 129-139.
