# Altay Krayı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Kray%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Altay Krayı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Altay_Kray%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Map_of_Russia_-_Altai_Krai_%282008-03%29.svg/1280px-Map_of_Russia_-_Altai_Krai_%282008-03%29.svg.png) * (Marmelad, CC-BY-SA-2.5)* - **Birimin adı:** Altay Krayı - **Rusça adı:** Алтайский край - **Federal bölge:** Sibirya - **Ekonomik bölge:** Batı Sibirya - **Başkent:** Barnaul - **Yönetici tipi:** Vali - **Yönetici adı:** Aleksandr Karlin - **Yasama organı:** Duma - **Yüzölçüm:** 167996 - **Yüzölçüm sırası:** 22. - **Nüfus:** 2496776 - **Nüfus tarih:** 2009 - **Nüfus sırası:** 20. - **Kuruluş tarihi:** 28 Eylül 1937 - **Kodu:** 22 **Altay Krayı** ([Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): Алтайский край / *Altayskiy kray*), [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın [Sibirya Federal Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_Federal_B%C3%B6lgesi)'nde yer alan ve [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Da%C4%9Flar%C4%B1)-Sayan Dağları bölgesinde [Obi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Obi_Nehri), [Abakan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abakan)-[Yenisey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenisey) civarında bulunan [kray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kray)dır. Kuruluşu 28 Eylül 1937'dir. Güney-güneybatıda [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan), kuzeyde [Krasnoyarsk Krayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krasnoyarsk_Kray%C4%B1), güneydoğuda [Altay Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Cumhuriyeti), [Tuva Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuva_Cumhuriyeti), [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) ve [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan) yer alır. Altay Krayı'nın idarî merkezi [Barnaul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barnaul)'dur. Altay Krayı doğrudan [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)'ya bağlı olan idarî bir bölgedir. İdarî bakımdan 8'i şehir, 10'u kasaba olmak üzere toplam 75 bölgedir. ## Tarih ### Güney Sibirya alanındaki ilk devletler ![Kırgız Türkleri Kağanlığı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9e/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82.png) *Kırgız Türkleri Kağanlığı (Adaykz, CC-BY-SA-3.0)* [Sibirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya)'nın güneyindeki Türk topluluklarının yaşadığı yerlerde ilk kurulan devletler çok eski zamanlara kadar gider. MÖ IV. - III. yüzyıllar arasında Eski Çin kaynaklarına göre Türk ırkından bir toplum olan «[Dinlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinlin)ler» (丁零) ve devletlerinin adı da - «Dinlin-go» (丁零国) olarak geçer. Yaklaşık MÖ 201 yılında Dinlin Türkleri [Ulu Hun Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eyung-nu) ile birleşip Hun Kağanlığını güçlendirdi ve Çin ülkesine göre daha güçlü bir Türk memleketi teşekkül etti. Türk toplumları Çin'e karşı güçlenince Türk ülkesine gelen Çinliler kendi ülkelerine geri döndüler.[^1] Türk topluluklarından [Kırgızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar) başta olmak üzere birçok Türk topluluğu tekrar Altay Krayı bölgesine gelip Dinlin Türkleri ile birleşip Çinlilere karşı çoğunluğu sağladılar.[^2] VI. ve VII. yüzyıllarda Kırgız Türklerinin Elteber adındaki il idarecisi burayı yönetiyordu.[^3] VIII. yüzyılda Bekve İnal ad ve ünvanıyla merkezden gelen ve [kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C4%9Fan)ın soyundan gelen [Bars Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bars_Ka%C4%9Fan) gibi yöneticiler vardı.[^4] Sonraki yüzyıllarda Türk toplulukları birbirine düşünce ve Çin'in Türk ülkesinin içişlerine karışmasıyla devlet parçalandı. Bazı Türk toplulukları bulundukları yerden göçmeye başladılar.[^5] Türkler güçten düşünce Türk topraklarına ve Türk topluluklarına Türklerin dışında yabancı uluslar egemen olmaya başlamıştır. Moğol, Çin ve son olarak da Rus ulusları Türk topluluklarının yerlerine hakim oldular.[^6] ## Fiziki-coğrafik karakteri ![Barnaul & Ob Platosu, Rusya](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/43/Barnaul_%26_Ob_Plateau%2C_Russia.jpg) *Barnaul & Ob Platosu, Rusya (International Space Station Program, Nasa, public-domain)* ### Coğrafi konumu Altay Krayı, [Batı Sibirya'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Sibirya)nın güneydoğusundadır. 50 ile 55 derece kuzey enlemi ve 77 ile 87 derece doğu boylamındadır. Batıdan doğuya yaklaşık 600 km, kuzeyden güneye yaklaşık 400 km bir alana iyeliktir. [Barnaul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barnaul)'dan [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)'ya kuş uçuşu uzaklık yaklaşık 2.940 km, otoyol ile yaklaşık 3.400 km'dir. ### Su alanları Altay Krayı'nın gerek yer altı ve gerekse yer üstü su kaynakları çok boldur. Büyük akarsuları (17.000) - [Ob](https://turkipedia.org/tr/wiki/Obi_%28akarsu%29), [Biy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Biy_%28akarsu%29), [Katun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katun_%28akarsu%29), [Çumış](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87um%C4%B1%C5%9F_%28akarsu%29), [Aley](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aley_%28akarsu%29) ve [Çarış](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1%C5%9F_%28akarsu%29)'tır. 13.000 kadar göl olup en büyüklerinden biri [Kulundin gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kulundin_G%C3%B6l%C3%BC)'dür, alanı da 728 km²dir. Yörenin ana su kaynağı [Obi Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Obi_Nehri) ve kolları olup bölgede 493 km kadardır, Obi Nehri'nin kollarından Biy ve Katun, nehrin kraydaki en önemli iki koludur. Obi havzasının kray alanında %70 kadar bir alana sahiptir. ## Nüfus Rusya Federasyonu İstatistik Kurumunun verilerine göre toplam nüfus 2.390.912 (2014 Ocak ayı)[^7] kişidir. Nüfus yoğunluğu - 14,23 kişi/km² (2014). Şehir nüfusu - 55,67[^8] (2013). ### Etnik Nüfus yapısı Altay Krayı'nda etnik yapı olarak 1002'yi aşkın ulus vardır. Etnik yapı olarak şöyle belirtilmiştir (2010 yılı): - [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) - 2.234.324 (%93,9) - [Almanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanlar) - 50.701 (%2,1) - [Ukraynalılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukraynal%C4%B1lar) - 32.226 (%1,4) - [Kazak Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar) - 7.979 (%0,3) - [Ermeniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) - 7.640 (%0,3) - [Tatar Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar) - 6.794 (%0,3) - [Beyaz Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belaruslular) - 4.591 (%0,2) - [Altay Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altaylar) - 1.763 (%0,1) - [Kumandı Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumand%C4%B1lar) - 1.401 (%0,1) ### Din Din anlamında çok çeşitlilik olsa da çoğunluğu Hristiyan'dır. Çok sayıda Hristiyan ve Musevi dernekler teşkilatlanıp dinî misyonerlik yapmaktadır. Müslümanların sayısı az olsa da en hızlı yayılan din [İslam dinidir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam). Yöredeki Türk dilleri; Altay Türkçesi, Kumandı Türkçesi, [Tuva Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca), Hakas Türkçesidir.[^9] ### Zaman dilimi Altay Kray (Yöresi) Novosibirsk zaman dilimindedir (NOVT/NOVST). [UTC](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fg%C3%BCd%C3%BCml%C3%BC_Evrensel_Zaman) saat farkı +0600 (NOVT)/+0700 (NOVST). ## İdari yapılanma Alanı 12 [şehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehir), 1 Z.A.T.O. (Закрытое административно-территориальное образование) yani kapalı alan yönetimi, 59 köy birliği bölgesi. Büyük yerleşim yerleri şöyledir: [Barnaul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barnaul), [Biy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Biy) (Çaş Tura), [Rubtsovsk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rubtsovsk), [Novo Altaysk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Novo_Altaysk), [Zarinsk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zarinsk), [Kamenna Obi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamenna_Obi), [Aleysk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aleysk), [Kulunda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kulunda), [Altayskoye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altayskoye), [Gornyak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gornak_%28Altay_kray%C4%B1%29), [Sibir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibir_%28Altay_kray%C4%B1%29) vb. ## Dış bağlantılar - [Официальный сайт органов власти](http://www.altairegion22.ru) - [Законодательные и нормативные акты Алтайского края](http://altai.news-city.info/docs/) - [Алтайский край в справочнике-каталоге «Вся Россия»](https://web.archive.org/web/20071202082439/http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=22) - [Altay fotoğrafları](http://www.altai-photo.ru) - [Altay Krayı haritası](http://rosmaps.ru/russia/altaiskii-krai/) - [Состав Алтайского края по ОКАТО](http://www.classbase.ru/okato/index/parent/1) [^1]: Хунну. [^2]: Moğolistan Tarihi (История Монголии), cilt II, 2003 [^3]: Moğolistan Tarihi (История Монголии), cilt II, 2003 [^4]: Moğolistan Tarihi (История Монголии), cilt II, 2003 [^5]: Moğolistan Tarihi (История Монголии), cilt II, 2003 [^6]: Moğolistan Tarihi (История Монголии), cilt II, 2003 [^7]: http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls Altay krayı nüfusu [^8]: Arşivlenmiş kopya. [^9]: Arşivlenmiş kopya.