# Alpamış

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Alpam%C4%B1%C5%9F
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Alpamış, https://tr.wikipedia.org/wiki/Alpam%C4%B1%C5%9F (CC-BY-SA-4.0)

![Alpamış, Özbek destan şiiri. R. Halilov.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bb/The_Soviet_Union_1988_CPA_5990_stamp_%28Alpamysh%2C_Uzbek_epic_poem._R._Khalilov%29.jpg)
*Alpamış, Özbek destan şiiri. R. Halilov. (USSR Post, public-domain)*

**Alpamış** (*Алпамыс / Alpamıs*, Alpomish / Алпомиш, [Başkurtça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkurt%C3%A7a): Алпамыша, Алпамыш, Alpamış, [Tatarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarca): *Алпамша*, [Altayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altayca): *Алып Манаш*) - Türk ve Altay mitolojilerinde söylencesel kahraman. **"Alpamsı Han"** olarak da bilnir.

## Özellikleri

Bilinmeyen diyarlara yolculuklar yapmıştır. Masal yaratıklarıyla savaşmıştır. Anasının karnında 12 ay kalmıştır. Yedi günde yedi yaşına gelmiştir. Atının adı Şubar (Bayşubar)'dır. Ulu bir ağacın tepesindeki dev kuşun yavrularını [Ejderha](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ejderha)dan (veya yılandan) kurtarır. Aya gidip gelir. [Ateş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ate%C5%9F) kendisini yakmaz. Demir Ev'de hapis kalır. Kendisini hapseden Hakan'ın kızı tarafından kurtarılır. Döndüğünde nişanlısının evlendirildiğini görüp çoban kılığına girer ve yanına yaklaşarak gerçeği öğrenir. Sonunda nişanlısına (Barçın /Gülbarşın)[^1] kavuşur. Türk masal motiflerinin pek çoğunu bünyesinde barındıran bir öykünün kahramanıdır.

## Etimoloji

(Al) kökünden türemiştir. [Alp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alp_%28mitoloji%29) sözcüğünden gelir. Yiğitlik, kahramanlık anlamlarını taşır. Alba sözcüğü Moğolcada görev anlamına gelir[^2] ve bu mana ile de bağlantılı olabilir. Bu açıdan bakıldığında kendisine ilahi bir görev verilmiş kişi olarak ele alınabilir.

## Dış bağlantılar

- [Alpamış Destanı, Doğan Kaya](http://turkoloji.cu.edu.tr/HALK%20EDEBIYATI/dogan_kaya_alpamis_destani.pdf)
- [Rus Yonetimi altinda Orta Asya Kimligi, Hasan Bulent Paksoy](http://www.academia.edu/2437537/ALPAMIS_Turkce_ceviri)
- [Alpamysh](https://en.wikipedia.org/wiki/Alpamysh)
- [Alpamysh](https://roundedglobe.com/books/0aaf8408-b6ab-4fa2-a6b2-dc4e926016c2/Alpamysh:%20Central%20Asian%20Identity%20under%20Russian%20Rule/)

[^1]: Rinchindorji. "Mongolian-Turkic Epics: Typological Formation and Development" (Page-387)
[^2]: Mongolian Dictionary, Andras Rajki, ("alba") <http://www.freeweb.hu/etymological/Mongol.htm>
