# Alihan Töre > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Alihan_T%C3%B6re > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Alihan Töre, https://tr.wikipedia.org/wiki/Alihan_T%C3%B6re (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/56/Alihantora_Sog%27uniy.jpg) * (Khan.shakirov, public-domain)* - **Makam:** Doğu Türkistan Cumhuriyeti Geçici Hükûmeti Cumhurbaşkanı - **Dönembaşı:** 12 Kasım 1944 - **Dönemsonu:** 16 Haziran 1946 - **Sonragelen:** Ahmetcan Kasımi - **Doğum yeri:** Tokmok, Rus İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Taşkent, Sovyetler Birliği - **Meslek:** Siyasetçi, şair, akademisyen - **Bağlılığı:** İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti - **Rütbesi:** Mareşal - **Birimi:** Doğu Türkistan Millî Ordusu - **Savaşları:** İli İsyanı **Alihan Töre** (ئەلىخان Alixonto‘ra Shokirxonto‘ra o‘g‘li Sog‘uniy; ئەلىخان تۆرە; ; 21 Mart 1884-28 Şubat 1976), [İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_Cumhuriyeti)'nin ilk cumhurbaşkanı olan [Özbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler) asıllı [siyasetçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyaset%C3%A7i). ## Biyografi Alihan Töre, 21 Mart 1884 tarihinde [Rus Türkistanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_T%C3%BCrkistan%C4%B1)'nın [Tokmok](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokmok) kentinde doğdu. 1920 yılında [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nden [Sincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_%28%C3%87in_Cumhuriyeti_eyaleti%29)'daki [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar) kentine kaçtı. Nisan 1944'te Alihan Töre, [Abdülkerim Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClkerim_Abbas) ve diğer on kişi ile birlikte, [Doğu Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan)'ı [Kuomintang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuomintang) yönetiminden kurtarmak için [Gulca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gulca)'da bir kurtuluş örgütü kurdu.[^1] 11 Kasım 1944 tarihinde Sovyetler Birliği'nin desteğiyle [İli İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_%C4%B0syan%C4%B1)'nı başlattılar.[^2] Alihan Töre, 12 Kasım 1944 tarihinde Gulca kentinde elde edilen isyanın zaferinin ardından ertesi gün [İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_Cumhuriyeti)'nin cumhurbaşkanı seçildi. 8 Nisan 1945'te [mareşal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mare%C5%9Fal) rütbesiyle [Doğu Türkistan Millî Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_Mill%C3%AE_Ordusu)'nun genelkurmay başkanı oldu. Alihan Töre, İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti liderliğinde [Josef Stalin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Josef_Stalin)'in Doğu Türkistan Millî Ordusu'nun [Urumçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urum%C3%A7i)'ye yönelik taarruzunu sonlandırma ve Ekim 1945'te Kuomintang ile müzakerelere başlama emrine karşı çıkan tek kişiydi. 12 Haziran 1946'da, Urumçi'de İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti ve Kuomintang temsilcileri arasında barış anlaşması imzalanmasından altı gün sonra, 14 Ekim 1945'te [Çan Kay Şek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87an_Kay_%C5%9Eek)'in teklifine uygun olarak Sovyet arabuluculuğunda başlayan zorlu sekiz aylık müzakereler sonuçlandı. Alihan Töre, Çan Kay Şek'in Sincan krizini barışçıl bir şekilde çözme teklifine uygun olarak [NKVD](https://turkipedia.org/tr/wiki/NKVD) tarafından tutuklanarak zorla Sovyetler Birliği'ne geri getirildi ve burada hapsedildi. Ömrünün geri kalanını [Taşkent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fkent)'te ev hapsinde geçirerek Sincan hakkında *Türkistan kaygısı* adlı bir kitap yazdı. [Türkistan İslam Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan_%C4%B0sl%C3%A2m_Partisi), *İslamî Türkistan* dergisinin ilk sayısında bölge tarihi ile ilgili bir makalede Alihan Töre'den bahsetti.[^3] ## Eserleri - *Türkistan kaygısı*, Taşkent, [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan), East Publishing House, 2003 - *Tarihiy Muhammadiy*, Taşkent, [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan), Yayımcı: Kutluhan Şakirov - Drifter Saghuniy [^1]: 动荡之源：新疆三区革命的国际背景 《西域研究》 2013 No. 3 10 Ocak 2014 [^2]: 动荡之源：新疆三区革命的国际背景 《西域研究》 2013 No. 3 10 Ocak 2014 [^3]: ماذا تعرف عن تركستان الشرقية. تركستان الإسلامية, 2008, s. 19.