# Ali Rızâ Paşa (topçu)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_R%C4%B1z%C3%A2_Pa%C5%9Fa_(top%C3%A7u)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Ali Rızâ Paşa (topçu), https://tr.wikipedia.org/wiki/Ali_R%C4%B1z%C3%A2_Pa%C5%9Fa_%28top%C3%A7u%29 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/1909_04_15_Sehbal_Bahriye_Naziri_Riza_Pasa.jpg)
* (Şehbal dergisi, public-domain)*

- **Adı:** Topçu Ali Rızâ Paşa
- **Milliyeti:** Osmanlı
- **Doğum tarihi:** 1854
- **Doğum yeri:** Artvin, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 19 Mayıs 1921
- **Dini:** İslam
- **Makam:** Meclis-i Âyan üyesi
- **Hükümdar:** II. Abdülhamid
- **Dönembaşı:** 27 Aralık 1908
- **Dönemsonu:** 16 Mart 1920

**Topçu Ali Rızâ Paşa** (1854, [Artvin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artvin) – 1921), [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr)i ve devlet adamıdır.

## Hayatı

1854'te [Artvin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artvin)'de doğmuştur. [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) asıllı [Gazi Câfer Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_C%C3%A2fer_Pa%C5%9Fa)'nın torunu Mehmed Meded Bey'in oğludur. [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'da idadi okumuş, sonra 1880 yılında mühendishaneyi bitirmiştir. [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya)'ya gitmiş, dört yıl orada okumuştur. Dönüşte [II. Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'e yaver olmuş, bu arada Topçu Mektebi'nde Hassa Ordusu'nda öğretmenlik yapmıştır. Topçuluğa ait çeşitli eserler yazmış, çeviriler yapmıştır. Topçu Hidematı Dahiliyesi, Seferiyesi, Netayici Endehat, Kavanin-i Nişancı, Topçu Talimatnamesi gibi. 1897 yılı [Yunan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Yunan_Sava%C5%9F%C4%B1_%281897%29) sırasında gösterdiği başarı üzerine Ferîkliğe yükseltilmiş ve bir kılıç hediye edilmiştir. Boğazların savunulması için görevlendirilmiştir.

Meşrutiyetin yeniden ilânından sonra Tophane ve Askerî Mektepler Nâzırlığı'na getirilmiştir. Daha sonra 27 Aralık 1908'de [Meclis-i Âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) üyeliğine atanmıştır. [Hüseyin Hilmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Hilmi_Pa%C5%9Fa) Hükûmeti'nde [Bahriye Nâzırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahriye_Nez%C3%A2reti) yapmıştır. [İtalya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [Çanakkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale), [Balkan Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1) sırasında [Çatalca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87atalca) Komutanlığı yapan Rızâ Paşa, 1920'de Meclis-i Âyan'ın Birinci Başkan Yardımcılığına getirilmiştir. [Sevr Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı görüşmek üzere toplanan [Saltanat Şurası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nda [Dâmad Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa)’nın ‘kabul edenler ayağa kalksın’ çağrısından sonra kalkmayan tek Meclis-i Ayan üyesidir. Oylamada çekimser kalmıştır. 19 Mayıs 1921'de ölmüştür.[^1]

[^1]: Türkiye Büyük Millet Meclîsi Vakfı Yayınları No : 15 Türk Parlamento Tarihi Meşrutiyete Geçiş Süreci I. ve II. Meşrutiyet II. Cilt Ayan Ve Mebûsân Meclisleri Üyelerinin Özgeçmişleri Prof. Dr. İhsan Güneş Türk Parlamento Tarihi Araştırma Grubu sayfa 127