# Ali Kuşçu > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ali Kuşçu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u_Portre.jpg) * (public-domain)* - **Doğum adı:** Ali bin Muhammed - **Doğum tarihi:** 1403 - **Doğum yeri:** Semerkand, Timur İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 16 Aralık - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Yattığı yer:** Eyüp Sultan Türbesi, İstanbul, Türkiye - **Eğitim:** Sahn-ı Seman Medresesi, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Meslek:** Astronom, matematikçi, dil bilimci - **Dönem:** İslam'ın Altın Çağı; Timur İmparatorluğu; Osmanlı İmparatorluğu **Ali Kuşçu** veya asıl adıyla **Ali bin Muhammed** (1403, [Semerkand](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant) - 16 Aralık 1474, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Timur İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda yaşamış olan [astronom](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronom), [matematikçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik%C3%A7i), [fizikçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fizik%C3%A7i), [filozof](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filozof) ve [dil bilimcidir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dilbilim). ## Hayatı ve bilimsel çalışmaları [Astronom](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomi), [matematikçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik%C3%A7i) ve [kelâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kel%C3%A2m) âlimi olan Ali Kuşçu, 1403'te [Semerkand](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant)'da, [Timur İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarında doğdu. Babası Muhammed, [Timur İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hükümdarı ve astronomu olan ve aynı zamanda [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'un torunu olan [Uluğ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey)'in kuşçusu olduğu için, ailesi "Kuşçu" lakabıyla meşhur olmuştur. Küçük yaştan itibaren [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik) ve astronomiye pek ilgi duyan Ali Kuşçu, bu alanlarda [Bursalı Kadızâde Rûmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1z%C3%A2de-i_R%C3%BBm%C3%AE), [Gıyaseddin Cemşid](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9F%C3%AE) ve Muînuddîn Kâşî gibi isimlerden ders aldı. Daha sonra bilgisini artırmak için [Kirman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kirman)'a gitti. Burada *Hall-ü Eşkâl-i Kamer (Ay Safhalarının Açıklanması)* adlı [risale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ris%C3%A2le) ile *Şerh-i Tecrid* adlı eserini yazdı. Ali Kuşçu, Semerkand ve Kirman'da eğitimini tamamladıktan sonra Uluğ Bey'e yardımcı ve [rasathane](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6zlemevi)sine müdür oldu. [Uluğ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey) tarafından [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'e yollandığı ve dönüşte de [Dünya](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya)'nın yüzölçümünü ve [ekliptiği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tutulum) 24 derece olarak hesapladığı bilinir. ![Ekliptik eksen ile dünyanın ekseni aralarında 23,5 derecelik bir eğiklik vardır. Dünya kendi ekseni etrafında yaklaşık 23,5 derecelik bir açıyla döner. Bir yıl boyunca ekliptik düzlemin ekvatorla yaptığı açı iki kez ve en fazla 23,5 derece olur.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Ecliptic-4.png) *Ekliptik eksen ile dünyanın ekseni aralarında 23,5 derecelik bir eğiklik vardır. Dünya kendi ekseni etrafında yaklaşık 23,5 derecelik bir açıyla döner. Bir yıl boyunca ekliptik düzlemin ekvatorla yaptığı açı iki kez ve en fazla 23,5 derece olur. (Users Marc Layer , Geof on de.wikipedia, CC-BY-SA-3.0)* 1449'da [hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac)ca gitmek istedi. [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'de [Akkoyunlu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) hükümdarı [Uzun Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Hasan) kendisine büyük saygı gösterdi ve [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile barış görüşmelerinde yardımını istedi. Bunun üzerine Ali Kuşçu, bir süre Uzun Hasan'ın sözcülüğünü yaptı. Ardından, Osmanlı padişahı [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'in davetiyle [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gitti. [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) - [Akkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) sınırında Fatih Sultan Mehmed'in emriyle büyük bir törenle karşılanan Ali Kuşçu, Fatih tarafından [Ayasofya Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya_Medresesi)'nde[^1][^2][^3] ve [Sahn-ı Seman Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sahn-%C4%B1_Seman_Medresesi)'nde [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris) olarak göreve getirildi. ![Ali Kuşçu'nun er-Risâletü'l-fetḥiyye adlı eserinde gezegen hareketlerini gösteren bir çizim.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Ali_al-Qushji.JPG) *Ali Kuşçu'nun er-Risâletü'l-fetḥiyye adlı eserinde gezegen hareketlerini gösteren bir çizim. (Ali al-Qushji, public-domain)* Burada bir yandan talebe yetiştirip bir yandan [Gök Cisimleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomik_cisim)'ni araştırarak [bilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilim) eserleri yazdı. [Güneş saat](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCne%C5%9F_saati)leri icat edip [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [enlem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enlem) ve [boylam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Boylam)ını bugünkü değerle bire bir hesapladı. ![Semerkant'ta, Uluğ Bey Rasathanesi'nin girişi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Samarkand_observatoire_ulugh_beg.jpg/1280px-Samarkand_observatoire_ulugh_beg.jpg) *Semerkant'ta, Uluğ Bey Rasathanesi'nin girişi (Michel Benoist, CC-BY-2.5)* Ali Kuşçu, 16 Aralık 1474 tarihinde, 71 yaşındayken İstanbul'da öldü. 15. yüzyıla özgü olan mezarı, İstanbul'un [Eyüp Sultan Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCp_Sultan_T%C3%BCrbesi) etrafındaki [hazirededir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haz%C3%AEre).[^4][^5] Osmanlı padişahı [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F)'ı fethetmesinden kısa bir süre sonra o bölgede [Şiî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) mezhebinin tekrar artması sonucu Ali Kuşçu'nun torunlarından bir kısmı, ferman ile [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F)'a gönderilmiştir. Geriye kalan torunları ise daha sonra [Düzce](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCzce)'ye kendi arzularıyla göç etmişlerdir. Maraş'ta bulunan ailenin bir kısmı da [cumhuriyetin ilanından](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye%27de_cumhuriyetin_ilan%C4%B1) sonra [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'ya yerleşmişlerdir. [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'daki Fuat Kuşçuoğlu Caddesi de ismini Ali Kuşçu'nun torunlarından Fuat Bey'in isminden almıştır. Soyu [Kahramanmaraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F), [Düzce](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCzce) ve [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'da *Kuşçuoğlu* soy isimleriyle devam etmektedir. ## Eserleri **Astronomi** - Sharḥ e Zîj e Ulugh Beg - Risāla fī Halle Eshkale Moadeleye Ghamar lil-Masir - Risāla fī aṣl al-Hâric yumkin fī al-sufliyyeyn - Sharḥ ʿalā al-tuḥfat al-shāhiyya fī al-hayāt - Risāla dar elm-i ḥeyāt - Al-Fatḥīya fī ʿilm al-hayʾa - Risāla fi Hall-e Eshkal-i Ghammar[^6] **Matematik** - Risāla al-muḥhammadiyya fi-ḥisāb - Risāla dār ʿilm al-ḥisāb: Suleymaniye[^7] **Kelâm ve Fıkıh** - Sharh e Jadid ale't-Tejrîd - Hashiye ale't-Telvîh - Unkud-üz-Zevahir fi Nazm-al-Javaher **Mekanik** - Tazkare fi Âlâti'r-Ruhâniyye **Dil ve Belagat** - Sharh Risâleti'l-Vadiyye - El-Ifsâh - El-Unkûdu'z-Zevâhir fî Nazmi'l-Javâher - Sharh e'Sh-Shâfiye - Resale fî Beyâni Vadi'l-Mufredât - Fâ'ide li-Tahkîki Lâmi't-Ta'rîf - Resale mâ Ene Kultu - Resale fî'l-Hamd - Resale fî Ilmi'l-Me'ânî - Resale fî Bahsi'l-Mufred - Resale fî'l-Fenni's-Sânî min Ilmihal-Beyân - Tafsir e-Bakara ve Âli Imrân - Risâle fî'l-İstişâre - Mahbub-al-Hamail fi kashf-al-mesail - Tajrid-al-Kalam[^8] [^1]: İpşirli, Mehmet. AYASOFYA MEDRESESİ. [^2]: Eyice, Semavi. AYASOFYA. [^3]: Çakmak, Abdullah. Ayasofya. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2021, s. 133. [^4]: Aydüz, Salim. Bursa, Semerkant, İstanbul, Kâdîzâde Ali Kuşçu, Uluğ Bey ve Yakubov. bilimvetarih.com. [^5]: Haskan, Mehmet Nermi:Eyüplü Meşhurlar, Eyüp Belediyesi Yayınları, cilt.2, s. 40-41, İstanbul 2014 [^6]: King, David A.. Osmanli astronomi literatürü tarihi (History of Astronomy Literature during the Ottoman Period). Ekmeleddin İhsanoğluOsmanli matematik literatürü tarihi (History of Mathematics Literature during the Ottoman Period). Ekmeleddin İlhsanoğlu. Haziran 2001, s. 357-359. [^7]: ERCAN, Yavuz. SEYYİD MEHMED EMİN VAHÎD EFENDİ'NİN FRANSA SEFARETNAMESl. 1991. [^8]: SÜMER, Neslihan. BİR KÜLTÜR ÜRÜNÜ OLARAK HUKUK. 1998, s. 313-321.