# Ali Fuat Cebesoy > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fuat_Cebesoy > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ali Fuat Cebesoy, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ali_Fuat_Cebesoy (CC-BY-SA-4.0) Makam sahibi bilgi kutusu | isim = Ali Fuat Cebesoy font|yazı= 1317 (1902) [P.](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piyade)-28\T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, 'Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri*, Genelkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, s. 154.\|boyut=13px | resim = Ali Fuat Cebesoy 1.jpg | resim\_başlığı = | resim\_büyüklüğü = 220px | makam = *[*6. Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi_ba%C5%9Fkanlar%C4%B1_listesi)* | dönembaşı = 30 Ocak 1948 | dönemsonu = 1 Kasım 1948 | öncegelen = *[*Kâzım Karabekir*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Karabekir)* | sonragelen = *[*Şükrü Saracoğlu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Saraco%C4%9Flu)* | makam1 = *[*Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma Bakanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_ula%C5%9Ft%C4%B1rma_ve_altyap%C4%B1_bakanlar%C4%B1_listesi)* | dönembaşı1 = 9 Mart 1943 | dönemsonu1 = 7 Ağustos 1946 | başbakan1 = *[*Şükrü Saracoğlu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Saraco%C4%9Flu)* | öncegelen1 = *[*Fahri Engin*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fahri_Engin)* | sonragelen1 = *[*Şükrü Koçak*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Ko%C3%A7ak)* | makam2 = *[*Türkiye Cumhuriyeti Bayındırlık Bakanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_%C3%A7evre%2C_%C5%9Fehircilik_ve_iklim_de%C4%9Fi%C5%9Fikli%C4%9Fi_bakanlar%C4%B1_listesi)* | dönembaşı2 = 3 Nisan 1939 | dönemsonu2 = 9 Mart 1943 | başbakan2 = *[*Refik Saydam*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refik_Saydam)* *[*Şükrü Saracoğlu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Saraco%C4%9Flu)* | öncegelen2 = *[*Ali Çetinkaya*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C3%87etinkaya)* | sonragelen2 = *[*Sırrı Day*](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rr%C4%B1_Day)* | makam3 = *[*Türkiye Büyük Millet Meclisi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)* *[*1.*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_1._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)*, *[*2.*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_2._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)*, *[*4.*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_4._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)*, *[*5.*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_5._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)*, *[*6.*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_6._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)*, *[*7*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_7._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)*., *[*8.*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_8._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)*, *[*9.*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_9._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)*, *[*10.*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_10._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)* ve *[*11.*](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_11._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi)* Dönem Milletvekili | dönembaşı3 = 4 Mayıs 1931 | dönemsonu3 = 25 Mayıs 1960 | seçim\_bölgesi3 = *[*1931*](https://turkipedia.org/tr/wiki/1931_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri)* – Konya *[*1935*](https://turkipedia.org/tr/wiki/1935_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri)* – Konya *[*1939*](https://turkipedia.org/tr/wiki/1939_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri)* – Konya *[*1943*](https://turkipedia.org/tr/wiki/1943_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri)* – Konya *[*1946*](https://turkipedia.org/tr/wiki/1946_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri)* – Konya *[*1950*](https://turkipedia.org/tr/wiki/1950_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri)* – Eskişehir *[*1954*](https://turkipedia.org/tr/wiki/1954_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri)* – İstanbul *[*1957*](https://turkipedia.org/tr/wiki/1957_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri)* – İstanbul | dönembaşı4 = 23 Nisan 1920 | dönemsonu4 = 26 Haziran 1927 | seçim\_bölgesi4 = 1920 – Ankara *[*1923*](https://turkipedia.org/tr/wiki/1923_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri)* – Ankara | doğum\_adı = Ali Fuad | doğum\_tarihi = 23 Eylül 1882 | doğum\_yeri = *[*İstanbul*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)*, *[*Osmanlı İmparatorluğu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)* | ölüm\_tarihi = ölüm tarihi ve yaşı|1968|1|10|1882|9|23 | ölüm\_yeri = *[*İstanbul*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)*, *[*Türkiye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)* | yattığı\_yer = Merkez Camisi küçük|(*[*Alifuatpaşa*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alifuatpa%C5%9Fa)*, *[*Geyve*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Geyve)*, *[*Sakarya*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakarya)*) | partisi = *[*İttihat ve Terakki*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)* (1908-1918) *[*Halk Fırkası*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi)* (1923-1924) *[*Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terakkiperver_Cumhuriyet_F%C4%B1rkas%C4%B1)* (1924-1925) *[*Cumhuriyet Halk Partisi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi)* (1931-1948) *[*Demokrat Parti*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demokrat_Parti_%281946%29)* (1948-1960) | eşi = | çocukları = | takma\_adı = | bağlılığı = bayrakülke|Osmanlı İmparatorluğu|name=Osmanlı (1902-1919) bayrakülke|Türkiye (1919-1927) | alanı = | hizmetyılları = 1902-1927 | rütbesi = *[*Ferîk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk)* | birimi = | kumandaettiği = 25. Tümen, 14. Tümen, 5. Tümen, *[*20. Kolordu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/20._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)*, Batı Anadolu *[*Kuvâ-yi Milliye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye)*si, *[*2. Ordu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Ordu_%28T%C3%BCrkiye%29)* | savaşları = *[*Trablusgarp Savaşı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Sava%C5%9F%C4%B1)* *[*Balkan Savaşları*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1)* *[*I. Dünya Savaşı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)* *[*Türk Kurtuluş Savaşı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)* | ödüller = Mecidiye Nişanı Osmaniye Nişanı Harp Madalyası Liyakat Madalyası İmtiyaz Madalyası Eisernes Kreuz 2. Klasse Eisernes Kreuz 1. Klasse İstiklâl Madalyası|Kırmızı-Yeşil | imza = Ali Fuat Cebesoy imzası.png ****Ali Fuat Cebesoy**** (23 Eylül 1882,*[^1][^2]* *[*Salacak*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salacak)*, *[*Üsküdar*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar)*, *[*İstanbul*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)* – 10 Ocak 1968, *[*İstanbul*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)*), Türk asker ve siyasetçidir.* Türkiye'nin ilk cumhurbaşkanı [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ile Harp Okulu yıllarında sınıf arkadaşı idi. Türkiye'nin işgali sırasında İzmit'ten Ankara'ya ilerleyen İngiliz birliklerine ateş açma emrini vererek şimdiki adı [Alifuatpaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alifuatpa%C5%9Fa) tren istasyonu olan mahalde düşmanı durdurması nedeniyle [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı fiilen başlatan ilk komutan oldu ve savaş boyunca önemli görevler üstlendi. Yine Kurtuluş Savaşı yıllarında üstlendiği Moskova Büyükelçiliği görevini başarıyla yürüttü ve Türkiye'nin kuzeydoğu sınırlarını belirleyen [Moskova Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzaladı. Milletvekili olarak başladığı siyasi yaşamında Türkiye'nin ilk muhalefet partisi olan [Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terakkiperver_Cumhuriyet_F%C4%B1rkas%C4%B1)'nın kurucularından birisi olup sonrasında [İzmir Suikastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Suikast%C4%B1) sanığı olarak [İstiklâl Mahkemeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_mahkemesi) tarafından yargılandı. 1931'de siyasete dönerek [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) başkanlığı, bayındırlık bakanlığı ve ulaştırma bakanlığı yaptı. 1948'den itibaren siyasete [Demokrat Parti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demokrat_Parti_%281946%29)'de devam etti. [27 Mayıs Darbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/27_May%C4%B1s_Darbesi)'nden sonra [Yassıada Mahkemeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yass%C4%B1ada_Yarg%C4%B1lamalar%C4%B1)'nde yargılandı. ## Yaşamı ### İlk yılları 23 Eylül 1882 tarihinde [Salacak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salacak), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da doğdu. Babası, sonradan Türkiye'nin ilk bayındırlık bakanı olan Sökeli [İsmail Fâzıl Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_F%C3%A2z%C4%B1l_Pa%C5%9Fa) idi. Annesi Zekiye Hanım ise [93 Harbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'nde Tuna Orduları Umum Kumandanı olan Müşir [Mehmed Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9Fir_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın kızıdır. Ali Fuat Cebesoy aynı zamanda şair [Nâzım Hikmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2z%C4%B1m_Hikmet)'in akrabasıdır. İlk öğrenimini [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan) Askeri Rüştiyesinde, orta öğrenimini İstanbul, [Kadıköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1k%C3%B6y)'deki [Saint Joseph Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saint-Joseph_Frans%C4%B1z_Lisesi)'nde gördü. Babasının gönülsüzlüğüne rağmen 13 Mart 1899'da [Harp Okulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Harp_Okulu)'na girdi, orada [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ile aynı sınıfta öğrenim gördü. Selanikli olan [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), İstanbul'da Ali Fuat'ın ailesinin yanında kalıyordu. 1902 yılında Harp Okulu'nu bitirdi; 11 Ocak 1905 tarihinde Harp Akademisi'nden sekizinci olarak[^3] mezun oldu. ### Askerlik yaşamı ![Harp Okulu öğrencileri (1901) Soldan sağa: ön sıra; Kâzım (Özalp), Mustafa Kemal (Atatürk), Ali Fuad (Cebesoy) ve Sedat (Doğruer), arka sıra; Abdi (Pandır), Mehmet Hayri (Tarhan) ve Nusret (Başaran)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/Ataturk%2C_Ottoman_War_Academy%2C_1901.jpg) *Harp Okulu öğrencileri (1901) Soldan sağa: ön sıra; Kâzım (Özalp), Mustafa Kemal (Atatürk), Ali Fuad (Cebesoy) ve Sedat (Doğruer), arka sıra; Abdi (Pandır), Mehmet Hayri (Tarhan) ve Nusret (Başaran) (public-domain)* Ali Fuat Bey, askerlik yaşamına [Beyrut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut)'ta [süvari](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvari) alayında başlamış, 20 Haziran 1907'de ise [topçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Top%C3%A7u_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1) eğitimini tamamlamıştır. Bu tarihte kıdemli yüzbaşı olduktan sonra, [Sisam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sisam) adasının [Karaferye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaferye) bölgesinde ortaya çıkan bir isyanı bastırmakla görevlendirilmiştir. Ali Fuat Bey'in askerlik yaşamı; 1908'deki [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma) Askerî Ataşeliği dışında çok hareketli geçti. İtalyanların, Osmanlı toprağı olan Trablusgarp'ı işgal ettiği tarih olan 1911 yılına dek Roma Askeri Ataşeliği görevini yürütmüştür. Hatta, 1910 Ağustos ayında İtalyan ordusunun düzenlediği manevraları takip eden Ali Fuat Bey, bu durumu Genelkurmaylığa rapor etmiştir. Ardından [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'de görevine devam etti ve burada [İttihat-Terakkî Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) mensuplarıyla bağlantı kurdu ve bu cemiyete üye oldu.[^4] 1912'de [Birinci Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1) başladığı sırada Binbaşı Ali Fuat, önce [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F)'a karşı konuşlanan kolordunun, 29 Eylül 1912'de ise [Yanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanya) kolordusunun kurmay başkanlığına getirildi. 23. Tümen'e de vekâleten komuta etmekteydi. Balkan Savaşları sırasında [Pisani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pista_Muharebesi) tepesini korumakla görevlendirilmiş, muharebe esnasında kalçasından ağır yaralanmıştır. Lojistik ve yiyecek sıkıntısı içindeki Yanya Kalesi'nin, 6 Mart 1913'te [Esad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Esad_Topt%C3%A2n%C3%AE) tarafından Yunanlara teslim edilmesi üzerine savunmanın devam ettiği [Pisani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pista_Muharebesi) tepesi de teslim alınmıştır. Bir anlamda esir düşen ve tedavisi Atina'nın [Kifisya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kifse) bölgesinde yapılan Ali Fuat Bey, bu sebeple [İkinci Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1)'na katılamamıştır. 1 Mart 1914'te ise Birinci Balkan Savaşı'na katkıları sebebiyle rütbesi *Kaymakamlık (Yarbay)****a yükseltildi. ***[***I. Dünya Savaşı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)***'nın başında tümen komutanı olarak katıldığı ***[***Kanal Harekâtı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Kanal_Harek%C3%A2t%C4%B1)***'nda büyük başarılar gösterdi. ***[***Cemal Paşa***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Pa%C5%9Fa)*** komutasında gerçekleşen ***[***Kanal Harekatı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanal_Harek%C3%A2t%C4%B1)*** ile İngiliz askerleri Mısır'da bağlanarak onların Batı Cephesi'ne yardım etmelerine engel olunmak istenmiştir. Bu harekâtta görev alması istenilen Yarbay Ali Fuat Bey, 25. Tümenin başına getirilmiştir. Daha sonrasında ise görevi genişletilerek; ***[***8. Kolordu***](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)*** kurmay başkanlığı görevinde bulundu. ***[***Birinci Kanal Harekâtı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Kanal_Harek%C3%A2t%C4%B1)***'nda 30.000 kadar Osmanlı askeri görev almıştır. Bu askerler Fuat Bey'in önceden yaptığı keşfe uygun olarak, ***[***Sille***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sille)***'ye kadar demiryolu ile taşınmış, buradan 300 km'si çöl olan 450 km'lik yol yürünerek ***[***Süveyş Kanalı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvey%C5%9F_Kanal%C4%B1)*** önlerine ulaşılmıştır. 3 Şubat 1915 gece yarısı ***[***Süveyş Kanalı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvey%C5%9F_Kanal%C4%B1)***'na taarruz edilmiş ancak İngiliz ***[***tahkimatı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahkimat)*** karşısında Türk birlikleri başarılı olamamıştır. Ali Fuat Bey, daha sonra Doğu Anadolu Cephesi'nde 20. Kolordu Komutanı olarak Mustafa Kemal Paşa ile birlikte görev yapmıştır.*** Çanakkale Savaşı sırasında (1915), Müttefiklerin Bolayır üzerinden çıkarma yapacağını öngören 5. Ordu Komutanı Liman von Sanders, Ali Fuat Bey'in 25. Tümeni'ni 29 Ağustos 1915'te Saros-Bolayır bölgesine sevk ederek yığınağını bu bölgeye kaydırmıştı. Liman von Sanders, daha sonra Filistin Cephesi'nde (1918) Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı görevini üstlenmiştir. Ancak General Edmund Allenby komutasındaki İngiliz ordusu karşısında uğranılan hezimetin ardından Türk birlikleri Halep'in kuzeyine kadar çekilmek zorunda kalmıştır.[^5] Bulgaristan'ın 29 Eylül'de savaştan çekilmesi sonucu Osmanlı Devleti'nin müttefikleriyle karayolu bağlantısı kopmuş, İtilaf Devletleri'ne Balkanlar'dan İstanbul'a yürüme imkanı doğmuştu. Bunun üzerine [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 30 Ekim 1918 tarihinde [Mondros Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi)'ni imzalamak zorunda kaldı. [Mondros Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi) gereği Osmanlı Ordusu'ndaki Alman subaylarının ülkelerine dönmeleri gerekiyordu. 31 Ekim'de [Yıldırım Ordular Grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m_Ordular_Grubu) Komutanı [Liman von Sanders](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otto_Liman_von_Sanders), görevini [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ya devretti. [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) İstanbul'a dönmeden önce Ali Fuat Paşa'nın komutasındaki 20. Kolordu'yu terhis etmedi. Ali Fuat Paşa, teçhizatlı 20. Kolordu'yu Mustafa Kemal Paşa'nın emriyle önce [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'ya, sonra da [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya getirdi. 1919 yılında Türkiye işgal edilirken Anadolu'da bağımsız olan iki kolordudan biri Ankara'da Ali Fuat Paşa komutasında, diğeri ise Erzurum'da [Kâzım Karabekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Karabekir) komutasındaydı. Ali Fuat Paşa'nın emriyle 20. Kolordu birlikleri [İzmit](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmit) ve [Adapazarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adapazar%C4%B1) üzerinden [Bilecik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilecik) ve [Eskişehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski%C5%9Fehir) istikametine ilerleyen İngiliz kuvvetlerine [Geyve](https://turkipedia.org/tr/wiki/Geyve) yakınlarında, hâlen adı [Alifuatpaşa, Geyve](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alifuatpa%C5%9Fa) istasyonu olan mevkide ateş açtılar. Böylelikle İngiliz birlikleri durdurulup geri püskürtüldü. Bu açıdan Ali Fuat Cebesoy, [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı fiilen başlatan ilk komutan oldu. Daha sonra [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) [Samsun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun)'a çıktıktan sonra [Erzurum Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_Kongresi)'ne gitmeden [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'da Ali Fuat Paşa ile görüşerek [Amasya Tamimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_Genelgesi)'ni birlikte imzalayıp ilan ettiler. Kurtuluş Savaşı'nın ilk döneminde 20. Kolordu ve [Garp Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_Bat%C4%B1_Cephesi) komutanlığı yaptı. İzmit ve çevresinde Yunan ve İngilizlere karşı savaştı. İstanbul Hükûmeti'nin dahiliye nazırı [Ali Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Kemal), Mustafa Kemal Paşa'nın yetkisiz olduğunu bir genelgeyle açıklayınca Ali Fuat Paşa da kendi bölgesindeki valilere ve mutasarrıflara kendisinden gelecek emirlere göre hareket edilmesini bildirdi. Ayrıca her tarafta Müdafaa-i Hukuk ve Reddi İlhak Cemiyetlerinin kurulacağını ilgililere hatırlattı. Bu çabaları takdirle karşılandığı için [Sivas Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_Kongresi) sonrasında Umum [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye) komutanı olarak görevlendirildi. ![Ali Fuat Paşa 1.Dünya Savaşında](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/09/Ali_Fuat_Pasha.jpg) *Ali Fuat Paşa 1.Dünya Savaşında (NA, public-domain)* ### Büyükelçilik görevi "Umum Kuvâ-yi Milliye Komutanı" olarak Kuvâ-yi Seyyare Komutanı [Çerkez Ethem](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkez_Ethem) ile birlikte Yunan işgaline karşı 1920 Ekim ayı sonunda [Gediz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gediz_Muharebeleri) harekâtını yaptı. Taarruz planını Genelkurmay Başkanı [Miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay) [İsmet Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC) kabul etmese de [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) kuvvetleri ağır zayiatlar verdikten sonra Gediz'i geri alarak [İzmir'in İşgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir%27in_%C4%B0%C5%9Fgali)'nden sonra ilk defa Yunanların işgal ettikleri bir bölgeden geri çekilmelerini sağladı. Harekâtın bitiminde [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye) Komutanlığı lağvedildi ve Umum Kuvâ-yi Milliye Komutanı olan [Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) Ali Fuat Paşa, [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova) Büyükelçiliği'ne tayin edildi. Yerine kurulan iki komutanlıktan "Batı Cephesi Komutanlığı"na [Albay İsmet Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC), "Güney Cephesi Komutanlığı"na ise [Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) [Refet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refet_Bele) tayin edildi. Ali Fuat Cebesoy, Mustafa Kemal Paşa'nın talimatıyla Sovyetler Birliği'ne gönderilmiş; Lenin'e yazılan gizli mektubu iletmek ve sınır tespitini müzakere etmekle görevlendirilmiştir. Bu görevi yürüttüğü sırada, Kâzım Karabekir komutasındaki TBMM orduları Eylül 1920'de Doğu Harekâtı'nı başlatarak Sarıkamış ve Kars'ı geri almıştır. Ali Fuat Cebesoy, Moskova'da Lenin ve Stalin ile görüşerek, Türk ordusunun Menşeviklere ve Taşnaklara karşı mücadelesinin aslında Bolşeviklerin de çıkarına olduğunu belirtmiş ve Sovyet tarafını teskin etmiştir. ![Ali Fuat Paşa, mensubu olduğu Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın liderleri Adnan Adıvar, Kâzım Karabekir, Rauf Orbay ve Refet Bele ile birlikte](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8c/Progressive_Republican_Party.jpg) *Ali Fuat Paşa, mensubu olduğu Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın liderleri Adnan Adıvar, Kâzım Karabekir, Rauf Orbay ve Refet Bele ile birlikte (public-domain)* 16 Mart 1921 tarihinde TBMM sefiri olarak [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) ile [Moskova Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzaladı; böylece hem TBMM ilk defa bir yabancı devlet tarafından tanınmış oldu, hem de [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin kuzeydoğu sınırları tespit edildi. ### Siyasi hayatı 10 Mayıs 1921 tarihinde Ankara'ya dönerek BMM'de siyasi çalışmalarına başladı. Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti başkanlığını yaptı. 1923 yılında Konya'da 2. Ordu müfettişliği görevine getirildi, bu dönemde meclisteki görevinden süresiz izinli sayıldı. Bir yıl sonra ordu müfettişliği görevinden istifa ederek meclisteki görevine Ankara milletvekili olarak devam etti. 1925 yılında [Türkiye Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin ilk muhalefet partisi olan [Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terakkiperver_Cumhuriyet_F%C4%B1rkas%C4%B1)'nın kurucuları arasında yer aldı. 1926 yılında [İzmir Suikastı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Suikast%C4%B1) dolayısıyla [İstiklal Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı birlikte başlattıkları [Kâzım Karabekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Karabekir), [Rauf Orbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rauf_Orbay) ve [Refet Bele](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refet_Bele) paşalarla birlikte tutuklandı, yargılandı ve beraat etti. 1 Ekim 1927 tarihinde TBMM'nin ikinci dönemi sona erince milletvekilliği de sona erdi. Ayrıca ordu açığında iken 5 Aralık 1927 tarihinde askerlikten de emekliye sevk edildi. İkinci dönem siyasi hayatı [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ile barışmasından sonra 1931 yılında [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) milletvekili seçilmesiyle başladı. [İsmet İnönü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC) cumhurbaşkanı olduktan sonra 1939-1943 yılları arasında bayındırlık bakanlığı, 1943-1946 yılları arasında ulaştırma bakanlığı ve 1948 yılında TBMM başkanlığı yaptı. Aynı yıl TBMM başkanlığından ve [Cumhuriyet Halk Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi)'nden istifa ederek [Demokrat Parti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demokrat_Parti_%281946%29)'ye geçti. 1950 seçimlerinde Demokrat Parti'nin eline büyük zafer geçti. Ali Fuad [Eskişehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski%C5%9Fehir)'den [milletvekili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milletvekili) seçilmiş ve Cumhurbaşkanı adayı olduğuna karar kılınmıştır. Fakat karar değişince ve [Celal Bayar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cel%C3%A2l_Bayar)'ın Cumhurbaşkanı olması münasip görülünce, Cebesoy'un Savunma Bakanı sıfatıyla Kabineye alınması arzu edildi. Ama Cebesoy kararın değişmesinden dolayı çok küskün oldu, Savunma Bakanlığı'nın lakırdısını bile ettirmedi.[^6] 1954 ve 1957 seçimlerinde [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%28il%29)'dan [milletvekili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milletvekili) seçildi. [27 Mayıs Darbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/27_May%C4%B1s_Darbesi) sırasında tutuklanarak [Yassıada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demokrasi_ve_%C3%96zg%C3%BCrl%C3%BCkler_Adas%C4%B1) mahkemelerinde yargılandı. Serbest kaldı. I., II. Dönem Ankara, IV., V., VI., VII., VIII. Dönem Konya, IX. Dönem Eskişehir, X., XI. Dönem İstanbul milletvekilliği yaptı. ### Ölümü ![Devlet Büyükleri Anıt Mezarlığı'nda Ali Fuat Cebesoy'un kabri.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/2024_Devlet_Mezarligi_Ali_Fuat_Cebesoy.jpg/1280px-2024_Devlet_Mezarligi_Ali_Fuat_Cebesoy.jpg) *Devlet Büyükleri Anıt Mezarlığı'nda Ali Fuat Cebesoy'un kabri. (HalitBaris, CC-BY-SA-4.0)* 10 Ocak 1968 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti. Hiç evlenmemişti. [Sakarya'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakarya) [Geyve](https://turkipedia.org/tr/wiki/Geyve) ilçesi adını verdiği eski belde Alifuatpaşa mahallesinde Merkez Camii'nin avlusunda gömülüdür. Ailesi yerinde kalmasını istediğinden Ankara'daki [Devlet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na nakledilmemiştir. Aynı beldedeki müzede kendisine ait kişisel eşyalar, fotoğraflar ve dokümanlar mevcuttur. ## Yazdığı eserler - Birüssebi - Gazze Meydan Muharebesi ve 20. Kolordu (1938) - Millî Mücadele Hatıratı (1953) - Moskova Hatıraları (1955) - Siyasi Hatıralar (I. cilt: 1957, II. cilt: 1960) - Mektep Arkadaşım Atatürk (1967) - Mustafa Kemal - Millî Lider - Sınıf Arkadaşım Atatürk [^1]: Ayfer Özçelik, Ali Fuad Cebesoy, Akçağ Yayınları, 1993, ISBN 975-338-006-2, s. 1. [^2]: Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Arşivi, 114/54682, s. 1. [^3]: Cebesoy, Ali Fuat, Sınıf Arkadaşım Atatürk, Cilt 1-2, Yenigün Haber Ajansı Basın ve Yayıncılık, 1997, S.91 [^4]: E. J. Zurcher, Millî Mücadelede İttihatçılık, 1987, s. 67-94, 247-255, 268-278. [^5]: CEBESOY, Ali Fuat, Milli Mücadele Hatıraları, İstanbul 1953. [^6]: Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim. Pera Turizm ve Ticaret A.Ş, 1997, s. 1527 - 1528.