# Ali Şükrü > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ali Şükrü, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ali_%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6d/Ali_Shukri_Bey.jpg) * (public-domain)* - **Makam:** Türkiye Büyük Millet Meclisi; 1. Dönem Milletvekili; Meclis-i Mebûsan; 6. Dönem Mebusu; Donanma Cemiyeti 2. Başkanı - **Dönembaşı:** 23 Nisan 1920; 12 Ocak 1920; 1909 - **Dönemsonu:** 27 Mart 1923; 18 Mart 1920; 1920 - **Seçim bölgesi:** 1920 – Trabzon; 1919 – Trabzon - **Doğum tarihi:** 1884 - **Doğum yeri:** Beşikdüzü, Trabzon, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 27 Mart 1923 (38-39 yaşlarında) - **Ölüm yeri:** Ankara, Türkiye - **Ölüm sebebi:** Suikast - **Partisi:** İkinci Grup - **Öğrenim:** Bahriye Mektebi - **Meslek:** Asker, gazeteci, siyasetçi - **Vatandaşlığı:** Osmanlı İmparatorluğu, Türkiye - **Dini:** Sünni İslam - **Bağlılığı:** Osmanlı İmparatorluğu - **Hizmetyılları:** 1904-1920 - **Rütbesi:** Yüzbaşı **Ali Şükrü Bey** (1884; [Beşikdüzü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fikd%C3%BCz%C3%BC), [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) - 27 Mart 1923, [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) [asker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asker), [gazeteci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazeteci) ve [siyasetçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyaset%C3%A7i). [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan) [6.](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_6._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi) dönem milletvekili ve [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) [1.](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_1._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) dönem [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) milletvekili olarak yer aldı; 1. TBMM'de [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'e karşı en sert muhalefeti ortaya koyan milletvekili olarak tanındı.[^1] 1923'te bir suikast sonucu öldürüldü. Öldürülmesi, Türkiye'nin ilk siyasi suikastlarından biri olarak bilinir.[^2] ## Hayatı Ali Şükrü Bey, Trabzonlu olup 1884 yılında [Beşikdüzü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fikd%C3%BCz%C3%BC)'ne bağlı Denizli köyünde doğmuştur. Babası mütekaid Bahriye kolağası (önyüzbaşı veya kıdemli yüzbaşı) Hacı Hafız Ahmet Kaptan'dır. Aileleri mahallen "Reisoğulları" namıyla meşhurdur.[^3] [Heybeliada](https://turkipedia.org/tr/wiki/Heybeliada)'da bulunan [Bahriye Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz_Lisesi)'nde öğrenim gördü. Okulu 1904 yılında tamamladı ve bahriye erkan-ı harp subayı oldu. 1909 yılında kurulan [Donanma-yı Osmanî Muavenet-i Milliye Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Donanma_Cemiyeti)'nin kurucularından birisi oldu ve bir süre ikinci başkanlık görevini üstlendi.[^4] Cemiyetin Osmanlı donanması için almak istediği nakliye gemilerini almak üzere [Liverpool](https://turkipedia.org/tr/wiki/Liverpool)'a gönderildiğinde eğitimini tamamladı ve çok iyi düzeyde İngilizce öğrendi.[^5] İngiltere'de bulunduğu dönemde Türkiye aleyhine yapılan propagandalara karşı çalıştı; *Liverpool Times* gazetesinde çeşitli makaleleri yayımlandı.[^6] ### Siyasete atılması [Yüzbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzba%C5%9F%C4%B1) rütbesinde iken askerlikten istifa edip siyasete atılmaya karar verdi. [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) aleyhtarı görüşlere sahipti. 1920'de Osmanlı [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'ında Trabzon mebusu seçildi. İstanbul'un işgalinden sonra Meclis-i Mebusan'ın kendini feshetmesi üzerine [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya giderek ilk [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)ne Trabzon milletvekili olarak girdi. ### TBMM vekilliği Ali Şükrü Bey, [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'ye girişinden hemen sonra, halkın Millî Mücadele'ye inandırılması ve düşman propagandalarının etkisiz hale getirilmesi amacıyla meclis tarafından oluşturulan *İrşad Encümeni*ne katıldı ve bu encümenin bir üyesi olarak civar illeri gezdi.[^7] Muhafazakâr bir yapıda olan Ali Şükrü Bey mecliste, [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'in önderliğindeki Birinci Grup'a muhalif milletvekillerinin toplandığı [İkinci Grup](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Grup)'un liderlerinden biri oldu. 28 Nisan 1920'de içki yasağı konusunda meclise yasa teklifi verdi ve yasalaşması için büyük çaba sarf etti.[^8] İkinci grubun görüşlerini açıklamak ve yaymak üzere Mustafa Kemal'in [*Hâkimiyet-i Milliye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulus_%28gazete%29) gazetesine karşı [*Tan*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tan_%28gazete%2C_1923%29) gazetesini yayımlamaya başladı.[^9][^10] 68 sayı çıkabilen gazetenin hemen hemen tüm başyazılarını Ali Şükrü Bey yazdı.[^11] [Lozan görüşmelerinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) sonra yapılan meclis oturumlarında; [İsmet İnönü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC)'nün hariciyeci olmadığı için Lozan'da acemice işler yaptığını ve [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'nin kendisine verdiği yetki sınırlarının dışına çıkarak müzakereleri sürdürdüğünü savundu. Lozan'da devam eden müzakerelerin durumu hakkında [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'ye açıklanan resmi bilgiler ile dış kaynaklı haberler arasında çelişkileri dile getirdi.[^12] 27 Mart 1923 günü ortadan kaybolmuş, iki gün sonra kardeşi Şevket (Doruker) Bey tarafından hükûmete bildirilmiş, üç gün sonra da cesedi bulunmuştur. Hükûmet, olayın failinin [Topal Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topal_Osman) olduğuna hükmetmiş ve onu tutuklamak üzere hareket geçmiştir. Nihayetinde Topal Osman, yaralı bir şekilde tevkif edilmiş bir halde iken Meclis'in idam kararı sebebiyle Ulus Meydanı'nda başı olmadan ayaklarından asılmıştır. Ali Şükrü Bey'in cenazesi [Hacı Bayram Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bayram_Camii)'nde cenaze namazının ardından [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'a gönderilmiş ve Boztepe'de defnedilmiştir. ## Suikast Ali Şükrü Bey'in cinayeti, Türkiye'nin ilk siyasi [suikast](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suikast)larından biri olarak bilinmektedir.[^13] ![Ali Şükrü Bey'in Trabzon Boztepe'de bulunan kabri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Ali_%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Bey_K%C3%A2bri.JPG/1280px-Ali_%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Bey_K%C3%A2bri.JPG) *Ali Şükrü Bey'in Trabzon Boztepe'de bulunan kabri (Turan Hacıfettahoğlu, public-domain)* Ali Şükrü Bey, 27 Mart'ta ortadan kaybolmuş; 3 gün sonra kardeşi aranması için Bakanlar Kuruluna başvurmuştu.[^14] Ali Şükrü Bey'in cesedi, Ankara'nın Mühye köyü civarında bulundu; boğularak öldürüldüğü anlaşıldı. Meclise katillerin meclis kapısı önünde asılarak teşhiri için yasa teklifi verildi. Cinayeti araştırmak üzere kurulan komisyon, Ali Şükrü Bey'i Topal Osman'ın Ankara'da, Papazınbağı'ndaki evinde öldürdüğünü tespit etti. Teslim olmayı kabul etmeyen Topal Osman, 1 Nisan'ı 2 Nisan'a bağlayan gece Muhafız Taburu jandarmaları ile kendi adamları arasında yaşanan çatışmada yaralı olarak ele geçirildi, tutuklanması gerekirken Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı'nın komutan vekilli [İsmail Hakkı Tekçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Hakk%C4%B1_Tek%C3%A7e) tarafından başı kesilerek infaz edildi ve defnedildi. Ali Şükrü'nün katillerinin meclis önünde asılması teklifi yasalaşmış olduğu için Topal Osman'ın başsız cesedi sonradan mezardan çıkarılmış ve ayağından darağacına asılmıştır. ## Bibliyografya - Hacıfettahoğlu, İsmail (2003). "Ali Şükrü Bey Emperyalizme Karşı Bir Hürriyet Kahramanı", Atlas Yayıncılık - Mısıroğlu, Kadir (1996). "Ali Şükrü Bey", Sebil Yayınları - Alkan, Necmettin (2017). Ali Şükrü Bey. Mücadeleyle Geçen Bir Ömür, Kronik Kitap. - Alkan, Necmettin (2018). Ali Şükrü Bey'in Makaleleri Medeniyet, Tarih ve Siyaset, Trabzon Büyükşehir Belediyesi Yayınları. [^1]: Çağımızın Bir (Başka) Kahramanı: Topal Osman. 31 Ocak 2006. [^2]: Çağımızın Bir (Başka) Kahramanı: Topal Osman. 31 Ocak 2006. [^3]: Damar Arıkoğlu, Ali Şükrü Bey Cinayeti, Genç Doku Aylık Kültür ve Gençlik Dergisi, Erişim tarihi: 18.05.2012. [^4]: Derin hesaplaşmaların ilk kurbanı. 27 Mart 2008. [^5]: Damar Arıkoğlu, Ali Şükrü Bey Cinayeti, Genç Doku Aylık Kültür ve Gençlik Dergisi, Erişim tarihi: 18.05.2012. [^6]: Damar Arıkoğlu, Ali Şükrü Bey Cinayeti, Genç Doku Aylık Kültür ve Gençlik Dergisi, Erişim tarihi: 18.05.2012. [^7]: Damar Arıkoğlu, Ali Şükrü Bey Cinayeti, Genç Doku Aylık Kültür ve Gençlik Dergisi, Erişim tarihi: 18.05.2012. [^8]: Onur Karahanoğulları, Birinci Meclisin İçki Yasağı (Men-i Müskirat Kanunu), Ankara, 2007. [^9]: Derin hesaplaşmaların ilk kurbanı. 27 Mart 2008. [^10]: Ali Şükrü ve Topal Osman. 13 Temmuz 2003. [^11]: Ahmet Belada, Şehid-i Muhterem Ali Şükrü Bey, İlk Adım Gazetesi, Erişim tarihi: 18.05.2012. [^12]: Ali Şükrü ve Topal Osman. 13 Temmuz 2003. [^13]: Çağımızın Bir (Başka) Kahramanı: Topal Osman. 31 Ocak 2006. [^14]: Ali Şükrü ve Topal Osman. 13 Temmuz 2003.