# Aksak ritim > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksak_ritim > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Aksak ritim, https://tr.wikipedia.org/wiki/Aksak_ritim (CC-BY-SA-4.0) **Aksak ritim** ya da **aksak ölçü**, düzensiz veya eklemeli [ölçü işaretleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%A7%C3%BC_i%C5%9Fareti)ni tabir etmek için kullanılan bir terimdir. Başka bir deyişle aksak ritim terimi, Batı müziklerinde çok yaygın olan , ve haricindeki tüm ritimleri tarif etmek için kullanılır. Aksak ritimler, Türk, Bulgar, [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_halk_m%C3%BCzi%C4%9Fi) ve [Balkan halk müzikleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_m%C3%BCzi%C4%9Fi)nde de, ayrıca diğer Ortadoğu ve Hint halk müziği geleneklerinde görülebilir. "Aksayan, hafifçe topallayan" anlamına gelen[^1] "Aksak" sözcüğü Batılı [etnomüzikolog](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etnom%C3%BCzikoloji)larca da kullanılan bir terimdir. ## Türk müziklerinde [Klasik Türk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Klasik_T%C3%BCrk_m%C3%BCzi%C4%9Fi)nde ve [Türk halk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halk_m%C3%BCzi%C4%9Fi)ndeki aksak ritimler genelde hızlı icra edilir ve belli bir dizgenin aralıksız tekrarından oluşur. Aksak (, , gibi). [Türk halk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halk_m%C3%BCzi%C4%9Fi)nde bu ölçüler genellikle vokal ve enstrümantal dans müziklerinde (oyun havalarında) kullanılmakla beraber bazı halk şarkılarında da ortaya çıkabilirler. Türk müzik teorisinde aksak ritim tanımı sadece 9 vuruşun şeklinde gruplanması için de kullanılmıştır. Aksak ritim örnekleri aşağıda verilmiştir: ## Klasik müzikte [Frédéric Chopin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Chopin)'in [1 No.'lu Piyano Sonatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1_No.%27lu_Piyano_Sonat%C4%B1_%28Chopin%29) (1828), 'lük ritmiyle solo piyano müziğinde müziğinde aksak ritimlerin en eski örneklerinden biridir. [Anton Reicha](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anton_Reicha)'nın [*36 Füg*](https://turkipedia.org/tr/wiki/36_F%C3%BCg_%28Reicha%29) eserindeki 20 No'lu Fügü (1803) de piyanoyla icra edilir ve 'lik ölçüdedir. [Çaykovski](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pyotr_%C4%B0lyi%C3%A7_%C3%87aykovski)'nin [''Pathétique'' Senfonisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/6._Senfoni_%28%C3%87aykovski%29)'nin ikinci hareketi (aşağıda), "aksak [vals](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vals)" olarak tabir edilmiştir,[^2] ve orkestra müziğinde 'lük ölçünün iyi bir örneğidir. \\relative c { \\set Score.tempoHideNote = ##t \\tempo 4 = 144 \\set Staff.midiInstrument = #"cello" \\clef bass \\key d \\major \\time 5/4 fis4\\mf(^\\markup { \\bold { Allegro con grazia } } g) \\tuplet 3/2 { a8(\\\< g a } b4 cis)\\! d( b) cis2.\\\> a4(\\mf b) \\tuplet 3/2 { cis8(\\\< b cis } d4 e)\\! \\clef tenor fis(\\f d) e2. \\break g4( fis) \\tuplet 3/2 { e8( fis e } d4 cis) fis8-. \[ r16 g( \] fis8) \[ r16 eis( \] fis2.) fis4( e) \\tuplet 3/2 { d8( e d } cis4) b\\upbow(\\\<^\\markup { \\italic gliss. } \[ b'8)\\ff\\\> a( g) fis-. \] e-. \[ es-.( d-. cis-. b-. bes-.) \] a4\\mf } 20. yüzyıl klasik müziğinden örnekler arasında şunlar sayılabilir: - [Gustav Holst](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gustav_Holst)'ün *The Planets****inden "Mars, the Bringer of War" ve "Neptune, the Mystic" (ikisi de )*** - [Paul Hindemith](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paul_Hindemith)'in [*Ludus Tonalis*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ludus_Tonalis)***inden Sol akorunda "Fuga secunda"*** - [Igor Stravinsky](https://turkipedia.org/tr/wiki/Igor_Stravinsky)'nin [*The Firebird*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_Firebird)***ünün sonu*** - [Heitor Villa-Lobos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Heitor_Villa-Lobos)'un [*Bachianas Brasileiras No. 9*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bachianas_Brasileiras) bestesindeki [füg](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C3%BCg) - [Lalo Schifrin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lalo_Schifrin)'in [*Mission: Impossible*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mission%3A_Impossible_%281966_dizisi%29) dizisine yazdığı [soundtrack](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soundtrack) - [Jerry Goldsmith](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jerry_Goldsmith)'in [*Room 222*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Room_222) dizisine yazdığı soundtrack ## Caz müzikte [Caz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Caz) müzisyeni [Dave Brubeck](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dave_Brubeck)'in *Time Out* albümünde yer alan *"*[*Blue Rondo à la Turk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Blue_Rondo_%C3%A0_la_Turk)*"* bestesi, [Bulgar Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_Bulgarlar)'nin çaldığı [karşılama havasından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kar%C5%9F%C4%B1lama_oyunlar%C4%B1)[^3] esinlenilerek , ya da daha basit bir gösterimle 'lik bir ritimle icra edilmiştir. Yine aynı albümden [Paul Desmond](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paul_Desmond)'ın bestelediği hit şarkıları "[Take Five](https://turkipedia.org/tr/wiki/Take_Five)", 'lük ritimle icra edilmiştir. Bruebeck ve grubunun ("Eleven Four") ve ("Unsquare Dance") gibi daha başka aksak ritimlerle icra ettikleri şarkıları da mevcuttur. ## Rock müzikte Aksak ritimler [rock müzik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rock_m%C3%BCzik)te, özellikle [progresif rock](https://turkipedia.org/tr/wiki/Progresif_rock) müzikte kendine yer bulabilmektedir. Rock müziğe aksak ritimleri getiren ilk grup [The Beatles](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_Beatles)'dır. "[Strawberry Fields Forever](https://turkipedia.org/tr/wiki/Strawberry_Fields_Forever)" şarkısının sürekli değişen karmaşık ritimleri ve "[Within You, Without You](https://turkipedia.org/tr/wiki/Within_You%2C_Without_You)" şarkısındaki dörtlük aksak ritimler, onların kullandığı en bilinen örneklerdendir.[^4] "Here Comes the Sun" şarkısının çoğunluğunda aksak olmayan 4/4'lük ritim kullanıldığı hâlde şarkının geçiş kısmı (bridge), Hint müziğinin de etkisiyle 11/8 + 4/4 + 7/8 ritimlerle çalınmıştır.[^5] [Pink Floyd](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pink_Floyd), [Yes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yes_%28m%C3%BCzik_grubu%29), [King Crimson](https://turkipedia.org/tr/wiki/King_Crimson), [Genesis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Genesis_%28m%C3%BCzik_grubu%29), [ELP](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emerson%2C_Lake_%26_Palmer), [Rush](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rush_%28m%C3%BCzik_grubu%29) ve [Gentle Giant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gentle_Giant) gibi progresif rock grupları, şarkılarında epey karmaşık aksak ritimli bölümler icra etmiştir. Belçikalı deneysel progresif rock grubu Aksak Maboul adını bu ritimden almıştır. [Radiohead](https://turkipedia.org/tr/wiki/Radiohead)'in "[Paranoid Android](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paranoid_Android)" şarkısı, 'lik ritmiyle rock müzikteki aksak ritimlerin bilindik örneklerden bir diğeridir.[^6] ## Konuyla ilgili yayınlar - Arom, Simha. 2004. "L'aksak: Principes et typologie". Cahiers de Musiques Traditionnelles 17 (Formes musicales): 11–48. - Cler, Jérôme. 1994. "Pour une théorie de l'aksak". Revue de Musicologie 80, no. 2:181–210. - Tanrikorur, Cinugen. 1990. "Concordance of Prosodic and Musical Meters in Turkish Classical Music". Turkish Music Quarterly 3, no. 1: 1–7. [^1]: "aksak" - TDK Türkçe Sözlük [^2]: Tchaikovsky's Symphony # 6 (Pathetique), Classical Classics, Peter Gutmann. Classical Notes. [^3]: Manuel, Peter. Popular Musics of the Non-Western World: An Introductory Survey. Oxford University Press, 1988, s. 131. [^4]: Edward Macan, Rocking the Classics: English Progressive Rock and the Counterculture (New York: Oxford University Press, 1997): 48. . [^5]: Pollack, Alan. "Notes on 'Here Comes the Sun' ". Retrieved 14 February 2012. [^6]: Radiohead (musical group). OK Computer, vocal score with guitar accompaniment and tablature (Essex, England: IMP International Music Publications; Miami, FL: Warner Bros. Publications; Van Nuys, Calif.: Alfred Music Co., Inc., 1997): . .