# Aka Gündüz > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Aka_G%C3%BCnd%C3%BCz > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Aka Gündüz, https://tr.wikipedia.org/wiki/Aka_G%C3%BCnd%C3%BCz (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Enis_Avni_Bey_Akag%C3%BCnd%C3%BCz.jpg) * (public-domain)* - **Adı:** Aka Gündüz - **Doğum tarihi:** 1884 - **Doğum yeri:** Selanik, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Türkiye - **Meslek:** Yazar Gazeteci Siyasetçi - **Milliyet:** Türk - **Vatandaşlık:** Osmanlı İmparatorluğu; Türkiye - **Eğitim:** Kuleli Askeri Lisesi - **Akım:** Milli edebiyat zevk ve anlayışını devam ettirenler - **Önemli eser:** Dikmen Yıldızı ![6 Mart 1914 tarihli İdman dergisinde Aka Gündüz, Altınordu Reis-i Fahrîsi olarak.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c8/1914_03_06_Idman_Aka_Gunduz.jpg) *6 Mart 1914 tarihli İdman dergisinde Aka Gündüz, Altınordu Reis-i Fahrîsi olarak. (İdman Dergisi, public-domain)* **Aka Gündüz,** (1884, [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik) - 7 Kasım 1958, İstanbul), Türk yazar, gazeteci ve siyasetçi.[^1] Türkiye'de [Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) ve Cumhuriyet dönemlerinin önemli figürlerinden birisidir. Yaşadığı devrin sevilen ve çok okunan yazarlarındandır. IV., V. ve VI. dönemlerde TBMM'de Ankara milletvekili olarak görev yapmıştır. ## Hayatı Resmî kayıtlara göre 1884 yılında Selanik'te doğdu. Annesi birkaç dil bilen kültürlü bir hanım olan Sapancalı Melek Hanım, babası [Rizeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rize) Fıncıoğulları sülalesinde Binbaşı İbrahim Kadri Bey'dir. Asıl adı "Hüseyin Avni" idi. Bu isim ona, dönemin ünlü sadrazamı [Hüseyin Avni Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Avni_Pa%C5%9Fa) gibi başarılı bir asker olması niyetiyle koyulmuştu.[^2] Çocukluk yılları [Serez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serez)'de geçti. Küçük yaşta annesini kaybetti, bir Fransız mürebbiye tarafından büyütüldü.[^3] İlköğrenimine Serez'de İncili Mektepte başladıktan sonra [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'teki [Şemsi Efendi Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eemsi_Efendi_Mektebi)'ne devam etti. İlkokuldan sonra bir süre Selanik Askeri Rüşdiye'sinde okudu. [1896–1897 Türk-Yunan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1896-1897_Makedon_isyan%C4%B1) sırasında babası Binbaşı Kadri Bey'in savaşa gitmesinden sonra üvey annesinin onu okula göndermemesi üzerine evden kaçtı, öğrenimine İstanbul'daki amcasının yanında devam etti.[^4] Bir süre yatılı misafir olarak [Galatasaray Sultanisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)ne devam ettikten sonra [Eyüpsultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCpsultan)'daki Askerî Baytar Rüştiyesine kaydoldu. Bu okulda [Ömer Seyfettin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_Seyfettin) ile tanışıp yakın dost oldu. 1896'da rüştiyeden mezun olduktan sonra Ömer Seyfettin'in Edirne Askerî İdadisine gitmesi üzerine o da bu okula kaydoldu.[^5] Lise döneminde *Çocuk Bahçesi* ve *Genç Kalemler* dergilerinde yazıları yayımlandı. 1900'de Edirne Askerî İdadisinden mezun olup İstanbul'a döndü ve Mekteb-i Harbiye-i Şahaneye kaydoldu.[^6] Öğrenciliği esnasında siyasetle meşgul olduğu gerekçesiyle Divanıharpte yargılandı. Mahkeme heyeti tarafından serbest bırakıldıysa da sağlık sorunları nedeniyle eğitimine devam edemedi ve okulla ilişkisi kesildi. Öğrenim için [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e giderek [Collège de France](https://turkipedia.org/tr/wiki/Coll%C3%A8ge_de_France), Paris Güzel Sanatlar Okulu'nda ve Hukuk Fakültesi'ne devam etti. İki yıl kadar Paris'te kaldıktan sonra bu eğitimlerin hiçbirini tamamlamadan İstanbul'a döndü.[^7] Yurda döndükten sonra, [II. Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in yönetimine son vermeye çalışan [İttihat ve Terakki Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)ne üye oldu. 1907'de dört ay kadar Gümrük İdaresi'nde çalıştıktan sonra Selânik'e sürgün edildi. [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) ilan edildiğinde Selanik'te idi. Ülkeyi padişahın ve [şeriat](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriat)ın kontrolü altına döndürmek isteyenlerin İstanbul'da 13 Nisan 1909'da başlattığı [ayaklanmayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/31_Mart_Vakas%C4%B1) bastırmak üzere Selanik'te kurulan [Hareket Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hareket_Ordusu)na katıldı ve orduyla birlikte İstanbul'a geldi. İstanbul'daki 31 Mart Vakası, anayasanın yeniden yapılandırılmasında desteği olduğu varsayılan Ermenilere karşı saldırılara ve ayaklanmacılarla Ermeniler arasında çatışmalara dönüşünce, [Adana'da yayılan bu olayları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana_Katliam%C4%B1) bastırmak üzere görevlendirilen [Cemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Pa%C5%9Fa) ile birlikte Adana'da bulundu. Bir buçuk yıl Vilayet Meclisi'nde görev yaptı. *Adana Vilâyet Gazetesi****nde yazılar yazdı.*** İstanbul'a döndükten sonra matbuat hayatına atıldı.[^8] 11 Nisan 1911'de [Ali Canip](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Canip_Y%C3%B6ntem) ve Ömer Seyfettin'in önderliğinde çıkarılan [Genç Kalemler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gen%C3%A7_Kalemler) dergisinin önderlik ettiği [Yeni Lisan Hareketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Lisan_Hareketi) doğrultusunda eserler verdi. İlk yazılarında *Enis Avni* adını kullanan yazar, bu dönemden itibaren Türkçe bir takma ad olan *Aka Gündüz* adını benimsedi. *Türk Kalbi* (1911), *Türkün Kitabı* (1913) adlı hikâye kitaplarında Türklük gururu ve bilinci, [Trablusgarp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Sava%C5%9F%C4%B1) ve [Balkan Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1), Osmanlı- Rus Savaşı, İnebahtı Savaşı, Türklerin karşılaştıkları zulümler gibi konuları ele aldı. *Bozgun* (1918) adlı şiir kitabında Balkan Savaşı'ndan sonra Rumeli topraklarının kaybını kabullenemeyişini anlatan şiirlerine yer verdi. [Ercüment Ekrem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erc%C3%BCment_Ekrem_Tal%C3%BB) ile birlikte 1920 yılında 12 sayı [*Alay*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alay) gazetesini çıkardı. [İstanbul’un işgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_%C4%B0%C5%9Fgali) üzerine İngilizler tarafından [Malta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malta)'ya sürüldü. 1921 yılında İngilizlerle yapılan esir değişimi sonucu yurda dönebildi. Sürgün dönüşü Ankara'ya giderek [Millî Mücadele](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'ye kalemiyle destek verdi. 23 Aralık 1921'den itibaren Paşa Kâzım ile birlikte Alay gazetesinin devamı niteliğindeki *Anadolu’da Peyâm-ı Sabah* gazetesini çıkardı. Gazetenin yayınları, 1922 yılı sonunda Millî Mücadele'nin kazanılmasının ardından son buldu.[^9] Aka Gündüz, gazetecilik ve yazarlığa Sabah, Hizmet, Zaman, Âhenk, Tanin, Tercüman, İleri, Hâkimiyet-i Milliye gibi gazetelerde yayımlanan şiir, hikâye, roman ve makaleleriyle devam etti. [Ankara Gazeteciler Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazeteciler_Cemiyeti_%28Ankara%29)nin kuruluşunda yer aldı. IV., V. ve VI. dönemlerde Ankara milletvekili olarak [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)nde yer aldı. Kısa süren bir evlilik yaptı ve bir oğlu oldu. Kansere yakalandıktan bir süre sonra 7 Kasım 1958'de öldü. ## Eserleri ### Roman - Türk Kalbi, 1927 - Türkün Kitabı, 1939 - Kurbağacık, 1935 - Bu Toprağın Kızları, 1927 - Hayattan Hikâyeler, 1928 - Dikmen Yıldızı, 1928 - Odun Kokusu, 1928 - Tank-Tango, 1928 - İki Süngü Arasında, 1929 - Yaldız 1930 - Çapkın Kız 1930 - Aysel İstanbul 1932 - Ben Öldürmedim1933 - Onların Romanı 1933 - Kokain 1933 - Üvey Ana, 1933 - Üç Kızın Hikâyesi, 1933 - Aşkın Temizi, 1937 - Çapraz Delikanlı, 1938 - Zekeriya Sofrası, 1938 - Mezar Kazıcıları, 1939 - Giderayak, 1939 - Yayla Kızı, 1940 - Türk Duygusu, 1941 - Bebek, 1941 - Bir Şoförün Gizli Defteri, 1943 - Sansaros, 1945 - Eğer Aşk, 1946 - Bir Kızın Masalı, 1954 ### Hikâyeleri - Türk Kalbi - Türk'ün Kitabı (1911) - Kurbağacık (1919) - Hayattan Hikâyeler (1928) ### Şiirleri - İlkbahar Şiiri - Anadolu şiiri ### Piyesleri - Köy Muallimi - Yarım Osman - Mavi Yıldırım - Beyaz Kahraman [^1]: TBMM Albümü 1. Cilt (1920-1950). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. [^2]: Okday, Metin. Aka Gündüz'ün hayatı, sanatı ve eserleri. 2008. [^3]: Doğan, Abide. Aka Gündüz. 10 Kasım 2018. [^4]: Okday, Metin. Aka Gündüz'ün hayatı, sanatı ve eserleri. 2008. [^5]: Okday, Metin. Aka Gündüz'ün hayatı, sanatı ve eserleri. 2008. [^6]: Okday, Metin. Aka Gündüz'ün hayatı, sanatı ve eserleri. 2008. [^7]: Okday, Metin. Aka Gündüz'ün hayatı, sanatı ve eserleri. 2008. [^8]: AKA GÜNDÜZ. [^9]: Anadolu'da Peyâm-ı Sabah. 20 Mayıs 2021.