Ak Orda

Ak Orda (Kazakça: Aq Orda), Cengiz Han'ın 1227 yılında ölümünden sonra Moğol İmparatorluğu sınırları içinde kurulan hanlık.^{[1]Tarihçiler arasında Ak Orda ile Gök Orda arasındaki ilişkiye dair kabul görmüş genel bir ortak anlayış bulunmamaktadır} Altın Orda Devletinin doğudaki topraklarını oluşturmuştur.

Tarihçe

Cuci tarafından kontrol edilen toprakların doğu kısmında Orta Asya'dan Sibirya'ya kadar olan bölgede hakim oldular. İlk hükümdarı Cuci'nin oğlu Orda Han’dır. Balkaş Gölü kıyılarındaki başkentleri sonradan Seyhun Nehri kıyılarındaki Sygnag’a taşınır.^{[2]Bugünkü Kazakistan sınırları içindedir} 14.yüzyıla kadar görece bağımsız kalabilmiş olan hanlık, 1378 yılında Ak Orda hükümdarı Toktamış tarafından Altın Orda Devletine yeniden katılmıştır.

Marco Polo’nun anlatımı

Köchü döneminde Ak Orda Hanlığı bölgesinde bulunan ünlü gezgin Marco Polo gördüklerini şöyle anlatır:

“Bu kral (Köchü) kimseye boyun eğmez, Cengiz Han’ın imparatorluk soyundan gelmektedir. Bu kralın ne bir kalesi ne de bir şehri vardır. O ve halkı geniş ovalarda veya erişilmez dağlarda, yaylalarda yaşar. Büyükbaş hayvanlarının etleri ve sütleri ile beslenirler, tarımla uğraşmazlar. Kralın çok kalabalık bir halkı olmasına rağmen kimseyle savaşmaz, halkı büyük bir sükunet içerisinde yaşar. Muazzam sayıda inek, deve, at, öküz, koyun gibi büyük ve küçükbaş hayvana sahiptir.”

Ak Orda hanları

• Orda Han (1226-1280)

• Köchü (1280-1302)

• Buyan (1302-1309)

• Sasibuqa (1309-1315)

• Ilbasan (c.1315-1320)

• Mubarak Khwaja (1320-1344)

• Chimtay (1344-1374)

• Urus (1374-1376)

• Toqtaqiya (1376-1377)

• Temur Malik (1377)

• Toktamış (1377-1378)

Konuyla ilgili yazılan eserler

• Большая советская энциклопедия. Т. 3. — М.: Изд-во «Совет. энц.», 1970.

• Татарская энциклопедия. Т. 1. — Казань: Ин-т тат. энц., 2002.

• Кузембайулы А., Адиль Е. История Республики Казахстан, — Астана, 2002 г.

Ayrıca bakınız

• Arık Böke