# Ahmed Şerîf es-Senûsî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_%C5%9Eer%C3%AEf_es-Sen%C3%BBs%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ahmed Şerîf es-Senûsî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ahmed_%C5%9Eer%C3%AEf_es-Sen%C3%BBs%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/20/Ahmed_Sharif_es_Senussi.jpg) * (public-domain)* - **Veraset:** Senusi Lideri - **Hüküm süresi:** 1902-1933 - **Önce gelen:** Muhammed El Mehdi - **Sonra gelen:** I. İdris - **Çocukları:** Fatma El-Şerif - **Tam ismi:** Seyyid Ahmed eş-Şerîf b. Muhammed eş-Şerîf b. Muhammed b. Alî es-Senûsî - **Hanedan:** Senusi - **Babası:** Muhammed eş-Şerif - **Doğum tarihi:** 1873 - **Doğum yeri:** Cağbub Senusi Zaviyesi, Trablusgarp, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 10 Mart 1933 - **Ölüm yeri:** Medine, Arabistan - **Dini:** Sünni İslam **Ahmed eş-Şerîf es-Senûssî** (1873, [Cağbub](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ca%C4%9Fbub) – 10 Mart 1933, [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)), Libyalı Arap asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr)idir. 1902-1933 yılları arasında [Senûsî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sen%C3%BBs%C3%AElik) tarikatının liderliğini yaptı. ## Hayatı ### İlk Yılları ve İşgale Direnişi Senusiyenin kurucusu [Sidi Muhammed bin Ali es-Senussi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sidi_Muhammed_bin_Ali_es-Senussi)'nin torunudur. 1873 yılında [Cağbub'daki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ca%C4%9Fbub) Senusi zaviyesinde dünyaya geldi. 1902 yılında hareketin başına gelip [Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afrika)'da sömürgeci [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler), [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) ve [İtalyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talyanlar) güçlerine karşı direnen dinsel hareket [Senusiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sen%C3%BBs%C3%AElik) tarikatının lideri oldu. [Trablusgarp Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Sava%C5%9F%C4%B1) esnasında [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'nın [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne bağlı olan [Libya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Libya) topraklarını işgale başlaması üzerine bölgeye gelen Ahmed eş-Şerif, [Enver Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enver_Pa%C5%9Fa), [Mustafa Kemal Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) gibi Osmanlı subayları ile birlikte İtalyanlara karşı direnişi örgütledi.[^1] 1. Dünya Savaşının başlangıcıyla birlikte Teşkilat-ı Mahsusa'yla koordineli bir şekilde [Mısır'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) batısındaki İngiliz güçlerine saldırılar düzenledi.[^2] ### Türkiye ziyareti ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Ahmed_%C5%9Eerif_T%C3%BCrkiye_Ziyareti.png) * (Hsn69, CC0-1.0)* Kuzey Afrika'da gerek [İtalyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talyanlar) gerek de [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) ve [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) güçleriyle mücadele eden Ahmed Şerif'in bu itibarı başta [Enver Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enver_Pa%C5%9Fa) olmak üzere Osmanlı Hükûmetince kullanılmak istendi. [Teşkilatı Mahsusa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Te%C5%9Fk%C3%AEl%C3%A2t-%C4%B1_Mahs%C3%BBsa) aracılığıyla İstanbul'a davet edilen Şerif 21 Ağustos 1918'de [Ukayle Limanından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukayle) bir Alman denizaltısıyla [Avusturya-Macaristan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya-Macaristan_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Pula Limanına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pula) oradan da Balkan treniyle 30 Ağustos 1918'de [İstanbul'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) geldi. Varışının 2. günü [Vahdeddin'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed) kılıç kuşanma merasimine denk geldiğininden yeni padişaha kılıç kuşattı.[^3] Osmanlı'nın Hükûmetinin Şerif'in itibarını çeşitli yolculuklarla kullanma planları olsa da [Mondros Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi) sonucu bu gerçekleşmedi. Mütareke sonrası Vahdeddin'in İngiliz yanlısı politikaları sonucu arası açılan Şerif 5 Kasım 1918'de [Bursa'ya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa) geçti ve burada 2 yıl ikamet etti. Ahaliden de büyük ilgi gören ve baştan [Ali Fuat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fuat_Cebesoy) olmak üzere Milli Mücadele'nin önemli isimleriyle temas kuran Şerif şehrin 8 Temmuz 1920'de [Yunan işgaline](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_Bat%C4%B1_Cephesi) uğraması üzerine Bursa'dan ayrılarak [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) üzerinden 15 Kasım 1920'de [Ankara'ya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara) ulaşan Şerif burada yetkililerce özel olarak karşılandı.[^4] [Atatürkle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) de özel bir muhabbeti ve hediyeleşmesi olan Şerif [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) yıllarında hükûmetinin [İslam dünyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_d%C3%BCnyas%C4%B1)ndaki propaganda aracı olarak gerek doğu illerinde gerek de İslam dünyasının kalanında Milli Mücadelenin haklılığını kongreleri, hutbeleri, vaazları ve yazılarıyla anlatmaya çalıştı. [Musul meselesinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_Sorunu) de aktif olarak çalışan Şerif için [Irak'ta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) Türkiye yanlısı bir hükûmet kurma planı olduysa da bu gerçekleşmedi. [Musul'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul) geçmek için Ocak 1923'te [Diyarbakır'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) gitmesine rağmen İngiliz müdahalesi sonucu faaliyetleri güneydoğu ve doğu illerinde Türk hükûmetinin haklılığını anlatmakla sınırlı kaldı. Cumhuriyet'in ilanının ardından [Mersin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mersin), [Tarsus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarsus) ve [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana) yörelerinde pasif bir yaşama çekilen Şerif azalmış da olsa hükûmetle ve de Atatürkle iletişimi sürdü. Memleketine dönmek istediyse de bu İtalyan baskısı yüzünden gerçekleşmedi. Atatürk tarafından ikameti Türkiye dışında olmak şartıyla hilafet teklifi aldıysa da teklifi hilafetin [Osmanoğullarında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Hanedan%C4%B1) kalması gerektiği düşüncesiyle reddetti. Çeşitli ikamet ve sosyal sorunlar yaşayan Şerif hükûmet tarafından yarı rica yarı emir bir şekilde yurt dışındaki Osmanlı Hanedan mensuplarıyla temas halinde olduğu gerekçesiyle Türkiye'den ayrılması istendi, 30 Ekim 1924'te [Suriye'ye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) geçti.[^5] ### Ölümü Gerek [Şam'da](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam) gerek de [Filistin'de](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_%28b%C3%B6lge%29) antiemperyalist politikalarına devam eden Şerif'in ikameti İngiliz ve Fransızlarca tehlikeli görüldü. Son olarak [Arabistan'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1) geçen Şerif [Asir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asir_B%C3%B6lgesi) bölgesindeki ikametinin ardından 10 Mart 1933'te [Medine'de](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine) öldü. ## Popüler kültürdeki yeri [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de 2023-2024 yılları arasında [tabii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabii)'de yayımlanan [*Mahsusa: Trablusgarb*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahsusa%3A_Trablusgarb) adlı dizide [Kenan Çoban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kenan_%C3%87oban) tarafından canlandırılmıştır. [^1]: Philip H. Stoddard, Teşkilat-ı Mahsusa, Arma Yayınları, İstanbul, 2003. [^2]: SENÛSÎ, Ahmed Şerif. TDV İslam Ansiklopedisi. [^3]: Şeyh Ahmed Şerif Es-Senûsî. Atatürk Ansiklopedisi. [^4]: SENÛSÎ, Ahmed Şerif. TDV İslam Ansiklopedisi. [^5]: Chapter X Turkey between Pan-Islamism and Nationalism: The Activities of Ahmad Sharif al-Sanusi in Anatolia, 1918-1924.