# Ahmedî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ahmedî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ahmed%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Ahmedi_-_Incipit_Page_with_Illuminated_Titlepiece_-_Walters_W6642B_-_Full_Page.jpg/1280px-Ahmedi_-_Incipit_Page_with_Illuminated_Titlepiece_-_Walters_W6642B_-_Full_Page.jpg) * (Ahmedi, public-domain)* - **Kendi dilinde adı:** Arapça: أحمدي; Farsça: احمدی - **Doğumadı:** Tajeddin İbrahim - **Doğum tarihi:** 1334 - **Ölüm tarihi:** Ocak-Şubat 1413 (78-79 yaşlarında) - **Ölüm yeri:** Amasya - **Ebeveynler:** Hayzır (baba) **Ahmedî** (1334 - 1413),[^1] [divan şair](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_edebiyat%C4%B1)i ve [hekim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Doktor)dir. [14. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._y%C3%BCzy%C4%B1l)da [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da yetişmiş en büyük divan şairi kabul edilir.[^2] Kaleme aldığı Türkçe eserlerle [Osmanlı Dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Türkçesinin yazı, edebiyat ve bilim dilinin ilk örneklerini vermiş ve dolayısıyla [Türk dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)nin gelişmesinde ve kullanılmasında büyük katkı sağlamıştır.[^3] En ünlü eseri [*İskendernâme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skendern%C3%A2me_%28Ahmed%C3%AE%29)dir. ## Hayatı Asıl adı Tâceddîn İbrâhîm bin Hızîr'dır.[^4] şiirlerinde *Ahmedî* [mahlas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahlas)ını kullanmıştır. Doğum yeri ve tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 1334 yılında doğduğu tahmin edilir. Doğum yeri kimi kaynaklara göre [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas), kimi kaynaklara göre Germiyan'ın başkenti [Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya), kimilerine göre [Uşak](https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C5%9Fak)’ın Sivaslı köyüdür. Bazı kaynaklar ise Ahmedî'nin [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)lı olması gerektiğini belirtilir. [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) ile Ahmedî arasında geçen ve yanlış olarak [Nasreddin Hoca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasreddin_Hoca)'ya isnat olunan meşhur "*Futa*"[^5] yani "*Peştemal*" hikâyesinin Kütahya'daki [Kemer Hamamı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemer_Hamam%C4%B1)'nda cereyan ettiği [Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya) halkı tarafından tavatüren söylendiği için Ahmedî'nin de Kütahya'da öldüğü iddiasını da dikkate alarak kimi kaynaklarda Germiyanlı olduğu iddiasının daha kuvvetli olduğu öne sürülmüştür.[^6] Ahmedî memleketindeki tahsilinden sonra [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)’a giderek Şeyh Ekmeleddîn’in öğrencisi oldu; [Aydınlı Hacı Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1nl%C4%B1_Hac%C4%B1_Pa%C5%9Fa) ve [Molla Fenârî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Molla_Fenari) ile arkadaşlık etti.[^7] Anadolu’ya döndükten sonra tarihleri kesin olarak bilinmemekle birlikte [Aydınoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1no%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi), [Germiyanoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Germiyano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) ve Osmanoğulları’na bağlandı. Mısır’da tıp öğrenimi görmüş olan Ahmedî’nin saraylarda yalnız musahip sıfatıyla mı yoksa aynı zamanda saray hekimi olarak da mı bulunduğu konusunda kesin bir şey bilinmemektedir.[^8] Ahmedî, [Aydınoğlu Îsâ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sa_Bey)’in oğlu Hamza için ders kitapları yazmış; [Germiyanoğlu Süleyman Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C5%9Eah_%28Germiyano%C4%9Flu_beyi%29)’a şiirler sunmuştur. Osmanlı padişahı [Yıldırım Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid)’in oğullarından [Emir Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C3%87elebi_%28emir%29)’ın hizmetine girmiştir.[^9] Ahmedî "tabi'an şen, hoş sohbet, lâtifeci" bir şair olup[^10] 1413 yılında 80'li yaşlarda iken kimi kaynaklara Kütahya'da,[^11] kimi kaynaklara göre Amasya'da[^12][^13] öldü. ### Edebi hayatı Batı Türklerinin ilk önemli şiir kitabı olan [İskendernâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skendern%C3%A2me_%28Ahmed%C3%AE%29) adlı [mesnevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesnevi)yi Germiyanoğlu Süleyman Şah nâmına[^14] ele alarak 1390'da tamamladı. Devrin tüm ilimleri hakkında ansiklopedik bilgiler vermesi nedeniyle Türk dili ve edebiyatı açısından olduğu kadar [bilim tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilim_tarihi) bakımından da önem taşıyan bu öğretici eseri, sonuna “*Dasitan-ı Tevarih-i Müluk-ı Al-i Osman*” adlı bölümü ekleyerek Emir Süleyman'a sundu. İskendernâme'ye ilâve edilmiş bu bölüm, ilk Türkçe-Osmanlı vekāyi‘nâmelerindendir. Ahmedî, ömrünün sonuna kadar İskendernâme üzerinde çalışıp onu zenginleştirmeyi sürdürmüştür. 1407-1408'de esere ilave edilen Mevlid, Türk edebiyatının bilinen ilk mevlididir.[^15] Ahmedî'nin [Ankara Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Muharebesi)’ndan sonra [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) ile tanışıp ona bir [kaside](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaside) sunduğu düşünülür.[^16] Emir Süleyman’ın isteği üzerine [Selmân-ı Sâvecî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selm%C3%A2n-%C4%B1_S%C3%A2vec%C3%AE)’nin “*Cemşîd ü Hurşîd*” adlı mesnevisini Türkçeye çeviren ve eklediği yeni kısımlarla âdeta yepyeni bir eser yaratan şair bu çalışmayı 1403’te tamamladı. Arapça-Farsça manzum bir [lugat](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6zl%C3%BCk) olan *Mirķātü’l-edeb* adlı eserini Aydınoğulları’ndan Îsâ Bey’in oğlu Hamza Bey için yazdı.[^17] Ayrıca *Mirķātü’l-edeb*’e bağlı olarak bir ders kitabı olarak *Mîzânü’l-edeb ve *Mi’yârü’l-edeb* adlı risaleleri yazdı.*[^18] Emir Süleyman’ın 1411 yılında ölümünden sonra kendisine yeni bir hami arayan Ahmedî, [Mehmed Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed)’nin çevresine girmeye çalıştı.[^19] Tıp konusunda bir mesnevi olan ve 1403-1410 arasında kaleme aldığı “*Tervîhu’l-ervâh*” adlı eserini bazı eklerle Çelebi Mehmet’e sunmuştur. Ahmedî ayrıca, Germiyan’ın ileri ailelerinden birine mensup olduğu düşünülen[^20] meşhur [Şeyhî Sinan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%AE)'ı yetiştirmiştir.[^21] ## Başlıca eserleri - [Ahmedi Divanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmedi_Divan%C4%B1) (8 tevhid, 5 na'at, 2 tercî-i bend, 7 terkib-i bend, 2 muhammes, 75 kaside ve 772 gazelini içerir[^22]) - [Cemşîd ü Hurşid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem%C5%9Fid_%C3%BC_Hur%C5%9Fid) (Cemşîd ile Hurşîd arasındaki aşk hikâyesini konu alan mesnevi) - [İskendernâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skendern%C3%A2me_%28Ahmed%C3%AE%29) (mesnevi) - Tervîhu’l-ervâh (Tıp konusudna [mesnevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesnevi)) - Bedâyi'u’s-siĥr fî śanâyi'i’ş-şi'r (Farsça Risale, edebî sanatların açıklamasını ve bu sanatlarla ilgili Arapça, Farsça ve Türkçe örnekleri içerir.) - Mi’yârü’l-edeb (Kaside tarzında Farsça ders kitabı) - Mîzânü’l-edeb (Kaside tarzında Farsça ders kitabı) - Mirķātü’l-edeb (Arapça-Farsça manzum bir lügat) ### Atfedilen eserler Bazı kaynaklarda, Ahmedî’nin bunlardan başka, tıbba dair bir “*Kitâbü'r Revâyih*”, “*Kasîde-i Sarsarî Şerhi*”, “*Hayretu'l-c Ukalâ*”, “*Yûsuf ile Züleyhâ*”, “*Esrâr-nâme*” tercümesi, “*Vîs u Ramin*”, “*Süleymannâme*”, “*Cengnâme*”, “*Kânun ve Şifâ*” tercümesi, bir nüshası Fatih'te Feyzullah Efendi Kütüphanesinde bulunan ve sağlığı koruma hakkında önemli bilgileri içeren, *Muntehâb-ı Şifâ’* gibi eserlerinin olduğu bildiriliyorsa da bunların bazısı bu güne kadar ortaya konulamamış, bazısının da ya isim benzerliğinden ya da yanlış adlandırılmasından dolayı başkasına ait olduğu tespit edilmiştir.[^23] Halk arasında "Kırk Vezir hikâyesi" adıyla bilinen ve Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Katalogu'ndaki bilgilere dayanılarak yanlışlıkla Ahmedî tarafından Arapçadan Türkçeye çevrildiği sanılan bu eserin Ahmedî-i Mısrî'ye ait olduğu tespit edilmiştir.[^24] ## Eserleri - *Divan* - *İskendernâme* - *Cemşîd ü Hurşîd* - *Tervîhu'l-ervâh* - *Bedâyiu’s-siĥr fî śanâyi-iş-şir* - *Mirķātü'l-edeb* - *Mîzânü’l-edeb* - *MiǾyârü'l-edeb* ## Dış kaynaklar - Akdoğan, Yaşar, "Âhmedi (Taceddin, Hızır)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C. 1 s. 168-169, İstanbul: Yapi Kredi Kültür Sanat Yayıncılık. ISBN 975-08090072-9 ## Dış bağlantılar - [Kut, Günay](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCnay_Kut) (2010) "Şeyyad Hamza" * Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. c.39 say. 104-105, (*[*çevrimiçi*](http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c02/c020145.pdf)* )* [^1]: Taşköprülüzâde Ahmed, Şaka’ikü’n-Nu’maniye fi-Ulemai’d-Devletü’l-Osmaniye [^2]: Ahmet Acıduman, Şair ve Hekim Ahmedî’nin Tervîhü’l-Ervâh adlı tıbbî mesnevîsinde çocukların sağlığının korunması üzerine, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi Sayı 56, Yıl 2013. [^3]: Ali Temizel, Ahmedî’nin Bedây’u's-Sihr Fî Şanâyi’i'ş-Şi’r isimli eserindeki Türkçe ve Farsça Şiirleri, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Sayı 14, Yıl 2003. [^4]: Ahmet Acıduman, Şair ve Hekim Ahmedî’nin Tervîhü’l-Ervâh adlı tıbbî mesnevîsinde çocukların sağlığının korunması üzerine, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi Sayı 56, Yıl 2013. [^5]: Gelibolulu Mustafa Âlî, Künhü'l -Âhbâr [^6]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Kütahya Şehri. İstanbul Devlet Matbaası, 1932, s. 216. [^7]: Ahmet Acıduman, Şair ve Hekim Ahmedî’nin Tervîhü’l-Ervâh adlı tıbbî mesnevîsinde çocukların sağlığının korunması üzerine, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi Sayı 56, Yıl 2013. [^8]: Ahmet Acıduman, Şair ve Hekim Ahmedî’nin Tervîhü’l-Ervâh adlı tıbbî mesnevîsinde çocukların sağlığının korunması üzerine, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi Sayı 56, Yıl 2013. [^9]: Düsturnâme-i Enverî [^10]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Kütahya Şehri, İstanbul Devlet Matbaası, 1932, sayfa, 216, 217 [^11]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Kütahya Şehri, İstanbul Devlet Matbaası, 1932, sayfa, 216, 217 [^12]: Ali Temizel, Ahmedî’nin Bedây’u's-Sihr Fî Şanâyi’i'ş-Şi’r isimli eserindeki Türkçe ve Farsça Şiirleri, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Sayı 14, Yıl 2003. [^13]: Günay Kut, Ahmedî, Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 2, Yıl 1989. [^14]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Kütahya Şehri, İstanbul Devlet Matbaası, 1932, sayfa, 216, 217 [^15]: Ali Temizel, Ahmedî’nin Bedây’u's-Sihr Fî Şanâyi’i'ş-Şi’r isimli eserindeki Türkçe ve Farsça Şiirleri, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Sayı 14, Yıl 2003. [^16]: Ali Temizel, Ahmedî’nin Bedây’u's-Sihr Fî Şanâyi’i'ş-Şi’r isimli eserindeki Türkçe ve Farsça Şiirleri, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Sayı 14, Yıl 2003. [^17]: Günay Kut, Ahmedî, Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 2, Yıl 1989. [^18]: Günay Kut, Ahmedî, Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 2, Yıl 1989. [^19]: Günay Kut, Ahmedî, Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 2, Yıl 1989. [^20]: Faruk K. Timurtaş, Şeyhi’nin Hayatı ve Şahsiyeti, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, Cilt 5, Sayı 5 (1953). [^21]: Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Kütahya Şehri, İstanbul Devlet Matbaası, 1932, sayfa, 216, 217 [^22]: Ali Temizel, Ahmedî’nin Bedây’u's-Sihr Fî Şanâyi’i'ş-Şi’r isimli eserindeki Türkçe ve Farsça Şiirleri, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Sayı 14, Yıl 2003. [^23]: Ali Temizel, Ahmedî’nin Bedây’u's-Sihr Fî Şanâyi’i'ş-Şi’r isimli eserindeki Türkçe ve Farsça Şiirleri, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Sayı 14, Yıl 2003. [^24]: Ali Temizel, Ahmedî’nin Bedây’u's-Sihr Fî Şanâyi’i'ş-Şi’r isimli eserindeki Türkçe ve Farsça Şiirleri, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi Sayı 14, Yıl 2003.