# Ahlatşahlar Beyliği > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahlat%C5%9Fahlar_Beyli%C4%9Fi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ahlatşahlar Beyliği, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ahlat%C5%9Fahlar_Beyli%C4%9Fi (CC-BY-SA-4.0) - **Tam adı:** Ahlatşahlar Beyliği - **Statü:** Beylik - **Yönetim biçimi:** Monarşi - **Kuruluş yılı:** 1100 - **Yıkılış yılı:** 1207 - **Öncel:** Bizans İmparatorluğu; Mervânîler - **Ardıl:** Eyyûbîler - **Yönetici:** Sökmen Bey; Nasireddin Muhammed Sökmen - **Yönetici yılları:** 1128 - 1185 - **Başkent:** Ahlat - **Latd:** 38 - **Latm:** 45 - **LatNS:** 10 - **Longd:** 42 - **Longm:** 29 - **LongEW:** 40 - **Din:** İslam **Ahlatşahlar Beyliği**, **Ermenşahlar** veya **Sökmenliler Beyliği**, 1100 ve 1207 yılları arasında [Ahlat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahlat) merkez olmak üzere [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van), [Erciş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erci%C5%9F), [Bargiri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muradiye), [Tatvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatvan), [Malazgirt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt), [Muş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C5%9F) ve [Sason](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sason) civarında hüküm sürmüş birinci dönem [Türk Anadolu beyliği.](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_beylikleri)[^1][^2] ## Bölgenin Türkleşmesi ve Beyliğin Kuruluşu [Çağrı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_%28Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki%29)'in 1016 ve 1021 yılları arasında yaptığı keşif gezisinden sonra 1040 yılından itibaren bu bölgeye [Yabgulu Türkmenleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) gelmeye başlamış ve buradan [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) ve [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul)'a kadar yayılmışlardır. 1054 yılında [Büyük Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) sultanı [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul), bölgeye düzenlediği seferde [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van), [Erciş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erci%C5%9F), [Adilcevaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adilcevaz) ve [Besni'yi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besni) Selçuklu hakimiyetine almış ve Türkmen yerleşimini hızlandırmıştır. 1071 [Malazgirt Savaşı'nda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi) bu bölge Selçuklu üssü olarak kullanılmıştır. [Melikşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah) döneminde 1085 yılında Diyarbakır'ın alınmasından sonra Diyarbakır eyaletine bağlanarak yönetilmiştir. [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) Meliki [İsmail Kutbeddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Kutbeddin)'in esiri olan [Sökmen el-Kutbî](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6kmen_el-Kutb%C3%AE), Selçuklu sultanı [Berkyaruk'la](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berkyaruk) kardeşi [Muhammed Tapar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Tapar) arasındaki saltanat mücadelesinde Muhammed Tapar'a hizmet ettiğinden dolayı kendisine [ikta](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kta) olarak verilen [Ahlat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahlat) ve çevresinde 1100 yılında Ahlatşahlar Beyliği'ni kurmuştur.[^3] ## Beyliğin Gelişimi ve Çöküşü [Berkyaruk'un](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berkyaruk) ölümünden sonra tahta geçen [Muhammed Tapar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Tapar) döneminde geçmişteki hizmetlerinden dolayı Sökmen Bey daha güçlü hale gelmiştir. 1108 yılında Azerbaycan Emiri İsmail Mevdud ve Sökmen Bey, Muhammed Tapar'ın emriyle [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul)'u ele geçirmişlerdir. Bu başarının ardından Sökmen Bey, Diyarbakır eyaletinin en büyük kenti olan [Meyyafakirin'i (Silvan)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silvan) 1109 yılında beyliğine katarak bölge beylikleri arasında güçlü bir konuma gelmiştir. 1111 yılında Sökmen Bey, Azerbaycan Emiri İsmail Mevdud'la birlikte [Haçlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferleri) denetiminde olan [Urfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa) ve Tilberaş Kalesi kuşatılmış ancak başarı olamamışlardır. Sökmen Bey bu seferde hastalanmış ve Ahlat'a dönerken yolda ölmüştür. ![Şah-Arman devletinin hakimiyetleri(Dominions of Shah-Armen state)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Europe_mediterranean_1190.jpg/1280px-Europe_mediterranean_1190.jpg) *Şah-Arman devletinin hakimiyetleri(Dominions of Shah-Armen state) (Roke, public-domain)* ![Ahlat'ta bulunan Hasan Padişah kümbeti.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/76/Hasan_Padi%C5%9Fah_K%C3%BCmbeti_in_Ahlat.png) *Ahlat'ta bulunan Hasan Padişah kümbeti. (Lynch ?, public-domain)* Sökmen Bey'in ölümünden sonra yerine geçen oğulları ve torunları döneminde [Gürcüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler)le uzun süren mücadeleler yaşanmıştır. [Artuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi) ve Musul Hakimi [İmameddin Zengi](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0m%C3%A2d%C3%BCddin_Zeng%C3%AE) topraklarının bazı bölümlerine el konulmuştur. [Eyyubiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyy%C3%BBb%C3%AEler) ile çeşitli sorunlar yaşanmıştır. 1185 yılında Nasireddin Muhammed Sökmen varis bırakmadan ölünce Ahlatşahlarda köleler dönemi başlamış ve 1207 yılında Ahlat'ın Eyyubi hakimiyetine girmesi ile Ahlatşahlar Beyliği son bulmuştur.[^4][^5][^6] ## Bilim - Kültür - Sanat Ahlatşahlar, sanat ve mimaride büyük bir gelişme göstermişlerdir. Ahlatlı ustalar Ahlat'la birlikte bütün Anadolu'ya değerli eserler kazandırmıştır. Selçuklu dönemi eserleri arasında yer alan [Divriği Ulu Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divri%C4%9Fi_Ulu_Camii_ve_Dar%C3%BC%C5%9F%C5%9Fifas%C4%B1), [Alâeddin Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C3%A2eddin_Camii_%28Konya%29), Tercan Mama Hatun Türbe ve Kervansarayı, *Hacı Ahlati*, *Harzemşah el-Ahlatî* gibi adı bilinen ünlü Türk mimarlarının eserleridir. Ahlat mezar taşları Türk taş işçiliğinin birçok örneğine sahiptir. Ahlat ve Bitlis arasında [II. Sökmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._S%C3%B6kmen)'in eşi Şahbanu tarafından yaptırılan köprü, yollar ve büyük han sayesinde bu bölge döneminde, uluslararası ticaret yolu niteliği kazanmıştır. Önceleri Azerbaycan'ın çeşitli kasaba ve şehirlerindeki Türkmen esnaf ve sanatkarları arasında doğan [Ahilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahilik), Ahlatşahlar döneminde örgüt ve hiyerarşi kazanmış ve Anadolu'ya yayılmıştır. [Ahi Evran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C3%AE_Evran) adıyla ünlenen Nasırettin Mahmut, o dönemde Ahlatşahlar'a bağlı olan [Hoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoy) bölgesinde 1171'de doğmuştur.[^7][^8][^9] ## Ahlatşahlar Beyleri - [Sökmen el-Kutbî](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6kmen_el-Kutb%C3%AE) (1100 - 1111) - [Zahireddin İbrahim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zahireddin_%C4%B0brahim) (1111 - 1127) - Ahmed (1127 - 1128) - [II. Sökmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._S%C3%B6kmen) (1128 - 1185) - Seyfettin Baytimur (1185 - 1193) - Bedreddin Aksungur (1193 - 1197) - Malik el-Mansur Muhammed (1197 - 1206) - İzzeddin Balaban (1206 - 1207) [^1]: Richard G. Hovannisian. The Armenian People from Ancient to Modern Times Vol. I. Chapter 10 «Armenia during the Seljuk and Mongol Periods by Robert Bedrosian. ss. 241-271: [^2]: Türkeş-Günay, Umay. Türklerin Tarihi Geçmişten Geleceğe. Akçağ Yayınları, 2007, s. 302-305. [^3]: Türkeş-Günay, Umay. Türklerin Tarihi Geçmişten Geleceğe. Akçağ Yayınları, 2007, s. 302-305. [^4]: Türkeş-Günay, Umay. Türklerin Tarihi Geçmişten Geleceğe. Akçağ Yayınları, 2007, s. 302-305. [^5]: Erdem, İlham. Doğu Anadolu Türk Devletleri, s. 383-413. [^6]: Yaşa, Recep. Ahlatşahlar, s. 484-490. [^7]: Türkeş-Günay, Umay. Türklerin Tarihi Geçmişten Geleceğe. Akçağ Yayınları, 2007, s. 302-305. [^8]: Erdem, İlham. Doğu Anadolu Türk Devletleri, s. 383-413. [^9]: Yaşa, Recep. Ahlatşahlar, s. 484-490.