Agop Kazazyan Paşa

Agop Ohannes Kazazyan Paşa (Յակոբ Փաշան Գազազեան, Hagop Paşa Kazazyan; 1836, Pera – 1891, Kalender Kasrı), Ermeni asıllı Osmanlı mâliyecisi ve devlet adamıdır. Sultan II. Abdülhamid'in 1880'den 1908'deki İkinci Meşrutiyet'e kadar şahsî servetini emânet ettiği üç Ermeni'den birincisidir.^{[1]Tunç, Şafak. Son Evrensel Hükümdar: Sultan 2. Abdulhamid Han. Motto, 2017, s. 146-147.}

Hayatı

Agop Kazazyan Efendi, 1836 yılında İstanbul, Pera'da doğmuştur.^{[2]Bayraktar, Kaya. Osmanlı Devleti'nde Ermeni Kökenli Bir Bürokrat: Agop Kazazyan. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, Ekim 2010, s. 59-87.} Birinci Meşrutiyet döneminde Meclis-i Mebûsan'da Dersaadet (İstanbul) mebusu olarak görev yapmıştır. İlk önemli görevi Osmanlı Bankası tercüme odası şefliğidir. 1872-1873 yılları arasında Galata Kaymakamlığı görevinde bulunmuştur. 1884 yılında Sadrazam Mehmed Said Paşa kabinesinde, 1888 yılında Sadrazam Kâmil Paşa'nın kurduğu kabinede, Maliye Nazırlığı yapmıştır. 1890 yılında yine Kâmil Paşa kabinesinde Hazine-i Hassa Nazırlığı'na atanmıştır. Ayrıca Agop Kazazyan Efendi, 29 Haziran 1892 tarihinde kurulan Darülaceze'nin on altı kişilik kurucuları arasında da yer almıştır. Kendisine Papa IX. Pius tarafından Aziz Büyük Gregorius Nişanı verilmiştir.^{[3]Çarkçıyan, Yervant Gomidas. Türk Devleti Hizmetinde Ermeniler. Kesit Yayınları, 2006, s. 111-2.}

Sultan II. Abdülhamid'e olan bağlılığıyla ünlüydü. 1891'de Tarabya'daki Kalender Kasrı arazisinde, padişahın hediye ettiği ata binerken geçirdiği bir kaza sonucu ölmüştür.^{[4]Ünlü, Ferhat. Osmanlı'nın Gözde Ermenileri. Bolsohays-Istanbul Armenians.} Beyoğlu'ndaki Üç Horan Ermeni Kilisesi'ndeki ruhanî törenin ardından devlet töreniyle Şişli Ermeni Mezarlığı'na defnedilmiştir. Cenaze törenine aralarında bürokrat, diplomat ve finans çevrelerinden 10 bini aşkın bir kalabalık katılmıştır. Onun ölümünden sonra II. Abdülhamid şahsî servetinin idaresini Ermeni Katolik cemaatinden Mikail Portakal Paşa'ya emanet etmiştir.^{[5]Saro Dadyan. Abdülhamid’in servetini yöneten Ermeni: Agop Paşa. Derin Tarih, 27 Aralık 2016.}