# Acem Ali > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Acem_Ali > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Acem Ali, https://tr.wikipedia.org/wiki/Acem_Ali (CC-BY-SA-4.0) **Acem Ali,** **Esir Ali** veya **Acem İsâ** olarak da tanınır, (ö. 1538 veya 1539), Azerî kökenli, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun bilinen ilk [başmimarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hassa_mimar%C4%B1).[^1][^2] İstanbul'un mimarbaşı unvanlı ilk mimarıdır ve yaklaşık 20 yıl Osmanlı'da mimarbaşılık yapmıştır.[^3][^4] ## Hayatı Farklı belgelerde babasının adı Abdülkerim, Abdülvehhap ve Abdullah olarak geçmektedir.[^5][^6] Fatma binti Hilal ile evli olan Acem Ali'nin, *Hasan Çelebi* ve kendi gibi mimar olan *Hamza* adlı iki oğluyla *Şemi*, *Sitti* ve kendisi hayattayken ölen *Fatma* adlarında üç kızı vardı.[^7] [Çaldıran Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_Muharebesi) sonrasında [Tebriz'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) giren [Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) tarafından [Safevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) devletinden 12 Nisan 1515 tarihinde esir alınmıştır. 1519 yılında ise kendisine başmimarlık görevi verilmiştir.[^8] Bir başka kaynağa göre ise 1503, 1504 ve 1505 yıllarında [Bayezid Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid_Camii) inşaatı sırasında mimar Yakub Şah bin Sultan Şah'ın halefi olarak [hilat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaftan) giydirildiği bilgisinden yola çıkılarak, 16. yüzyılın başlarında [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'in padişahlığı sırasında [Hassa Mimarlar Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hassa_Mimarlar_Oca%C4%9F%C4%B1)nda görevli olduğunu belirtilmektedir.[^9] Acem Ali sonraları [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'daki Pirinç Han'ın yapımı, [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'daki II. Bayezid Camii ve [Dimetoka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka)'daki [Dimetoka Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimetoka_Saray%C4%B1)'nın tamiratı ile İstanbul'daki [Rumeli Hisarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_Hisar%C4%B1)'ndaki bir hamamın inşası gibi çalışmalarda görev aldı. 1523-24 tarihli belgelerde belirtilen [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih)'te yaptırdığı [Mimar Acem Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mimar_Acem_Camii) ile mektep ve 1537 tarihli belgelerde belirtilen caminin karşısına bir de [zaviye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zaviye) yaptırarak küçük bir [külliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClliye) oluşturdu. Sadrazam [Ayas Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayas_Mehmed_Pa%C5%9Fa) ile yakın tarihlerde öldüğü bilinen Acem Ali, 1538 yahut 1539 yılında vefat ederken, yeni hassa mimarbaşı [Mimar Sinan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mimar_Sinan) olur. Acem Ali'nin kabri, yaptırdığı caminin [haziresinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haz%C3%AEre) bulunmaktadır.[^10] Mimar Sinan'ın, Acem Ali'nin üslûbunu sürdürmesi, Acem Ali'nin birçok eserini yenilemesi, tamir etmesi, Acem Ali'nin bazı eserlerinin Mimar Sinan'a mal edilmesine yol açmıştır. Örneğin [Gebze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gebze)'deki [Çoban Mustafa Paşa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87oban_Mustafa_Pa%C5%9Fa_K%C3%BClliyesi) ile İstanbul'un [Sultanahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan_Ahmet%2C_Fatih) semtindeki [İbrâhim Paşa Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa_Saray%C4%B1) bunların en önemlileridir. Bazılarının kitâbesinin bulunmamasına rağmen üslûplarından ve yapıldıkları tarihlerden Acem Ali'ye ait oldukları anlaşılan başlıca eserler arasında [Saraybosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saraybosna)'da Gazi Hüsrev Bey Külliyesi, [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya)'da Kadı Seyfeddin, [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'da Sultan, [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da Hatuniye, [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da Sultan Selim, [Çorlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orlu)'da Süleymaniye, [Tekirdağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekirda%C4%9F_%28il%29)'a bağlı [Saray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saray%2C_Tekirda%C4%9F)'da Ayas Paşa, İstanbul Fatih'te Bâlî Paşa, [Eyüpsultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCpsultan)'da Cezerî Kasım, [Sütlüce](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCtl%C3%BCce%2C_Beyo%C4%9Flu) ve [Silivri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silivri)'de [Pîrî Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Mehmed_Pa%C5%9Fa_Camii_%28%C4%B0stanbul%29) camileri ile [Topkapı Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1)'nda *Bâbüsselâm* (ikinci kapı) sayılabilir.[^11] [^1]: Muhteşem Süleyman. Kitap Yayınevi, 2007. [^2]: ZEKİ SÖNMEZ, "ACEM ALİ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/acem-ali (08.08.2021). [^3]: XVI-XVII. YÜZYIL İSTANBUL MİMARİSİ. [^4]: BİLİNMEYEN YÖNLERİYLE MİMAR ACEM ALİ. INOCTE, Uluslararası Osmanlı Araştırmalarında Yeni Eğilimler Kongresi Bildiri Kitabı, 2016. [^5]: Muhteşem Süleyman. Kitap Yayınevi, 2007. [^6]: XVI-XVII. YÜZYIL İSTANBUL MİMARİSİ. [^7]: Muhteşem Süleyman. Kitap Yayınevi, 2007. [^8]: BİLİNMEYEN YÖNLERİYLE MİMAR ACEM ALİ. INOCTE, Uluslararası Osmanlı Araştırmalarında Yeni Eğilimler Kongresi Bildiri Kitabı, 2016. [^9]: Muhteşem Süleyman. Kitap Yayınevi, 2007. [^10]: Muhteşem Süleyman. Kitap Yayınevi, 2007. [^11]: ZEKİ SÖNMEZ, "ACEM ALİ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/acem-ali (08.08.2021).