# Abdurehim Ötkür

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdurehim_%C3%96tk%C3%BCr
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Abdurehim Ötkür, https://tr.wikipedia.org/wiki/Abdurehim_%C3%96tk%C3%BCr (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** Mayıs 1923
- **Doğum yeri:** Uygur
- **Ölüm tarihi:** Ekim 1995
- **Meslek:** Yazar, Şair

**Abdurehim Tileshüp Ötkür** ([Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca):ئابدۇرېھىم تىلەشۈپ ئۆتكۈر, Mayıs 1923, [Kumul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumul) - 5 Ekim 1995, [Urumçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urum%C3%A7i)), [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) modern edebiyatında eser veren yazar ve şairdir.

## Biyografisi

Ötkür, 1942'de [Sincan Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_%C3%9Cniversitesi)'nden mezun olduktan sonra, 1949'a kadar *Altay Gazetesi*nde editörlük görevi yaptı. Edebiyat alanındaki çalışmaları 1980'den sonra ivme kazandı. 1980'lerde [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'de süregelen [Kültür Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClt%C3%BCr_Devrimi) neticesinde, Doğu Türkistan'da da tarih, edebiyat ve çeşitli alanlarda çalışmaların başlatılmasına izin verildi. Bu sıralarda, Ötkür, Urumçi'deki *Sosyal Bilimler ve Felsefe Akademisi*nde araştırmacı olarak göreve başladı. Onun katkılarıyla, başka ilim adamlarının bulunduğu grupların çalışmaları sonucunda, [Yusuf Has Hacib](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Has_Hacib)'in bıraktığı mirası - [Kutadgu Bilig](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutadgu_Bilig) modern Uygurca tercümesi ile yayımlandı. Ayrıca, [Divânu Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk) de bu vesileyle halka ulaştı.

## Eserleri

Şairin ilk şiiri 1940 yılında yayımlandı. Daha sonra, "Tarim Boyliri" (*Tarim Nehri*) ve "Yürek Mungliri" (*Yürek Sesleri*) adlı şiirleri yayımlandı. 1982'de yayınlanan "İz" romanı ve 1990'larda yayımlanan "Oyghanghan Zimin"(*Uyanan Zemin*) (iki cilt) başlıklı romanı ile tanınırlığı arttı.

1980'li yıllar, Uygur Modern Edebiyatı'nın yeniden doğuşu sayılır. Bu süreçte, yazarlar, şairler, tarihçiler çalışmalara başlar. Ötkür'ün hem bir yazar olması hem de bir tarih araştırmacı olması, onun 1910 yıllarında Doğu Türkistan'da meydana gelen Çin Hükûmetine karşı ayaklanmaları kaleme alarak bir tarihsel roman yazmasına pay sağlamıştır. Ve 1910 yıllarındaki ayaklanmaları detaylı bir şekilde anlatan roman "İz" yazılmıştır.

1990'lı yıllarında, yazar 1930'larda Doğu Türkistan'da yaşanan ayaklanmalar ve kurulan ilk cumhuriyet - [Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_%C4%B0sl%C3%A2m_Cumhuriyeti) (1933-1934)'nin kurulması ve yıkılmasını içeren olayları kaleme alan romanını yazmıştır. Ve halkın temel hakları için ayağa kalkmış ve mücadele etmiş olduğunu mecazi anlamdaki *Uyanan Zemin* (veya Uyanan Topraklar) adını romanına vermiştir.

**Yayımlanan kitapları**

- Qeshqer Kéchisi (*Kaşgar Gecesi*), [Urumçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urum%C3%A7i): Sincan Halk Yayınevi, 1980.
- Iz, (Roman) [Urumçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urum%C3%A7i): Sincan Halk Yayınevi, 1985.
- Ömür Menzilliri, Ürümchi: Sincan Gençler Yayınevi, 1985.
- Oyghanghan Zimin (Roman)

## Dış bağlantılar

- [Iz (Şiir)](https://web.archive.org/web/20060118141655/http://www.meshrep.com/Poems/iz.htm)—Uygur Türkçesi ve İngilizce
- [Siir Antolojisi](https://web.archive.org/web/20110717181459/http://www.uyghur1.com/uyghur/viewtopic.php?p=60&sid=7ad894916d5948c1cccace2dd587450b) (Uygur Türkçesi)