# Abdülkerim Kasım > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClkerim_Kas%C4%B1m > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Abdülkerim Kasım, https://tr.wikipedia.org/wiki/Abd%C3%BClkerim_Kas%C4%B1m (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Qasim_in_uniform.png) * (public-domain)* - **Makam:** Irak başbakanı - **Dönembaşı:** 14 Temmuz 1958 - **Dönemsonu:** 8 Şubat 1963 - **Öncegelen:** Ahmed Muhtar Baban - **Sonragelen:** Ahmed Hasan el Bekir - **Doğum tarihi:** 21 Kasım 1914 - **Doğum yeri:** Bağdat, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Bağdat, Irak - **Dini:** İslam ![Abdülkerim Kasım (sağda)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/43/Aref_with_Qasim.png) *Abdülkerim Kasım (sağda) (credits for w:ar:مستخدم:Jalal naimi, public-domain)* **Abdülkerim Kasım**, (عبد الكريم قاسم, 1914, [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) - 9 Şubat 1963, [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)), [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)lı [asker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asker)dir. [1958 Irak Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/14_Temmuz_Devrimi)'nden sonra çağdaş [Irak Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'nin ilk [başbakan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fbakan)ı olmuştur. ## Hayatı Askeri akademiyi bitirdikten sonra ordu kademelerinde düzenli biçimde yükseldi. Birçok Iraklı gibi o da krallığın toplumsal açıdan tutucu ve [Batı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_d%C3%BCnyas%C4%B1) yanlısı politikasına karşıydı. 1957'de ordu içinde örgütlenmiş, krallığın tutucu ve batı yanlısı politikalarına muhalif gruplarının başına geçti. Kasım ve arkadaşları 14 Temmuz 1958'de hükûmetçe planlanmış bir askerî harekâttan yararlanarak başkent [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'ı ele geçirdiler. Kasım yeni cumhuriyetin ilk başbakanı oldu. [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'nin kurduğu [Birleşik Arap Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Arap_Cumhuriyeti) (BAC) [Arap dünyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_d%C3%BCnyas%C4%B1)nda coşkuyla karşılanmıştı. Irak içinde de BAC'a katılmaya sıcak bakılsa da Kasım yönetimi önce iç istikrarın sağlanmasından yanaydı. Abdülkerim Kasım [Arap milliyetçiliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_milliyet%C3%A7ili%C4%9Fi) bayrağı altında iktidara geldiyse de Irak'ın bağımsız kalmasından taraftardı. Kendisini iktidardan düşürmeye çalışanlar karşısında [komünistlerle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kom%C3%BCnizm) birlikte [Kürtler](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler)in de desteğini sağlamaya çalıştı. Abdülkerim Kasım [Kerkük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerk%C3%BCk)'ü de kapsayacak tarzda geniş bir otonomiyi Kürtlere verme niyetini taşıyordu. Geçici anayasaya Kürt kimliğinin resmen tanındığı yönünde maddeler koyacak kadar somut adımlar attı. Kürt partilerini, kendi isimleri ve liderleriyle Bağdat'a kadar getirerek büro açmalarına izin verdi.[^1] Bunun sonucunda uzun süredir [SSCB](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'de sürgün olarak yaşayan [Mustafa Barzani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Barzani)'ye Irak'a giriş izni verdi.[^2] Mısır lideri [Cemal Abdünnasır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Abd%C3%BCnn%C3%A2s%C4%B1r) ve ateşli bir Nasır taraftarı olan [Abdüsselam Arif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCsselam_Arif)'in yaptığı propagandanın etkisiyle 1959'da Arap birliğinden yana olan muhalifler [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul)'da bir ayaklanma başlattı. Ancak büyük çoğunluğu Kasım yanlısı olan silahlı kuvvetler ve Kürtlerin desteğiyle ayaklanma kısa sürede bastırıldı. Kasım kuşkulandığı 200 subayı görevden aldı. Sivil kanatta ise [komünistlerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kom%C3%BCnizm) desteğini almaya çalıştı, Kasım'ın başlattığı hareket ile [Irak Komünist Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_Kom%C3%BCnist_Partisi) doğmuştu. Bununla birlikte onların aşırı isteklerine karşı koydu ardından polis teşkilatı ve silahlı kuvvetler içindeki komünist unsurlara baskı uyguladı. 1960'a gelindiğinde kendi iktidarı için tehlike olabilecek bütün siyasi etkinliklere son verip, asker ve sivil kanattaki sağ ve sol unsurlar üzerinde baskı uygulamaya başladı. Yavaş yavaş Kürtler ile arası açıldı. Kültürel açıdan kendilerini [Araplardan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) farklı gören [Kürtler](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) Kasım'ın özerklik sözünü tutmaması üzerine 1961'de ayaklandılar. Ordunun büyük bölümü [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) isyanını bastırmaya yöneltildi. Askerler de sonuçsuz ve yararsız olarak gördükleri harekât nedeniyle Kasım'dan desteklerini çekmeye başladılar. Ordu içindeki tasfiyelerin artması sonucu hoşnutsuzluk doruğa çıktı ve bazı subaylar Kasım'a karşı açıkça direnişe geçti. Komünistlerin ve Kürtlerin desteğini kaybederek giderek güçsüzleşen Abdülkerim Kasım sonunda 8 Şubat 1963'te [Baas Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baas_Partisi)'nin Irak kolu tarafından gerçekleştirilen darbeyle devrildi. [CIA](https://turkipedia.org/tr/wiki/CIA) tarafından desteklenen darbeden sonra yargılandı ve öldürüldü. Darbeden sonra, 8-10 Kasım tarihleri arasında yaşanan çatışmalarda binlerce kişi yaşamını yitirirken, başlatılan komünist avında birçok doktor, öğretmen, avukat ve diğer serbest meslek sahibi olanlar sistematik olarak öldürüldü.[^3] ## Ayrıca bakınız - [Kasımcılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1mc%C4%B1l%C4%B1k) - [Irak başbakanları listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_ba%C5%9Fbakanlar%C4%B1_listesi) [^1]: Kürtler Erdoğan'ı kime benzetti? , Odatv, 11 Eylül 2009. [^2]: Turan Yavuz, ABD'nin Kürt Kartı, Milliyet Yayınları, Nisan 1993. ISBN 975-506-113-4. [^3]: Saddam'ın özlü özgeçmişi , bianet