# Abdülkadir (zırhlı)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClkadir_(z%C4%B1rhl%C4%B1)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Abdülkadir (zırhlı), https://tr.wikipedia.org/wiki/Abd%C3%BClkadir_%28z%C4%B1rhl%C4%B1%29 (CC-BY-SA-4.0)

***Abdülkadir***, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından 1890'da sipariş edilen, 1892'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'daki [Tersâne-i Âmire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7_Tersaneleri)'de yapımına başlanan ancak inşası tamamlanmadan 1909'da hurdaya çıkartılan [ön dretnot](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_dretnot) savaş gemisidir. On yıldan uzun bir aranın ardından Osmanlılar tarafından inşasına başlanan ilk büyük gemi olan *Abdülkadir*, aynı zamanda kendi sınıfının da ilk gemisiydi. Ana silah olarak dört [28 cm top](https://turkipedia.org/tr/wiki/28_cm_MRK_L/35) taşıması ve [kemer zırhı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemer_z%C4%B1rh%C4%B1)nın 230 mm kalınlıkta olması planlanmıştı. Maddi kaynak sorunu nedeniyle inşası yavaş ilerleyen geminin iki yıl sonunda yalnızca gövde iskeleti tamamlanabildi. 1906'da çalışmalara son verildiğindeyse yalnızca gövdenin bir kısmı plakalarla kaplanmış durumdaydı. Yapımı tamamlanamayan gemi, 1909 yılında hurdaya ayrılarak parçalandı.

## Tasarım

*Abdülkadir*in, [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)nın ilk [ön dretnot](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_dretnot) savaş gemisi olması planlanıyordu. Gemi, 1860'lar ve 1870'lerde inşa edilmiş bir grup [demir zırhlının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demir_z%C4%B1rhl%C4%B1_sava%C5%9F_gemisi) ardılı olacaktı. Donanmanın 1876'da Padişah [V. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Murad)'ın tahttan indirilip yerine [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in çıkartıldığı darbede önemli rol oynamasından ötürü Abdülhamid döneminde donanmaya karşı mesafeli bir tavır takınıldı. Tahta çıkışını takip eden on yıl boyunca hiçbir yeni büyük savaş gemisi sipariş etmedi ve donanma gücünün gerilemesine yol açtı. 1880'lerin sonunda gelindiğinde ise kendisinden önce inşa edilen gemilerin modası geçmiş, donanmadaki gemiler Britanya'nın [''Royal Sovereign'' sınıfı ön dretnotları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Royal_Sovereign_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1_%C3%B6n_dretnot) gibi daha yeni yabancı tasarımlara kıyasla çok geride kalmıştı.

Osmanlı donanmasının rakiplerinden [Yunan donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan_Deniz_Kuvvetleri) 1885 yılında [''Hydra'' sınıfı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hydra_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1_z%C4%B1rhl%C4%B1) üç demir zırhlı sipariş etmişti. Bu gemiler, eski Osmanlı demir zırhlılarından daha küçük olsalar da bakımsız bırakılan Osmanlı gemilerine kıyasla olası bir savaşa çok daha hazırlıklı olacaklardı. Osmanlı hükûmeti 1890 yılında tasarımı Fransız [*Hoche*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoche_%28demir_z%C4%B1rhl%C4%B1%29) sınıfına dayanan iki zırhlı savaş gemisi, birkaç [kruvazör](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kruvaz%C3%B6r) ve küçük gemi içeren bir yeniden silahlanma programı başlattı. Daha sonra *Hoche* sınıfı savaş gemilerinden vazgeçilerek yerlerine aynı yıl *Abdülkadir* olarak adlandırılacak daha küçük bir tasarım sipariş edildi. *Abdülkadir,* 1874'te denize indirilen [merkezi bataryalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkez%C3%AE_bataryal%C4%B1_gemi) zırhlı [*Mesudiye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesudiye_%28z%C4%B1rhl%C4%B1%29) ile birlikte Osmanlı donanmasının en büyük gemilerinden biri olmak üzere tasarlanmıştı.

### Genel özellikler ve zırh

*Abdülkadir*, 103,63 m uzunluğunda, 19,83 m genişliğinde ve 7,16 m [su çekimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su_%C3%A7ekimi)nde tasarlanmıştı. Tasarımına göre [deplasmanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deplasman_%28denizcilik%29) 8.100 ton olarak hesaplanmıştı. Gemi, gücünü altı adet kömürle çalışan buhar kazanından alan ve her biri bir [pervane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pervane)yi çeviren bir çift dikey [üçlü genleşmeli buhar motorundan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhar_makinesi) alacak, hem motorlar hem de kazanlar [Tersâne-i Âmire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7_Tersaneleri) tarafından imal edilecekti. Motorların 12 bin beygir gücü (8.900 kW) güç üreterek gemiyi son hıza ulaştırması hedefleniyordu. Gemi, kömür kapasitesiyle tasarlanmıştı.

*Abdülkadir*in [kemer zırhı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemer_z%C4%B1rh%C4%B1) 230 mm kalınlığında ve 2 m yüksekliğinde planlanmıştı. Ana kemerin üzerindeki güverteler kayda değer bir zırh korumasına sahip değildi. Kemerin uçlarını bağlayan enine gemi bölmeleri 105 mm kalınlıktaydı. Ana batarya silahları, 150 mm kalınlığında zırhla kaplı [barbet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbet)lere monte edilecekti.

### Silahlar

Geminin silahları için [Krupp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krupp) ile sözleşme yapılmıştı. *Abdülkadir*in merkez hattı üzerinde, biri geminin önünde ve diğeri arkasında olmak üzere iki ikiz [taret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taret)te toplam dört adet [28 cm MRK L/35](https://turkipedia.org/tr/wiki/28_cm_MRK_L/35) toptan oluşan bir ana batarya taşıyacaktı. Geminin ikincil bataryası ise [kazamat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazamat)larda yer alacak 6 adet [15 cm SK L/35](https://turkipedia.org/tr/wiki/15_cm_SK_L/35) toptan oluşmaktaydı. [Torpido botlarına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Torpido_botu) karşı yakın mesafeli savunma, her biri tek başına monte edilmiş sekiz adet [8,8 cm SK L/30](https://turkipedia.org/tr/wiki/8%2C8_cm_SK_L/30) hızlı atışlı top ve sekiz 3,7 cm hızlı atışlı top ile sağlanacaktı. Toplara ek olarak su hattı üstüne monte edilen ve nişan alma yeteneğine sahip altı adet 53,3 cm [torpido tüpü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Torpido_t%C3%BCp%C3%BC) yer almaktaydı. 1904 yılına gelindiğinde planlanan silahlar revize edilerek 28 cm'lik toplar her biri tekli tarette dört adet 20,3 cm top ile değiştirildi ve 15 cm'lik topların sayısı ona yükseltildi, 8,8 cm'lik toplar 7,62 cm toplar ile değiştirildi, 3.7 cm'lik topların sayısı ise ona çıkarıldı. Bunlara mukabil torpido tüplerinden ikisi iptal edildi.

## Yapımı

*Abdülkadir*in inşası Ekim 1892'de, İstanbul'daki Tersâne-i Âmire'de başladı. 1895 yılına gelindiğinde gövde içi çelik iskelet inşa edilmişti ancak sürekli açık veren Osmanlı bütçesinden dolayı çalışmalar çok yavaş ilerliyor ve sık sık duruyordu. Örneğin, 1897'de çalışmalar bir süreliğine durdurulduğunda *Navy and Army Illustrated* dergisi geminin bitmeyeceğini öngörmüştü. Osmanlı İmparatorluğu'nda bu dönemde büyük ölçekli gemi inşaat projeleri fon yetersizliği nedeniyle tamamlanamamaktaydı; Osmanlı donanmasının [1897 Osmanlı-Yunan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Yunan_Sava%C5%9F%C4%B1_%281897%29)'nda isteneni verememesini takiben başlatılan inşaat programı da yeni gemiler için gerekli fonların tahsis edilememesi üzerine durmuştu. 1906'da *Abdülkadir*in inşası son kez durduğunda gövde kısmen kaplanmış durumdaydı. Ayrıca gövdeyi destekleyen bloklar da kayarak omurgayı tahrip etmişti. Sonuç olarak bitmemiş gemi 1909'da [kızak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1zak_%28tersane%29) üzerinde parçalandı.

## Ayrıca bakınız

- [Osmanlı İmparatorluğu'nun zırhlı savaş gemileri listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nun_z%C4%B1rhl%C4%B1_sava%C5%9F_gemileri_listesi)
- [Dağılma dönemi Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1lma_d%C3%B6nemi_Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)