# Abdülhakîm Arvâsî

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClhak%C3%AEm_Arv%C3%A2s%C3%AE
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Abdülhakîm Arvâsî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Abd%C3%BClhak%C3%AEm_Arv%C3%A2s%C3%AE (CC-BY-SA-4.0)

- **Birth date:** 1865
- **Birth place:** Başkale, Van, Osmanlı İmparatorluğu
- **Death date:** 27
- **Death place:** Ankara, Türkiye
- **Resting place:** Bağlum Mezarlığı, Ankara
- **Religion:** İslam
- **Denomination:** Sünni

**Abdülhakîm Arvâsî Üçışık ** (1865, [Bahçesaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bah%C3%A7esaray), [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van) - 27 Kasım 1943, [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)), Türk İslam âlimi.

## Hayatı

[Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun son dönemlerinde ve [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin ilk yıllarında yaşamıştır. [Seyyid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid) ve Hüseyin kolundandır. [Moğol istilası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_istilalar%C4%B1) sebebiyle [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'tan Doğu Anadolu'ya yerleşmiş ve çok sayıda âlim yetiştirmiş bir aileye mensuptur. Halife Mustafa Efendi'nin oğludur. 1865'te o zaman Hakkâri vilâyetinin merkezi olan ve şimdi Van'a bağlı Başkale kazasında doğdu.[^1] Bazı resmî evrakta doğum tarihi 1865 olarak görülür.

[Başkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkale)'de iptidaiye ve rüşdiye mekteplerini bitirdi. Doğu Anadolu ve Irak'ın çeşitli beldelerindeki âlimlerden ilim öğrendi. 1879'da Arvas'ta Nakşî şeyhi [Seyyid Fehîm Arvâsî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feh%C3%AEm_Arv%C3%A2s%C3%AE)'ye talebe oldu. Kendisinden 1882'de icâzetnâme (diploma) ve 1887'de [Nakşibendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fibendilik), [Kadirî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadir%C3%AElik), [Çeştiyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C5%9Ftiyye), [Küfrevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1m_K%C3%BCfrevi) ve [Sühreverdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BChreverdilik) tarikatlarından hilâfet alarak memleketine döndü.

Başkale'de kendi parasıyla kurduğu medresede 29 sene talebe yetiştirdi. Anadolu ve [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) sınırında çok beldeyi ziyaret ederek irşatta bulundu. Bu sebeple zamanın padişahı Sultan [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) tarafından taltif edildi. 1898 ve 1908 yılında İstanbul ve [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) üzerinden iki defa hacca gitti. Mekke'de görüştüğü Şeyh Ziya Masum Müceddidî, kendisine [Üveysi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cveysi)lik hilâfeti de verdi.

Doğu Anadolu'nun Ruslar tarafından işgali üzerine Mayıs 1916'da ailesiyle beraber [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul)'a hicret etti. 1916-1918 yılları arasında Ziybar kazâsı müftülüğünde bulundu. Adana ve Eskişehir'de kaldı. 1919 yılında İstanbul'a geldi.[^2] Sultan Vahideddin tarafından 5 Ağustos 1919'da [Süleymaniye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Medresesi)'ne tasavvuf müderrisi olarak tayin edildi. Aralık ayında da Eyüp Sultan'da münhal [Kaşgari Dergahında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgari_Murtaza_Efendi_Cami) postnişinliği kendisine tevdi edildi.

1924-1928 yılları arası [Vefa Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vefa_Lisesi)'ne din dersi muallimliği yaptı. 1925'te tekkeleri kapatan kanun gereği, [Eyüpsultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCpsultan) semti, [Kaşgari Murtaza Efendi Cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgari_Murtaza_Efendi_Cami) yanında bulunan Kaşgarî Dergâhı'nda ömür boyu oturmasına müsaade edildi. 1924 yılında İstanbul vâizliğine tayin olundu. İstanbul'da Eyüp Sultan, Fatih, Bayezid, Ayasofya, Bakırköy Zuhuratbaba, Kadıköy Osman Ağa, Kasımpaşa Câmi-i Kebir, Üsküdar Yeni Câmi ve Beyoğlu Ağa Câmii kürsülerinden senelerle vaaz verdi. 1930'da yaş sınırına rağmen vazifesi Bakanlar Kurulu kararıyla uzatıldı. 1931'de Menemen hadisesi sebebiyle Menemen'e götürülüp divan-ı harbe çıkarıldı. Beraat etti ise de, emekliye sevkolundu. Câmi derslerini aralıksız fahrî olarak yürüttü.

Bayezid'de [Kadı Beyzavi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyz%C3%A2v%C3%AE) tefsirini okutup tamamlamaya muvaffak oldu. Üçışık soyadını aldı. Oğlu Ahmed Mekkî Üçışık (1896-1967) başta olmak üzere çok sayıda talebe yetiştirdi. Bunlardan en meşhurları, [Necip Fazıl Kısakürek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necip_Faz%C4%B1l_K%C4%B1sak%C3%BCrek) ve [Hüseyin Hilmi Işık](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Hilmi_I%C5%9F%C4%B1k)'tır.

Abdülhakîm Arvâsî 18 Eylül 1943'te İzmir'de mecburî ikamete tâbi tutuldu. Daha sonra geçtiği Ankara'da 27 Kasım 1943'te öldü. [Bağlum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Flum) Kabristanı'na defnedilmiştir.

[Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a), [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) ve [Kürtçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e) bilirdi. Arapça ve Farsça şiirleri vardır. Üç oğlu ve iki kızı dünyaya geldi. Büyük oğlu Mekki Üçışık Üsküdar ve Kadıköy müftülüğü yaptı. Abdülhakîm Efendi'nin kardeşlerinden [Taha Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid_Taha_Efendi), İstanbul Süleymaniye Medresesi'nde müderris olup, 1908 ve 1921 meclisinde Hakkâri mebusluğu ve [Şer'iye ve Evkaf Vekâleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriyye_ve_Evkaf_Vek%C3%A2leti)'nde heyet-i müşavere âzâlığı yaptı.

Abdülhakîm Arvâsî'nin *Râbıta-i Şerife* ve *er-Riyâdü't Tasavvufiye* isimli eserleri, [Necip Fazıl Kısakürek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necip_Faz%C4%B1l_K%C4%B1sak%C3%BCrek) tarafından sadeleştirilerek yayımlanmıştır. Ayrıca, *Hâl Tercümesi* ve *Ebeveyn-i Resulullah* isimli eserleri sadeleştirilmeden, yalnızca [Türk alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_alfabesi)ne çevrilerek Büyük Doğu Yayınları tarafından yayımlanmıştır.

## Eserleri

1. *Râbıta-i Şerîfe* (2. Baskısı 1342/1924) (Abdülhakîm Arvasî'ye ait Rabıta-i Şerife, isminden de anlaşılacağı üzere, çok özel bir bahsi, "Râbıta"nın nasıl yapılacağını, usûl ve âdâbını çerçeveliyor. Kitabın ikinci bölümünde ise, Abdülhakîm Arvâsî ders, takrir ve mektuplarından çeşitli mevzular, Vahdet-i Vücud bahsinin geniş bir mütalâası ve "Ruh Risalesi" var. Necip Fazıl Kısakürek tarafından sadeleştirilerek yayımlanmıştır. Büyük Doğu Yayınları No:47)
2. *er-Riyâdü't Tasavvufiye* (1342/1924) (Tasavvuf Bahçeleri adıyla Necip Fazıl Kısakürek tarafından sadeleştirilerek yayımlanmıştır. BD Yayınları No:50)
3. *Hâl Tercümesi* (Büyük Doğu Yayınları tarafından 2015 yılı içerisinde basılmıştır. Kendisi hakkında sorulan sorulara verdiği cevapları içermektedir.)
4. *Ebeveyn-i Resulullah* (Büyük Doğu Yayınları tarafından 2015 yılı içerisinde basılmıştır.)
5. *Sefer-i Âhiret* (Hüseyn Hilmi Işık'a ait Tâm İlmihâl Se'âdet-i Ebediyye adlı kitabın sonunda sadeleştirilerek yayımlanmıştır. Hakikat Kitabevi)
6. *Eshâb-i Kirâm* (Hüseyn Hilmi Işık'a ait Eshâb-ı Kirâm adlı kitabın ilk kısmında sadeleştirilerek yayımlanmıştır. Işık Kitabevi)
7. *Ecdâd-ı Peygamberî* (Hüseyn Hilmi Işık'a ait Tâm İlmihâl Se'âdet-i Ebediyye adlı kitabın içinde sadeleştirilerek yayımlanmıştır. Hakikat Kitabevi. Ayrıca İbrahim Boğalı tarafından Muhammed Aleyhisselâm adlı eserin içinde yayımlanmıştır. Veli Yayınları, İstanbul, 1981)
8. *Namaz Risâlesi*
9. *Küfr ve Kebâir Risâlesi*
10. *Esmâ-yı Hüsna Şerhi*
11. [*Nevevî*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nevev%C3%AE)*'nin Hadîs-i Erbâîn Şerhi*
12. *Sevânihü'l-efkâr ve Sevâmihü'l-enzâr* (Keşkül)
13. *Mevlid Risâlesi*
14. *İmam Hüseyn'in Şehâdeti* (İbrahim Boğalı tarafından Muhammed Aleyhisselâm adlı eserin içinde yayımlanmıştır. Veli Yayınları, İstanbul, 1981)

## Bibliyografya

- *Hayatı ve Hâtıralarıyla Seyyid Abdülhakîm Arvâsî*, [Ekrem Buğra Ekinci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekrem_Bu%C4%9Fra_Ekinci), Arı Sanat Yayınevi, 2016
- Tam İlmihâl Se'âdet-i Ebediyye, s. 1061, 92. Baskı, Hakikat Kitabevi, 2005
- Eshab-ı Kiram, Işık Kitabevi
- O Ve Ben, Necip Fazıl, Büyük Doğu Yayınları
- Orta Anadolu (Kuzey-Güney) Evliyaları 1. Cild, s. 89-118, 1. Baskı, 2004, [Türkiye Gazetesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_%28gazete%29) Yayınları
- İslâm Meşhurları Ansiklopedisi (Abdüllatif Uyan) Cilt: 1, Berekat kitabevi, 1983
- Başbakanlık Arşivi
- Diyanet İşleri Başkanlığı Arşivi

[^1]: Arşivlenmiş kopya. <https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulhakim-arvasi>
[^2]: Arşivlenmiş kopya. <https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulhakim-arvasi>
