Abdülbaki Gölpınarlı

Mustafa İzzet Baki bilinen adıyla Abdülbaki Gölpınarlı (12 Ocak 1900, İstanbul – 25 Ağustos 1982, İstanbul), Türk edebiyat tarihçisi ve mütercimdir.

Hayatı

Abdulbaki Gölpınarlı'nın babası Azerbaycan-Gence'nin Gökçay bucağına bağlı Gülpınar köyünden^{[1]Gölpınarlı (Abdülbâkî) maddesi. istanbulansiklopedisi.org, 2024.} (şimdiki Şeki ilçesinin Göybulak köyü), annesi ise Çerkez (Adige) kökenli Vubh veya Ubıhlardandır. Gazeteci olan babası Ahmed Agâh Efendi, Mevlevi idi. Gelenbevi İdadisinin son sınıfındayken babasını kaybetti.^{[2]GÖLPINARLI, Abdülbaki, TDV İslam Ansiklopedisi.} Tahsiline ara vererek çalışmaya başladı. İstanbul-Vezneciler'de kitapçılıkla uğraştı. Çorum'un Alaca ilçesindeki Menbâ-i İrfân İptidâî Mektebinde öğretmenlik ve idarecilik yaptı.

1922'de İstanbul'a döndü, sınavla son sınıfına girdiği İstanbul Erkek Muallim Mektebini, ardından da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü, Profesör Köprülüzade Mehmet Fuat Bey'in nezaretinde hazırladığı Melâmilik ve Melâmiler adlı mezuniyet tezi ile bitirdi (1930). Edebiyat öğretmeni olarak Konya, Kayseri, Balıkesir, Kastamonu liseleriyle İstanbul Haydarpaşa Lisesinde çalıştı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde Farsça okutmanlığı yaptı. Doktorasını verdikten sonra aynı fakültede metinler şerhi okuttu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde İslam-Türk tasavvuf tarihi ve edebiyatı dersleri verdi.

1945'te Türk Ceza Kanunu'nun 142. maddesine aykırı davrandığı iddiasıyla tutuklandı, 10 ay hapis yattıktan sonra beraat etti ve görevine döndü. 1949'da kendi isteğiyle emekliye ayrıldı.^{[3]Abdulbaki Gölpınarlı Kimdir - Timetürk Biyografi. www.timeturk.com.} Kendisinin itikadi mezhebi Şii İmamilik, tasavvufi bağlılığı Mevlevîlik'ti.^{[2]GÖLPINARLI, Abdülbaki, TDV İslam Ansiklopedisi.} Mezarı Üsküdar’da Seyitahmet'teki Şiî mezarlığındadır.^{[2]GÖLPINARLI, Abdülbaki, TDV İslam Ansiklopedisi.}

Eserleri

Adını 1931'de yayımladığı Melamilik ve Melamiler adlı eseriyle duyuran Gölpınarlı; Türkiyat Mecmuası, Şarkiyat Mecmuası, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuasının yanı sıra çeşitli dergi ve gazetelerde çok sayıda bilimsel makale yayımladı. İslam Ansiklopedisi ile Türk Ansiklopedisinin çeşitli maddelerini yazdı. Divan edebiyatını eleştirel olmaktan ziyade ideolojik bir yaklaşımla değerlendirdiği ileri sürülenKaynak belirt Divan Edebiyatı Beyanındadır (1945) adlı kitabıyla büyük tartışmalara yol açtı.^{[4]Abdülbaki Gölpınarlı Kimdir Eserleri. www.derszamani.net.[5]Abdülbaki Gölpınarlı Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri. www.turkedebiyati.org.}

Araştırmaları

• Yunus Emre Divanı (1943-1948)

• Fuzuli Divanı (1950)

• Nedim Divanı (1951)

• Mevlâna Celaleddin (1951)

• Mevlânadan Sonra Mevlevilik (1953)

• Hayyam ve Rubaileri (1953)

• Rumeli'de Yürükler, Tatarlar ve Evlad-ı Fatihan (1957)

• Mevlânâ Celâleddin Mektuplar (1963)

• Menâkıb-ı Hacı Bektaş-ı Veli (1963)

• Alevi Bektaşi Nefesleri (1963)

• Hafız Divanı (1968)

• 100 Soruda Türkiye'de Mezhepler ve Tarikatlar (1969)

• 100 Soruda Tasavvuf (1969)

• Simavna Kadısıoğlu Şeyh Bedreddin (1966)

• Hurufilik Metinleri Kataloğu (1973)

• Tarih Boyunca İslam Mezhepleri ve Şiilik (1979)

• Tasavvuftan Dilimize Geçen Deyimler ve Atasözleri (1978)

• Kur'an-ı Kerîm ve Meali (1955)

• Nehc'ul belağa

• Pir Sultan Abdal (Hayatı-Sanatı-Eserleri)

Dış bağlantılar

• Abdülbaki Gölpınarlı Makaleleri

• Abdülbaki Gölpınarlı Türkoloji makaleleri