# Abbasgulu Ağa Bakıhanov

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Abbasgulu_A%C4%9Fa_Bak%C4%B1hanov
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Abbasgulu Ağa Bakıhanov, https://tr.wikipedia.org/wiki/Abbasgulu_A%C4%9Fa_Bak%C4%B1hanov (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/Qudsi.jpg)
* (public-domain)*

- **Doğum tarihi:** 21 Temmuz 1794
- **Doğum yeri:** Bakü
- **Ölüm tarihi:** Ocak 1847
- **Ölüm yeri:** Mekke yakınlarında

**Abbasgulu Ağa Bakıhanov** ([Azerice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice) : Abbasqulu Ağa Bakıxanov), [Azerbaycanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azeriler) bilim insanı, tarihçi, şair, [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'daki eğitimcilik hareketin ilk önderlerinden biridir.

[Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC) yakınlarındaki Hile köyünde (günümüzdeki Emircan kasabası) doğdu. 1781-1791 yıllarında [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC) hanı olmuş II. Mirza Muhammed Han'ın oğluydu. Annesi asil bir [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan) ailesindendi. 1806 yılında babasının [Kuba](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuba_%28rayon%29) bölgesine yönetmen tayin olunması üzerine ailesi buraya göçtü ve tahsilini [Guba şehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuba)nde devam ettirdi. Mükemmel tahsil almış, [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) ve [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) dillerini öğrenmişti. 1820'da Rus Kafkasya Ordusunda askeri hizmet yaptı, [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) dilini öğrendikten sonra 1822'de [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya) başkomutanlığı nezdinde Şark dilleri mütercimi görevine tayin edildi. 1827-1829 yıllarında [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) ve [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) ile yaptığı diplomatik görüşmelerde yer aldı ve [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'den [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar)ın götürdükleri kitap ve el yazmalarının listesini hazırlamakla onların ilmi değerinin de ortaya çıkmasına yardım etti.

İlk yıllar Kudsi mahlası ile şiirler yazsa da sonradan ilmi araştırmalara daha çok ilgi gösterdi. 1837'de [Kitâb-ı Askeriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kit%C3%A2b-%C4%B1_Askeriye) adlı hikâyesini yazdı. 1841 yılında uzun zamandan topladığı malzemeler esasında [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) ve [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan) tarihi ile ilgili [Fars dilinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) yazdığı "Gülistan-i İrem" eserini tamamladı, 1843-1844 yıllarında eseri kendisi [Rus diline](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) çevirdi, ancak maddi destek bulunmadığından sağlığında yayınlanmadı, [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) tarihinde önemli yeri olan "Gülistan-i İrem" eseri Rusça olarak 1926'da, [Azarbaycan Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice) ile de 1956'da basıldı.

1841'de albay rütbesi aldı ve yeniden askeri hizmete getirilmesi üstüne [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis)'e göçtü. Bu yıllarda M.Ş.Vazeh, İ.B.Kutkaşenli, [M.F.Ahundov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirza_Fetali_Ahundov), A.S.Griboyedov ve [A.S. Puşkin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aleksandr_Pu%C5%9Fkin) gibi tanınmış simalarla tanıştı. 1846 yılında [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke)'ye giderken [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a uğradı ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) sultanı [I. Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) tarafından kabul edildi. Gök cisimleri hakkında [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) yazdığı eserini sultana takdim etti ve bu eser [Osmanlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) 1848'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da basıldı.

Veba hastalığına tutulan Bakıhanov Ocak 1847'de Hac ziyaretini tamamladıktan sonra [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ile [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine) arasındaki Vadi-Fatima adlı yerde öldü ve orada da defnolundu.

## Ayrıca bakınız

- [Azeri yazarlar listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azeri_yazarlar_listesi)
- [Bakıhanovlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C4%B1hanovlar)