# Abazaca

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Abazaca
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Abazaca, https://tr.wikipedia.org/wiki/Abazaca (CC-BY-SA-4.0)

- **Dilin adı:** Abazaca
- **Kendi dilindeki adı:** Абаза Бызшва
- **Telaffuz:** Abaza Byzšwa
- **Ülkeler (ülke):** Rusya(Karaçay-Çerkesya), Türkiye
- **Bölge:** Kafkasya, Anadolu
- **Etnisite:** Abazalar
- **Kişi sayısı:** 47,880
- **Tarih:** 2010
- **Aile rengi:** Kafkas
- **Aile:** Kuzeybatı Kafkas dilleri; Abazgi dilleri
- **Alfabe:** Kiril, Latin, Arap alfabesi
- **Ulus:** Karaçay-Çerkesya
- **İso:** abq

**Abazaca** (Абаза Бызшва, *Abaza Bızşva*), [Kuzeybatı Kafkas dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzeybat%C4%B1_Kafkas_dilleri)nden biridir. [Abazalar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abazalar)ın konuştuğu bu dil, [Abhazca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abhazca) ile yakın akrabadır. Bugün, Kuzey Kafkasya'da 40.000 kişi tarafından konuşulur. Abazaların önemli bölümü (%75) 1864 göçüyle [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarına sürülmüşlerdir. Büyük [sürgünden](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCrg%C3%BCn_cezas%C4%B1) sonra anayurtlarında ([Karaçay-Çerkesya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara%C3%A7ay-%C3%87erkesya)) kalan 10.000 kişi bugün tekrar 40.000 nüfusa ulaşmıştır.

Abazaca, Kuzeybatı Kafkas dillerinin [Abazgi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abazgi_dilleri) koluna dâhildir. [Edebiyat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edebiyat) ve yazım dili, çoğunluğun konuşmakta olduğu Aşuva lehçesi üzerine kurulmuştur. [Apsuva lehçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Apsuva_leh%C3%A7esi) ise, Apsnı (Abhazya)’daki Abhaz-Abazalar tarafından kullanılmaktadır. Gerek Abhaz gerekse Abazalarının konuştukları diller, küçük farklılıkların dışında oldukça benzerdir. Her iki taraf da birbirinin konuşmalarını anlayabilmektedir. Özellikle Aşķarava Abazaların lehçeleri, Apsua lehçesi ile çok büyük benzerlik göstermektedir. Aşuva (Tapanta) lehçesi, Khubina-Albırğan ve Guım şeklinde iki ağza ayrılır.

Abazacanın yazılı edebiyat ve [gramer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dilbilgisi)inin oluşumu 1932 yılına dayanmaktadır. Bu tarihte oluşturulan [Latin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin) esaslı Abaza [alfabe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alfabe)si, 1938'e kadar kullanılmıştır. 1938 [Kiril](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) esaslı olarak genişletilmiş [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) alfabesiyle değiştirilmiştir. Abazaca, Karaçay-Çerkes bölgesinde 1930'lu yıllardan başlayarak okul­larda ders olarak okutulmaya başlanmıştır. Abazaca alanında ilk sistemli çalışmalar yapan kişi, Abazaca'da olduğu kadar Çerkesce'ye de büyük emekleri geçen Tobil Talistan (1879-1956) olmuştur. Jır Hamid başta olmak üzere onu örnek alan sonraki kuşaktaki birçok idealist Abaza ay­dını, Tolestan’ın açmış olduğu yolda ilerlemişlerdir.

Günümüzde Abazaca alanında çalışmalarda bulunan isimler olarak Çkuđu Mikail, Lağuç Camledin, Đıug Vladimir, Mixts Kerim, Khlıç Rauf, Tobil Melbahue Nuriye, Egdza Nazir ve Meremkul Vladimir’i saymak mümkündür.

Abazaca'ya uyarlanan alfabelerin oluşturulmasından sonra Aba­zaca gazeteler, edebi eserler ve çeşitli [etnografik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etnografya) yayınlar basılmaya baş­lanmış, bunu takip eden yıllarda ise Karaçay-Çerkes bölge radyosunda Abazaca sesli yayına geçilmiştir. [Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara%C3%A7ay-%C3%87erkesya)'nde "Abazaşta" isimli haftalık Abazaca bir gazete yayınlanmaktadır. Ayrıca, Karaçay-Çerkes yerel [televizyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Televizyon) kanalında haftada birkaç saat Abazaca yayın yapılmaktadır.

## Dış bağlantılar

- [Abaza Ethnologue raporu](http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=abq)
- [Abazaca konuşun: Abaza dilinin geçmişi, bugünü ve geleceği](https://abaza.org/tr/221) - Dünya Abaza Kongresi