# Abay Kunanbayoğlu > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Abay_Kunanbayo%C4%9Flu > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Abay Kunanbayoğlu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Abay_Kunanbayo%C4%9Flu (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Abai_Kunanbaev.jpg) * (public-domain)* - **Doğum tarihi:** 10 Ağustos 1845 - **Uyruk:** Kazak Türkü - **Doğum adı:** Abai (İbrahim) Qunanbaiuly - **Doğum yeri:** Şingiz Dağı, Rus İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Cidebay Vadisi, Rus İmparatorluğu - **Meslek:** Şair, Besteci, Filozof **Abay İbrahim Kunanbayoğlu** ([Kazak Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak%C3%A7a) Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы, Abai Qunanbaiuly, [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): Абай Ибрагим Кунанбаев.) (10 Ağustos 1845 - 6 Temmuz 1904), [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar) Türkü şair, besteci ve [filozof](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filozof).[^1] Liberal [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)'ı da temel alarak Kazak-Türk Medeniyetini [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) ve [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) medeniyetlerine yakınlaştırmayı hedefleyen bir reformcuydu.[^2] Şiirlerinde genel olarak, Kazak halkının sosyal ve ahlaki sorunlarına değinmiştir.[^3] ![İstanbul'un Zeytinburnu ilçesindeki Abay Kunanbayoğlu Meydanı'nda bulunan büstü](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Bust_of_Abay_Kunanbayo%C4%9Flu%2C_Istanbul_%282023-10-23%29_11.jpg/1280px-Bust_of_Abay_Kunanbayo%C4%9Flu%2C_Istanbul_%282023-10-23%29_11.jpg) *İstanbul'un Zeytinburnu ilçesindeki Abay Kunanbayoğlu Meydanı'nda bulunan büstü (Vyacheslav Kirillin, CC-BY-SA-4.0)* ## Hayatı Abay, Kunanbay ve Uljan çiftinin bir oğlu olarak, 10 Ağustos 1845'te [Doğu Kazakistan Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Kazakistan_%28il%29)ndeki Şıngıs dağındaki [Argın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arg%C4%B1n) klanında doğdu. Doğum adı İbrahim idi, ancak daha sonra [Kazakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak%C3%A7a)da "dikkatli" anlamına gelen Abay takma adı verildi.[^4][^5] Eğitim hayatına bir Rus okulunda başladı, ardından bir medreseye gitti.[^6] Semey şehrinde okurken [Mihail Lermontov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihail_Lermontov) ve [Aleksandr Puşkin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aleksandr_Pu%C5%9Fkin)'in eserlerini okudu.[^7] [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_edebiyat%C4%B1), [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars_edebiyat%C4%B1) ve [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_edebiyat%C4%B1) edebiyatının eserlerini taklit ederek şiirlerini yazmaya başlamıştır.[^8] Hacca gidecek olan babasının yerine boyun idaresini üstlenmesi gerektiğinden öğrenimini bıraktı.[^9] İdarî işlerle ve siyasetle uğraştı, takma adla şiirler yazdı. Kırk yaşına geldiğinde kendini edebiyata verdi. İlk defa, 1886'da yazdığı "Yaz" adlı şiirde kendi adını kullandı. Çağın gerisinde kalan toplumunu değiştirmeyi arzusuyla eserler verdi. 1890'lı yıllarda artık halk ın fikirlerine güvendiği, beğenilen bir şair olmuştu.[^10] Ondan yararlanmak için yanına gelen kişileri eğitti. 6 Temmuz 1904'te Semey'de ödlü. ## Katkıları ![Ankara'da bir caddeye adı verilmiştir.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/20250704_Abay_Kunanbay_Caddesi%2C_Ankara.jpg/1280px-20250704_Abay_Kunanbay_Caddesi%2C_Ankara.jpg) *Ankara'da bir caddeye adı verilmiştir. (Basak, CC0-1.0)* Abay'ın Kazak Türk kültürü ve halk bilimine yaptığı ana katkılar, büyük bir [milliyetçilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milliyet%C3%A7ilik) duygusu besleyen ve Kazak halk kültürünün gelişmesini sağlayan şiirleriyle olmuştur. O'ndan önce çoğu Kazak şairleri, Kazakistan bozkırlarında yaşayan insanların göçebe alışkanlıklarını yansıtan sözlü eserler vermişlerdir. Abay'ın hayatı boyunca bir dizi önemli sosyo-politik ve sosyo-ekonomik değişimler meydana gelmiştir. Gelişen Kazakistan'ın Rus, Batı ve Asya gibi birkaç kültürün yaşam felsefelerinin etkisine maruz kalmasıyla birlikte eğitim imknları direkt olarak bu olaydan etkilendi. Abay Kunanbay kendisi bu yeni açılan coğrafyanın felsefi tarihi ve kültürü hakkında bilgi sahibi oldu. Bu çalışma, çaba ve duygularla, Abay'ın yaratıcı şairliği, eğitimli Kazakların felsefi düşüncelerini etkiledi. Halkın yeni usulde eğitim görmesi için çaba sarf etti. Abay, şiir yazdığı gibi, ünlü Rus şairlerinden tercümeler yapmış, halkına Rus şair ve ediplerini tanıtmak istemiştir. Şiirleri şekil ve muhteva bakımından halk şiirlerinden tesirinde kalmıştır. Genellikle [didaktik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Didaktizm) olan şiirleri 1906 yılında ölümünden sonra yayımlanmış, [Rus İhtilali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekim_Devrimi)'nden sonra da 1921 ve 1922 yıllarında iki defa basılmıştır. ## Mirası Kazak bağımsızlığı için çalışmış [Alaş Orda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9F_Orda) hareketi liderleri onu esin kaynağı ve ruhani liderleri olarak görüyorlardı. Abay'ın çağdaş Kazak figürü genellikle, tamamıyla geleneksel kıyafetler içinde ve elinde Kazak Türk milli çalgısı olan tamburu tutarken tasvir edilir. Bugün, Kazaklar Abay'a halkı milli bilince bürüyen ilk halk kahramanlarından biri olarak saygı göstermektedirler. Almaata'daki Kazak Devlet Üniversitesi ve şehrin ana bulvarlarından biri ve [Abai Meydanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abai_Meydan%C4%B1) ismini Kunanbayoğlu'ndan almıştır. Abay'ın öğrencileri arasında yeğeni olan, tarihçi, filozof, düşünür ve şair, Şekerim Kudayberdioğlu da vardır (1858 - 1931). [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan)'ın birçok şehrinde ve [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın başkenti [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)'da heykelleri bulunmaktadır. Hayatını konu alan bir film 1983 yılında Abay adıyla Kazakfilm tarafından çekilmiştir. Abay ayrıca ünlü Kazak hikâyecilerinden [Muhtar Avezov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhtar_Avezov)'un da [bir romanına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abay_Yolu) konu olmuştur. Doğumunun 175. yılı dolayısıyla 2020 yılı [Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uluslararas%C4%B1_T%C3%BCrk_K%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC_Te%C5%9Fkilat%C4%B1) tarafından Abay Kunanbayoğlu yılı ilan edilmiştir.[^11] Ankara'da Kavakıdere'deki bir sokağa adı verilmiştir. ### Çalışmaları Abay, çoğu ilk olmak üzere Rus ve Avrupalı yazarların eserlerini Kazakçaya çevirmiştir. 1. Abay Kunanbayoğlu, Book of Words, Aikyn, David & McKane, Richard ([çevirmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87evirmen)) Almaata: El Bureau, (1995) (Kara So'zder) 2. Abay: Eki Tomdiq Shigharmalar Jinaghi, Almati: Jazushi Baspasi, 1986 3. Duniede, sira, sendey mağan jar joq, Almati: "Jaylyn", 1990 4. Ata Aqyly, Almati, Balausi, 1994 ## Dış bağlantılar - [Abay biyografisi](https://web.archive.org/web/20030202140626/http://www.kz/eng/abai/abai1.html) - [Bir Abay sitesi](https://web.archive.org/web/20110722142430/http://www.abay.nabrk.kz/index.php?lang=en) - [Abay Kunanbayoğlu’nun Şiirleri](http://www.tyurk.ru/file3_43_1.shtm) - [Kazak Edebi Dilinin Kurucusu Kazaklar'ın Klasik Şairi Abay (İbrahim) Kunanbayulı (1845-1904)](https://web.archive.org/web/20170322222054/http://www.turkiyatjournal.com/Makaleler/443653695_10.pdf) ([Aşur Özdemir](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fur_%C3%96zdemir)) [^1]: Абай Құнанбаев. Abai.kz, 19 Mayıs 2009. [^2]: The Newly Independent States of Eurasia: Handbook of Former Soviet Republics. Greenwood Publishing Group, s. 148. [^3]: Bir Devrin Aynası Abay Kunanbay ve Kara Sözler. Ahmet Yesevi Üniversitesi, 2017, s. 19. [^4]: Karabey, Turgut. Abay Kunanbayoğlu (1845-1904). Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 1996. [^5]: Abay Kunanbayev. TDV İslâm Ansiklopedisi, 2002, s. 373. [^6]: Marshall Cavendish Amazon.co.uk idefix Kütüphanede bul Tüm satıcılar » Google Play'de Kitap Satın Alın Dünyanıın en büyük e-Kitap Mağazasına göz atın ve web'de, tablette, telefonda veya e-okuyucuda hemen okumaya başlayın. Google Play'e Şimdi Git » Google Play'de Kitaplar World and Its Peoples. Marshall Cavendish, 2006, s. 613. [^7]: Kazak Edebi Dilinin Kurucusu Kazakların Klasik Şairi Abay (İbrahim) Kunanbayulı (1845-1904), s. 191. [^8]: Ayan, Ekrem. Abay,İ.Kunanbayev. 19 Kasım 2019. [^9]: KUNANBAYEV, Abay. [^10]: Abay Kunanbayev. TDV İslâm Ansiklopedisi, 2002, s. 373. [^11]: Kazakistan'da şair Abay Kunanbayev'in doğumunun 175. yılı etkinlikleri. TRT Avaz, 21 Mayıs 2020.