# Aşina Shi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fina_Shi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Aşina Shi, https://tr.wikipedia.org/wiki/A%C5%9Fina_Shi (CC-BY-SA-4.0)

- **Unvan:** Basmıl Kağanı
- **Taç giymesi:** 742
- **Ölüm tarihi:** 744

**Aşina Shi** ([Orta Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87ince): 阿史那施, [Pinyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pinyin): Āshǐnà shī), **İlteriş**[^1]/**İletmiş**[^2] **Kağan** (Orta Çince: 頡跌伊施可汗 Pinyin: Jiédiēyīshī kèhán) ya da **Alp Bilge Kağan** (Orta Çince: 賀臘毗伽可汗 Pinyin: Hèlà Píjiā kèhán), [Basmil Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmil_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın Kağanıydı ve 742'de Basmıllar, [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) ve [Uygurların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Ozmış Kağan'a karşı çıkardığı isyanda seçilerek kağan ilan edildi. Asıl adı *Aşina Shi* olan Kağan, tahta çıktıktan sonra *İlteriş* *Kağan*[^3] ve *Alp Bilge Kağan*[^4] ünvanını aldı. 744 yılında Basmil hakimiyetinden çıkmak isteyen Karluklar ve Uygurlar tarafından öldürülmüştür.[^5][^6]

## Yaşamı

742'de "İl-İtmiş Kağan" (*İlteriş Kağan* diye de okunmuştur[^7]) sıfatı ile Çin İmparatoru ve özellikle Basmillerin desteği ile tahta çıkmıştır. İsyanlarla dolu bu dönemde, yaklaşık bir yıl hüküm sürebilmiştir.[^8] [Ozmış Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ozm%C4%B1%C5%9F_Ka%C4%9Fan)'ın gizlice ülkeyi yeniden Çin'den bağımsız bir yapıya büründürme çalışmaları sonucunda, [Göktürk Toyugunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toy) (Göktürk Meclisi) tarafından tahttan indirilmiştir. Yerine [Ozmış](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ozm%C4%B1%C5%9F_Ka%C4%9Fan) kağan olarak geçmiştir.[^9]

[Çula Kağan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ula) torunu [Aşina Wu Shi](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fina_Wu_Shi) (勿施) ile karıştırılmamalıdır. Ashina (Wu) Shi 697 yılında ölmüştür.[^10]

[^1]: Kasai, Yukiyo (2014) "The Chinese Phonetic Transcriptions of Old Turkish Words in the Chinese Sources from 6th-9th Century Focused on the Original Word Transcribed as Tujue 突厥" in Studies of Inner Asian Languages 29. p. 125-133 of 57-135
[^2]: Bauer, Susan Wise, „The History of the Medieval World: From the Conversion of Constantine to the First Crusade“ W. W. Norton & Company, 2010, s. 238, ISBN 978-0-393-05975-5
[^3]: Kasai, Yukiyo (2014) "The Chinese Phonetic Transcriptions of Old Turkish Words in the Chinese Sources from 6th-9th Century Focused on the Original Word Transcribed as Tujue 突厥" in Studies of Inner Asian Languages 29. p. 125-133 of 57-135
[^4]: Kasai, Yukiyo (2014) "The Chinese Phonetic Transcriptions of Old Turkish Words in the Chinese Sources from 6th-9th Century Focused on the Original Word Transcribed as Tujue 突厥" in Studies of Inner Asian Languages 29. p. 125-133 of 57-135
[^5]: Theobald, Ulrich. Geluolu 葛邏祿, Qarluqs (www.chinaknowledge.de). <http://www.chinaknowledge.de/History/Altera/qarluqs.html>
[^6]: Theobald, Ulrich. Baximi 拔悉蜜 (www.chinaknowledge.de). <http://www.chinaknowledge.de/History/Altera/bashmyls.html>
[^7]: Kasai, Yukiyo (2014) "The Chinese Phonetic Transcriptions of Old Turkish Words in the Chinese Sources from 6th-9th Century Focused on the Original Word Transcribed as Tujue 突厥" in Studies of Inner Asian Languages 29. p. 125-133 of 57-135
[^8]: Bauer, Susan Wise, „The History of the Medieval World: From the Conversion of Constantine to the First Crusade“ W. W. Norton & Company, 2010, s. 238, ISBN 978-0-393-05975-5
[^9]: After the Turks. <http://humannwiki.blogspot.com.tr/2013/05/after-turks.html>
[^10]: 唐代帝陵. <https://www.sxlib.org.cn/dfzy/sxdwljgb/tddl/yjwx_5659/yjlz_5660/qlwhyjs_5669/201704/t20170426_699267.html>