Aşina Buçjen

Aşina Bujen (Çince: 阿史那步真), Batı Türkleri'nin yönetici sınıfının bir üyesiydi. Batı Türkleri’nin Tang Hanedanı tarafından fethedilmesinin ardından, Tang imparatoru Gaozong tarafından kağan olarak atanmıştır. Kuzeni Aşina Mişe ile arasındaki sert rekabet, Batı Türkleri'nin Tang yönetiminden uzaklaşarak Tibet İmparatorluğu ile ittifak kurmalarında belirleyici bir rol oynamıştır.

Hayatı

Bujen, Batı Türkleri'nin yönetici sınıfına mensuptu. Modern Türk tarihçisi Ahmet Taşağıl'a göre İstemi'nin soyundan gelmekteydi.^{[1]Taşağıl, Ahmet. Gök-Türkler. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.} Ng Pak-sheung tarafından ise Aşina Şer'in oğlu olarak tanımlanmıştır.^{[2]How Officials Rose to Success and Migrated to the Center: Considering the Tombs of Meritorious Officials at Zhaoling.} Batı Türkleri'nin Tang Hanedanı tarafından fethedilmesinin ardından, küçük kuzeni Mişe 632 yılında kağan ilan edilmiştir. Bu duruma öfkelenen Bujen, 639 yılında Mişe'ye saldırmış ve aralarında Mişe'nin bazı kardeşleri ile yeğenlerinin de bulunduğu 20 kişinin ölümüne yol açmıştır. Bunun sonucunda Mişe, Tang yönetimine bağlılığını bildirmiştir. Bujen ise Tulu kolunun yabgusu olduğunu ilan etmiş, ancak Tulu tarafından kabul görmemiştir. Prestij kaybına uğrayan Bujen de nihayetinde Tang'a bağlılığını sunmak zorunda kalmıştır.

Bujen, 645 yılında gerçekleşen Koguryo–Tang Savaşı'na ve Tang ordularının İl-Kullıg İşbara'yı mağlup ettiği İrtiş Nehri Muharebesi'ne katılmıştır.^{[3]Cosmo, Nicola Di. Military Culture in Imperial China. Harvard University Press, 16 Şubat 2009, s. 183-184.} 657 yılında Tang imparatoru Gaozong tarafından, beş Batı Türk boyu üzerinde hüküm sürmek üzere Jiwangjue Kağanı (Çince: 继往绝可汗; pinyin: Jìwǎngjuékèhán; kelime anlamıyla 'kesintiye uğrayanı devam ettiren kağan') unvanıyla görevlendirilmiştir.^{[4]Skaff, Jonathan Karam. Sui-Tang China and Its Turko-Mongol Neighbors: Culture, Power, and Connections, 580-800. Oxford University Press, 6 Ağustos 2012, s. 179.} 659 yılında ise, kağanlık unvanı üzerindeki rakip iddiacı Zhenzhu Yabgu'ya karşı, Koşöküz civarında kuzeni Mişe ile birlikte bir sefere katılmıştır.

662 yılında Gaozong, general Su Haizheng'i (蘇海政) Kuça'ya (Qiuzi) saldırmakla görevlendirmiş ve Bujen ile Mişe'ye ona destek olmalarını emretmiştir. Ancak Mişe ile olan rekabetini sürdüren Bujen, Su'ya Mişe'nin isyan hazırlığında olduğu ve Tang ordusuna saldıracağı yönünde asılsız bilgiler iletmiştir. Bunun üzerine Su Haizheng, Mişe'ye pusu kurarak onu ve başlıca yardımcılarını öldürmüştür. Shunishi reisi Çupan (鼠尼施處半啜) ile Basaigan reisi Tong İşbara (拔塞幹暾沙鉢俟斤), Aşina Mişe'nin öldürülmesine duydukları öfke nedeniyle Tang'dan uzaklaşarak Tibet İmparatorluğu'na bağlanmıştır. Bujen'in 667 yılında ölümüyle birlikte, bölgede Tang nüfuzu büyük ölçüde zayıflamıştır.