# 9. Ordu (Osmanlı İmparatorluğu)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/9._Ordu_(Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 9. Ordu (Osmanlı İmparatorluğu), https://tr.wikipedia.org/wiki/9._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29 (CC-BY-SA-4.0)

- **Birim adı:** 9. Ordu
- **Tarih:** 7 Haziran 1918 – 3 Nisan 1919
- **Ülke:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Sınıfı:** Piyade
- **Tipi:** Ordu
- **Garnizon:** Kars, Erzurum
- **Savaşları:** I. Dünya Savaşı; Kafkasya Cephesi
- **Ünlü komutanları:** Yakup Şevki Paşa (8 Haziran 1918 - 3 Nisan 1919)

![9. Ordu komutanı Yakup Şevki Paşa](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a9/Yakub_Shevki_Pasha.jpg)
*9. Ordu komutanı Yakup Şevki Paşa (public-domain)*

**9. Ordu**, Osmanlı İmparatorluğu tarafından 7 Haziran 1918 tarihinde kuruldu ve 3 Nisan 1919 tarihinde lağvedildi.

## I. Dünya Savaşı

### Haziran 1918 Savaş Düzeni

Haziran 1918'de ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^1]

- 9. Ordu, ([Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) [Yakup Şevki Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakup_%C5%9Eevki_Suba%C5%9F%C4%B1))
- [1. Kafkas Kolordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Kafkas_Kolordusu_%28Osmanl%C4%B1%29) ([Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) [Kâzım Karabekir Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Karabekir))
- [9. Kafkas Piyade Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/9._Kafkas_Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [10. Kafkas Piyade Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/10._Kafkas_Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [15. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [4. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/4._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Mirliva [Ali İhsan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_%C4%B0hsan_S%C3%A2bis))
- [5. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/5._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29%29), [11. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/11._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [12. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/12._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- Bağımsız Süvari Tugayı

### Eylül 1918 Savaş Düzeni

Eylül 1918'de ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^2]

- 9. Ordu, (Mirliva Yakup Şevki Paşa)
- 9. Kafkas Tümeni, 11. Kafkas Tümeni, 12. Tümen, Bağımsız Süvari Tugayı

## Mondros Sonrası

### Kasım 1918 Savaş Düzeni

Kasım 1918'de ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^3]

- 9. Ordu, (Mirliva Yakup Şevki Paşa)
- [3. Kafkas Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kafkas_Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29) ([Ahıska](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C4%B1ska))
- 9. Kafkas Tümeni ([Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan_%28il%29) iliniin güneyinde)
- 10. Kafkas Tümeni ([Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum)'dan İstanbul'a hareket etti.)
- 11. Kafkas Tümeni ([Hoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoy))
- [36. Kafkas Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/36._Kafkas_Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29) ([3. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) tarafından, [Gümrü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCmr%C3%BC))
- 12. Tümen ([Serdarabad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Armavir%2C_Ermenistan))
- Bağımsız Süvari Tugayı

### 9. Ordu Müfettişliği, Mayıs 1919

Nisan 1919 tarihinde [Şevket Turgut Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_Turgut_Pa%C5%9Fa), [Cevat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cevat_%C3%87obanl%C4%B1) ve [Kavaklı Mustafa Fevzi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fevzi_%C3%87akmak) İstanbul'da gizli bir toplantı düzenledi. Bu toplantıda "Üçlü Yemin" adlı bir rapor hazırlandı (*Üçler Mısakı*) ve vatan savunması için ordu müfettişliği kurulmasına için karar verildi. Nisan ayı sonunda, Kavaklı Mustafa Fevzi Paşa, Harbiye Hazırı [Şakir Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eakir_Pa%C5%9Fa)'ya bu raporu sundu. 30 Nisan 1919 tarihinde, Harbiye Nezareti ve Sultan [VI. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed) Genelkurmay Başkanı tarafından önerilen ordu müfettişlikleri kurulması hakkındaki kararı onayladı.[^4] Müfettişlikler kuruldu ve başlarına şu komutanlar getirildi; [1. Ordu Askeri Müfettişliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (İstanbul'da konuşlu, [Kavaklı Mustafa Fevzi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fevzi_%C3%87akmak)), [Yıldırım Ordusu Askeri Müfettişliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m_Ordular_Grubu) (Konya'da konuşlu, [Mersinli Cemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Mersinli), daha sonra 2. Ordu Askeri Müfettişliği), 9. Ordu Askeri Müfettişliği (Erzurum konuşlu, [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), daha sonra 3. Ordu Askeri Müfettişliği). Ayrıca, Rumeli Askeri Müfettişliği ([Nurettin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakall%C4%B1_Nureddin_Pa%C5%9Fa)) kurulacak, [13. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) Harbiye Nazırlığı'nın idaresi altında olacaktı.[^5] Mayıs 1919'da, ordu müfettişliği aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^6][^7]

- **9. Ordu Müfettişliği** (*Dokuzuncu Ordu Kıt'aatı Müfettişliği*, [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum), Müfettiş: [Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), 15 Haziran 1919 tarihinde, 3. Ordu Müfettişliği olarak değiştirildi)
- [3. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) ([Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas), [Miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Albay) [Refet Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refet_Bele))
- 5. Kafkas Tümeni
- 15. Tümen
- [15. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Erzurum, Mirliva [Kâzım Karabekir Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_Karabekir))
- 3. Kafkas Tümeni
- 9. Kafkas Tümeni
- 11. Kafkas Tümeni
- 12. Tümen

[^1]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 188.
[^2]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 197.
[^3]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 202.
[^4]: Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, ISBN 975-16-1372-8, p. 105.
[^5]: Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, ISBN 975-16-1372-8, p. 106.
[^6]: Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, ISBN 975-16-1372-8, p. 333.
[^7]: Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, ISBN 975-16-1372-8, pp. 111-112.