# 9. Kolordu (Osmanlı İmparatorluğu)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/9._Kolordu_(Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 9. Kolordu (Osmanlı İmparatorluğu), https://tr.wikipedia.org/wiki/9._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29 (CC-BY-SA-4.0)

- **Birim adı:** 9. Kolordu
- **Tarih:** 1911 – 1916
- **Ülke:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Sınıfı:** Piyade
- **Tipi:** Kolordu
- **Garnizon:** Erzurum
- **Savaşları:** I. Dünya Savaşı; Kafkasya Cephesi
- **Ünlü komutanları:** Mirliva Ahmet Fevzi Paşa; Mirliva Remzi Paşa; Mirliva Hüsamettin Paşa; Miralay Ali İhsan Bey (30 Eylül 1915-Şubat 1916); Miralay Nurettin Bey (Ocak–Ekim 1916)

**9. Kolordu**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)nda [3. Orduya](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) bağlı [kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kolordu)su. Karargahı [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'da idi. Sırasıyla Ahmet Fevzi Paşa, Remzi Paşa, Hüsamettin Paşa, Binbaşı Nurettin Bey (Sakallı) ve Binbaşı Mustafa Nimet Bey tarafından yönetilmiştir.

## Düzen

### 1911 Savaş Düzeni

Osmanlı Ordusu'na bağlı olarak 1911 yılında [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) merkezli olarak kuruldu. Kolordu seviyesine çıkarılması için yeniden yapılandı. Kolordu, 1911 [Birinci Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda aşağıdaki gibi yapılandırıldı:[^1]

- 9. Kolordu [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)
- [28. Piyade Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/28._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), Erzurum
- 82. Piyade Alayı, Erzurum
- 83. Piyade Alayı, Erzurum
- 84. Piyade Alayı, [Hasankale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pasinler)
- 28. Tüfek Taburu, [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen)
- 28. Topçu Alayı, Erzurum
- 28. Tümen Grubu, Erzurum
- [29. Piyade Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/29._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [Bayburt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayburt)
- 85. Piyade Alayı, Bayburt
- 86. Piyade Alayı, [İşhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fhan%2C_Yusufeli)
- 87. Piyade Alayı, [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)
- 29. Tüfek Taburu, Erzurum
- 29. Topçu Alayı, Bayburt
- 29. Tümen Grubu, Trabzon
- IX. Kolordu birimleri
- 9. Tüfek Alayı, Erzurum
- 21. Süvari Alayı, Erzurum
- 2. Atlı Topçu Taburu, Erzurum
- 9. Mühendisi Taburu, Erzurum
- 9. Ulaştırma Taburu, Erzurum
- [Erzurum Müstahkem Mevkii Komutanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_M%C3%BCstahkem_Mevkii_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1), Erzurum
- 12. Ağır Topçu Alayı, Erzurum
- İstihkam Alayı, Erzurum
- Sınır birlikleri x 12

## Balkan Savaşları

### Temmuz 1913 Savaş Düzeni

- 9. Kolordu (Kafkasya)
- [33. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/33._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

## I. Dünya Savaşı

### Ağustos 1914 Savaş Düzeni

Ağustos 1914'te kolordu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^2]

- 9. Kolordu (Kafkasya)
- [17. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [28. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/28_Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [29. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/29_Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), 9. Süvari Tugayı

### Kasım 1914, Nisan 1915, 1915 Yaz Sonu, Ocak 1916, Ağustos 1916 Savaş Düzeni

Kasım 1914, Nisan 1915, 1915 Yaz Sonu, Ocak 1916, Ağustos 1916'da kolordu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^3]

- 9. Kolordu (Kafkasya)
- 17. Tümen, 28. Tümen, 29. Tümen

[^1]: Edward J. Erickson, Defeat in Detail, The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913, Westport, Praeger, 2003, pp. 379–380.
[^2]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 38.
[^3]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 43, 86, 109, 126, 134.