# 5. Ordu (Osmanlı İmparatorluğu)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/5._Ordu_(Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 5. Ordu (Osmanlı İmparatorluğu), https://tr.wikipedia.org/wiki/5._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Bundesarchiv_Bild_183-H29994%2C_Liman_von_Sanders_mit_t%C3%BCrkischen_Offizieren.jpg/1280px-Bundesarchiv_Bild_183-H29994%2C_Liman_von_Sanders_mit_t%C3%BCrkischen_Offizieren.jpg)
* (Boğos Tarkulyan, CC-BY-SA-3.0-DE)*

- **Birim adı:** 5. Ordu
- **Tarih:** 25 Mart 1915 - 21 Kasım 1918
- **Ülke:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Sınıfı:** Piyade
- **Tipi:** Ordu
- **Savaşları:** I. Dünya Savaşı; Çanakkale Cephesi
- **Ünlü komutanları:** Sanders Paşa; (Mart 1915 – 24 Şubat 1918); Mahmut Kamil Paşa; (Şubat 1918); Esat Paşa; (Şubat - Haziran 1918); Mahmut Kamil Paşa; (Haziran - Kasım 1918)

**5. Ordu**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından 24 Mart 1915 tarihinde kuruldu ve 21 Kasım 1918 tarihinde lağvedildi. Bu orduya I. Dünya Savaşı sırasında [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nı ve [Gelibolu Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'nı savunma görevi verildi. Almanya'dan gelen askerî danışman General [Otto Liman von Sanders](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otto_Liman_von_Sanders) bu ordunun ilk komutanı oldu.

## 1908 Yılı Beşinci Ordu Birlikleri ve Kumandanları0

- 5. Orduyu Hümayun (Kumandan: Birinci Ferik Mustafa Nuri Paşa)[^1]
- 9ncu Fırka-i Hümayun (Kumandan: Müşir İbrahim Ethem Paşa)[^2]
- 17nci Nizamiye Livası (Kumandan: Mirliva Halil Agah Paşa)[^3]
- 18nci Nizamiye Livası (Kumandan: Mirliva Ahmed Paşa)[^4]
- 19ncu Nizamiye Fırkası[^5]
- 10ncu Fırka-i Hümayun ve Haleb ve Adana Fevkalade Kumandan Vekili (Kumandan: Birinci Ferik Bekir Paşa)[^6]
- 19ncu Nizamiye Livası (Kumandan: Mirliva İsmet Paşa)[^7]
- 20nci Nizamiye Livası (Kumandan: Mirliva Ahmed Rıfat Paşa)[^8]
- 5. Süvari Fırka-i Hümayunu (Kumandan: Ferik Mustafa Nuri Paşa)[^9]
- 5. Topçu Fırka-i Hümayun ve Orduyu Hümayun Esliha-i Harbiye ve Mühimmat-ı Nariye Müfettişliği (Kumandan: Ferik Mehmed Tevfik Paşa)[^10]

## Nisan 1915 Savaş Düzeni

Nisan sonu 1915'te ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^11]

- [3. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) ([Esat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Esat_B%C3%BClkat) komutasında)
- [7. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [9. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/9._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [19. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/19._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29) ([Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) komutasında)
- [15. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Albay [Hans Kannengiesser](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hans_Kannengiesser) komutasında)
- [3. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [11. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/11._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_M%C3%BCstahkem_Mevkii_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)
- Bir uçak [filo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filo)su

## I. Dünya Savaşı

### Yaz Sonu 1915 Savaş Düzeni

![5. Ordu'nun konumu. (Nisan 1915)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/73/Map_of_Turkish_forces_at_Gallipoli_April_1915.png)
*5. Ordu'nun konumu. (Nisan 1915) (Gsl, public-domain)*

![Çanakkale kara muharebelerinin ilk gününde 5. Ordu ve 9. Tümen'inin tertiplenmesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/25_Nisan_1915_Ordu_D%C3%BCzenleri.png/1280px-25_Nisan_1915_Ordu_D%C3%BCzenleri.png)
*Çanakkale kara muharebelerinin ilk gününde 5. Ordu ve 9. Tümen'inin tertiplenmesi (Hsn69, CC0-1.0)*

5. Ordu Komutanı Mareşal [Liman von Sanders](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otto_Liman_von_Sanders), karargâhıyla [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu)'daydı.

- [1. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [2. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [3. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [2. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [4. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/4._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [5. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/5._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [6. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/6._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [3. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [7. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [8. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [9. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/9._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [19. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/19._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [4. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/4._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [10. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/10._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [11. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/11._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [12. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/12._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [5. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/5._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [13. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [14. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [15. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_M%C3%BCstahkem_Mevkii_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)
- Bir uçak filosu

Ayrıca doğrudan doğruya 5. Ordu Komutanlığına bağlı bir tümen (19. Fırka), bir süvari tugayı (1. Tugay), bir piyade alayı ve dört jandarma taburu vardı. [19. Fırka](https://turkipedia.org/tr/wiki/19._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), Yarbay [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) emrinde ve [Eceabat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eceabat)'ta 5. Ordu'nun ihtiyatını oluşturuyordu. Süvari Tugayı ise yine ordu emrinde olarak [Saros Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saros_K%C3%B6rfezi) batısında Bulgar hududuna kadar olan geniş kıyı kesimini gözetlemekteydi. Jandarma taburları da, düşmanın fazla beklenmediği kıyılarda gözetleme görevi yapmaktaydılar. 5. Ordu'nun asker sayısı 84.000 (Müttefiklerin 75.000), top sayısı 72 (Müttefiklerin donanma hariç 140) idi. Osmanlı asker sayısı düşmana nazaran 9.000 kişi daha fazla idi ama bu bir sayısal görüntüden ibaretti. Aslında tarafların savaş gücünü belirleyen, (eğitim ve moral başta olmak üzere) silahların kalitesi, silah, cephane, araç, gereç bütünlemesi ve özellikle ağır makineli tüfek ve topun miktarı idi ve bunlar da düşmandan yana idi.

### Ağustos 1916 Savaş Düzeni

Ağustos 1916'da ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^12]

- [1. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [14. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [16. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/16._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_M%C3%BCstahkem_Mevkii_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)

### Aralık 1916 Savaş Düzeni

Aralık 1916'da ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^13]

- [14. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [57. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/57._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [59. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/59._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_M%C3%BCstahkem_Mevkii_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)

### Ağustos 1917, Ocak 1918 Savaş Düzeni

Ağustos 1917, Ocak 1918'de ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^14]

- [14. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [57. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/57._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [19. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/19._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [59. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/59._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [21. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/21._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [49. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/49._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_M%C3%BCstahkem_Mevkii_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)

### Haziran, Eylül 1918 Savaş Düzeni

Haziran, Eylül 1918'de ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^15]

- [14. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [57. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/57._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [19. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/19._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- Yok
- [21. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/21._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [49. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/49._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_M%C3%BCstahkem_Mevkii_Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)

## Mondros Sonrası

### Kasım 1918 Savaş Düzeni

Kasım 1918'de ordu, aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^16]

- [1. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [55. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/55._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [14. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [49. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/49._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [60. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/60._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [61. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/61._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

[^1]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^2]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^3]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^4]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^5]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^6]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^7]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^8]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^9]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^10]: Salname-i Askeriye-1326 (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^11]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 86.
[^12]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 134.
[^13]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 154.
[^14]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 170, 181.
[^15]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 188, 197.
[^16]: Edward J. Erickson, Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 202. <https://books.google.com.tr/books?id=XUlsP0YuI1AC&redir_esc=y>