# 38. Piyade Tümeni (Osmanlı İmparatorluğu)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/38._Piyade_T%C3%BCmeni_(Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 38. Piyade Tümeni (Osmanlı İmparatorluğu), https://tr.wikipedia.org/wiki/38._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29 (CC-BY-SA-4.0)

- **Birim adı:** 38. Piyade Tümeni
- **Tarih:** 1914 - 1918
- **Ülke:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Tipi:** Piyade
- **Komuta yapısı:** 13. Kolordu (1914); Irak ve Havalisi (Kasım 1914-Ocak 1916); 9. Ordu (1918)
- **Garnizon:** Bağdat (1914-1916); Tercan, Erzurum (Ocak-Şubat 1916); Refahiye, Erzincan (1916-1917)
- **Savaşları:** I. Dünya Savaşı; Irak Cephesi; Kafkasya Cephesi
- **Ünlü komutanları:** Miralay Mehmet Suphi (Cavid) Bey (1914); Kaymakam Ahmet Fikri Bey (1916–1917); Miralay Mustafa Ragıp Bey (1917-1918)

**38. Piyade Tümeni**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında oluşturduğu piyade tümenlerinden biridir.[^1] Öncelikle [Irak Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_Cephesi)'nde görevlendirilmiş,[^2] savaşın ilerleyen dönemlerinde ise [Kafkasya Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi)'nde faaliyet göstermiştir.[^3] Tümen, savaşın sonuna doğru lağvedilmiş ve Osmanlı askerî teşkilatından çıkarılmıştır.[^4]

## Kuruluşu

Piyade Tümeni, 1914 yılında [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) öncesinde Osmanlı Kara Kuvvetleri'nin yeniden yapılandırılması sırasında teşkil edilmiştir.[^5] Tümen, ilk olarak [13. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)'ya bağlı olarak Bağdat'ta konuşlandırılmış ve İngiliz tehdidine karşı Basra bölgesinde görevlendirilmiştir.[^6] Tümenin personel yapısı çoğunlukla yerel Arap er ve erbaşlardan oluşmaktaydı.[^7]

Tümenin kuruluşunda tam kadro sağlanamamış, yaklaşık altı piyade taburuyla teşkil edilmiştir.[^8] İlk ciddi çatışmalarını Kasım 1914'te [İngilizlerin Basra'ya çıkarma yapmasıyla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fao_%C3%87%C4%B1kartmas%C4%B1) yaşamış, 21 Kasım 1914'te [Basra'nın düşmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_Muharebesi) sonrasında Kurna bölgesine çekilmiştir.[^9] 9 Aralık 1914'te [Kurna Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurna_Muharebesi)'nde tümen komutanı [Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) (esir düştüğünde [Miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay)) [Mehmet Suphi (Cavid) Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%A2vid_Pa%C5%9Fa) esir düşmüş ve tümen ağır kayıplar vermiştir.[^10]

1915 yılında [Süleyman Askerî Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_Asker%C3%AE)'in bölgeye atanmasıyla tümen yeniden toparlanmış ve [Şuaybiye Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Euaybiye_Muharebesi)'ne katılmıştır.[^11] Ancak bu muharebe de ağır bir yenilgiyle sonuçlanmış, Askerî Bey intihar etmiştir.[^12] Tümen, ["Sakallı" Nureddin Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakall%C4%B1_Nureddin_Pa%C5%9Fa) komutasında yeniden teşkil edilmiş, Kut'ül-Amare savunmasında görev almıştır.[^13] Ancak Kasım 1915'teki [Selman-ı Pak Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selman-%C4%B1_Pak_Muharebesi) ve [Kut Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BBt%27%C3%BCl-Am%C3%A2re_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) sırasında ciddi zayiatlar verilmiş ve 38. Tümen Ocak 1916'da lağvedilmiştir.[^14] Daha sonra [Kafkasya Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi)'nde yeniden teşkil edilen 38. Tümen, Erzurum ve Erzincan savunmasında görev almıştır.[^15] 1916'da Erzurum'un düşmesiyle Erzincan-Bayburt hattına çekilen tümen, 1918'de [Brest-Litovsk Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brest-Litovsk_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) sonrasında [9. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/9._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)'ya bağlanarak Kafkasya'da ileri harekâtlara katılmıştır.[^16]

## Katıldığı Savaşlar ve Cepheler

### Irak Cephesi

- [Basra Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_Muharebesi) (Kasım 1914)
- [Kurna Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurna_Muharebesi) (Aralık 1914)
- [Şuaybiye Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Euaybiye_Muharebesi) (Nisan 1915)
- [Kut'ül-Amare Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BBt%27%C3%BCl-Am%C3%A2re_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) (Eylül 1915 - Ocak 1916)

### Kafkasya Cephesi

- [Erzurum Müdafaası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_Taarruzu) (Ocak-Şubat 1916)
- [Erzincan ve Bayburt Hattı Muharebeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi) (1916-1917)
- [Kafkasya İleri Harekâtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi) (1918)

## Tümen Yapısı

Kuruluşta 38. Piyade Tümeni şu alaylardan oluşmaktaydı:[^17]

- 112. Piyade Alayı
- 113. Piyade Alayı
- 114. Piyade Alayı
- 38. Dağ Topçu Taburu
- İstihkâm Müfrezesi
- Muhabere Bölüğü

[Irak Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_Cephesi)’nde topçu unsurları oldukça sınırlıydı; çoğunlukla dağ toplarıyla desteklenen küçük bataryalardan oluşuyordu.[^18] Bu nedenle tümen seviyesinde bir topçu alayı değil, tabur düzeyinde bir topçu unsuru teşkil edilebilmiştir. Tümen, [Kafkasya Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi)’ne yeniden sevk edildiğinde, aynı alay numaraları (112, 113, 114) korunarak tekrar teşkil edilmiştir.[^19] Bu yeni yapılanmada, Doğu Anadolu’da Erzurum ve Erzincan savunması kapsamında görev almıştır.

## Mütareke Sonrası

[Mondros Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi)'nin imzalanmasının ardından Osmanlı ordusu terhis edilmiştir. 38. Piyade Tümeni de lağvedilmiş ve personeli sivil hayata dönmüştür.[^20] Bazı subay ve erlerin Millî Mücadele'ye katıldığı bilinmektedir. **(bkz. **[**Mehmet Suphi (Cavid) Bey**](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%A2vid_Pa%C5%9Fa)**)**[^21] Cumhuriyet döneminde 38 numaralı bir tümen teşkil edilmemiştir.[^22]

### Alıntı

- Bayur, Yusuf Hikmet. "Türk İnkılâbı Tarihi Cilt III." TTK Yayınları, 1979.
- Erickson, Edward J. "Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War." Greenwood Press, 2001.
- Gorgülü, İsmet. "On Yıllık Harbin Kadrosu 1912–1922." Genelkurmay ATASE Yayınları, 1993.
- Sakin, Serdar. “Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915).” Gazi Akademik Bakış, Cilt 4, Sayı 7 (2010): 133-150.
- Kon, Kadir. “Kut’ül Amare Zaferinde Alman Faktörü.” *Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı*, sayı 15 (2017).
- Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı Arşivi.
- Genelkurmay Harp Tarihi Yayınları: "Birinci Dünya Harbi Kafkas Cephesi" ve "Irak Cephesi" ciltleri.
- Genelkurmay ATASE, *Kafkas Cephesi*, Cilt 3.
- Genelkurmay ATASE, *Irak Cephesi*, Cilt 4.

[^1]: Erickson, Edward J. Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War. Greenwood Press, 2001, s. 170-173.
[^2]: Gorgülü, İsmet. On Yıllık Harbin Kadrosu (1912–1922). Genelkurmay ATASE Yayınları, 1993, s. 112-115
[^3]: Genelkurmay ATASE, Birinci Dünya Harbi Kafkas Cephesi 3. Cilt, s. 245-248.
[^4]: Kon, Kadir. “Kut’ül Amare Zaferinde Alman Faktörü.” Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, sayı 15 (2017): s. 101-103.
[^5]: Erickson, Edward J. Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War. Greenwood Press, 2001, s. 170
[^6]: Kon, Kadir. “Kut’ül Amare Zaferinde Alman Faktörü.” Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, sayı 15 (2017), s. 92.
[^7]: Sakin, Serdar. “Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915).” Gazi Akademik Bakış, Cilt 4, Sayı 7 (2010), s. 135.
[^8]: Genelkurmay ATASE, Birinci Dünya Harbi Irak Cephesi, Cilt 4, s. 147.
[^9]: Gorgülü, İsmet. On Yıllık Harbin Kadrosu (1912–1922). Genelkurmay ATASE Yayınları, 1993, s. 112.
[^10]: Gorgülü, İsmet. On Yıllık Harbin Kadrosu (1912–1922). Genelkurmay ATASE Yayınları, 1993, s. 112.
[^11]: Sakin, Serdar. “Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesinde Osmanlı Devleti ile İngiltere Arasındaki Çarpışmalar (1915).” Gazi Akademik Bakış, Cilt 4, Sayı 7 (2010), s. 140.
[^12]: Kon, Kadir. “Kut’ül Amare Zaferinde Alman Faktörü.” Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, sayı 15 (2017), s. 97.
[^13]: Erickson, Edward J. Ordered to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War. Greenwood Press, 2001, s. 174.
[^14]: Genelkurmay ATASE, Irak Cephesi, Cilt 4, s. 190.
[^15]: Genelkurmay ATASE, Kafkas Cephesi, Cilt 3, s. 245.
[^16]: Genelkurmay ATASE, Kafkas Cephesi, Cilt 3, s. 261.
[^17]: Gorgülü, İsmet. On Yıllık Harbin Kadrosu (1912–1922). Genelkurmay ATASE Yayınları, 1993, s. 112.
[^18]: Genelkurmay ATASE, Birinci Dünya Harbi Irak Cephesi, Cilt 4, s. 173.
[^19]: Genelkurmay ATASE, Kafkas Cephesi, Cilt 3, s. 245.
[^20]: Genelkurmay ATASE, Birinci Dünya Harbi Kafkas Cephesi, Cilt 3, s. 261.
[^21]: Bayur, Yusuf Hikmet. Türk İnkılâbı Tarihi Cilt III. TTK Yayınları, 1979, s. 222
[^22]: Gorgülü, İsmet. On Yıllık Harbin Kadrosu (1912–1922). Genelkurmay ATASE Yayınları, 1993, s. 267.