# 2. Ordu (Osmanlı İmparatorluğu)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Ordu_(Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 2. Ordu (Osmanlı İmparatorluğu), https://tr.wikipedia.org/wiki/2._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/24/Ataturk-1916-Bitlis.jpg)
* (public-domain)*

- **Birim adı:** 2. Ordu
- **Tarih:** 1873-1914; 5 Ağustos - 18 Kasım 1914; 5 Aralık 1914 - 10 Aralık 1918
- **Ülke:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Sınıfı:** Piyade
- **Tipi:** Ordu
- **Garnizon:** Diyarbekir
- **Savaşları:** I. Dünya Savaşı; Kafkasya Cephesi
- **Ünlü komutanları:** Vehib Paşa (Kasım 1914-Şubat 1916); Ahmed İzzet Paşa (Şubat 1916-Mart 1917); Mustafa Kemal Paşa (Mart-Temmuz 1917); Fevzi Paşa (Temmuz-7 Kasım 1917); Nihat Paşa (7 Kasım 1917-4 Şubat 1918)

**2. Ordu** [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda yapılan askeri reformlar sırasında 19. yüzyılın sonlarında kuruldu.

## 1908 Savaş Düzeni

- 2. Ordu *(İkinci Orduyu Hümayun)* (Kumandan: Birinci Ferik Nasır Paşa)[^1]
- 3. Tümen *(Üçüncü Fırka-i Hümayun)* (Kumandan: Ferik Hasan Kamil Paşa)[^2]
- 5nci Nizamiye Livası (Kumandan: Mirliva Ahmed Cevdet Paşa)[^3]
- 6ncı Nizamiye Livası[^4]
- 4. Tümen *(Dördüncü Fırka-i Hümayun) (Kumandan: Ferik Ali Rıza Paşa)*[^5]
- 7nci Nizamiye Livası (Kumandan: Mirliva Mehmed Said Paşa)[^6]
- 8nci Nizamiye Livası (Kumandan: Mirliva Ahmed Paşa)[^7]
- 20. Tümen *(Yirminci Fırka-i Hümayun)* (Kumandan: Ferik Hüseyin Hüsnü Paşa)[^8]
- 39ncu Nizamiye Livası[^9]
- 40ncı Nizamiye Livası[^10]
- 21. Tümen *(Yirmi Birinci Fırka-i Hümayun)* (Kumandan: Ferik Şakir Paşa)[^11]
- 41nci Nizamiye Livası[^12]
- 42nci Nizamiye Livası[^13]
- 2. Süvari Tümeni *(İkinci Süvari Nizamiye-i Fırka-i Hümayun)* (Kumandan: Ferik Akil Paşa)[^14]
- 4ncü Süvari Nizamiye Livası[^15]
- 5nci Süvari Nizamiye Livası[^16]
- 6ncı Süvari Nizamiye Livası[^17]
- 2. Topçu Tümeni *(Topçu İkinci Fırka-i Hümayun)* (Orduyu Hümayun Esliha-i Harbiye ve Mühimmat-ı Nariye Müfettişliği)[^18]
- 4ncü Topçu Livası (Kumandan: Mirliva İsmail Hakkı Paşa)[^19]
- 5nci Topçu Livası (Kumandan: Mirliva Şevket Paşa)[^20]
- 6ncı Topçu Livası (Kumandan: Mirliva İbrahim Ethem Paşa)[^21]
- 2. Ordu Redif Tümenleri (tümen adı yerini gösterir)
- 35. Çanakkale Redif Tümeni
- 6. Bandırma Redif Tümeni
- 7. Afyonkarahisar Redif Tümeni
- 8. Konya Redif Tümeni
- 25. Edirne Redif Tümeni
- 26. Kırcaali Redif Tümeni
- 53. Kırklareli Redif Tugayı

Ordunun ayrıca, 34 makineli tüfek müfrezesi bulunmaktaydı.

## 1911 Savaş Düzeni

- 2. Ordu Karargâhı: [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)
- [5. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/5._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), Selanik
- 13. Piyade Tümeni, Selanik
- 14. Piyade Tümeni, Serez
- 15. Piyade Tümeni, Usturumca
- 6. Süvari Tugayı, Gevgili
- [6. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/6._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), [Manastır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r)
- 16. Piyade Tümeni, İştip
- 17. Piyade Tümeni, Manastır
- 18. Piyade Tümeni, Debre
- 7. Süvari Tugayı, Manastır
- [7. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), Üsküp
- 19. Piyade Tümeni, Üsküp
- 20. Piyade Tümeni, Metroviçe
- 21. Piyade Tümeni, Yakova
- 8. Süvari Tugayı, Üsküp
- Bağımsız tümenler:
- 22. Piyade Tümeni, Kozan
- 23. Piyade Tümeni, Yanya
- 24. Piyade Tümeni, İşkodra
- [8. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam), Suriye
- 25. Piyade Tümeni, Dera
- 26. Piyade Tümeni, [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)
- 27. Piyade Tümeni, Beyrut
- 9. Piyade Tümeni, Şam

## 1914 Savaş Düzeni

İkinci Ordu

- [6. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/6._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [16. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/16._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [26. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/26._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [8. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [25. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/25._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [27. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/27._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

### Nisan 1915 Savaş Düzeni

İkinci Ordu

- [5. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/5._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [13. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [14. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [15. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [6. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/6._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [16. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/16._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [24. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/24._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [26. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/26._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

## 1916 Savaş Düzeni

![Karargahı Diyarbakır'da bulunan 2. Ordu'ya bağlı 16. Kolordu, komutanı Mustafa Kemal tarafından Bitlis'e sevkediliyor. (1916)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/24/Ataturk-1916-Bitlis.jpg)
*Karargahı Diyarbakır'da bulunan 2. Ordu'ya bağlı 16. Kolordu, komutanı Mustafa Kemal tarafından Bitlis'e sevkediliyor. (1916) (public-domain)*

- [3. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [1. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [7. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [14. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [53. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/53._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [2. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [11. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/11._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [12. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/12._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [4. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/4._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [47. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/47._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [48. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/48._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [16. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/16._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), Mustafa Kemal Paşa komutasında
- [5. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/5._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [8. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

[^1]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^2]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^3]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^4]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^5]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^6]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^7]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^8]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^9]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^10]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^11]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^12]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^13]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^14]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^15]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^16]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^17]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^18]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^19]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^20]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.
[^21]: Salname-i Askeriye-1326H (1908-1909). Matbaa-i Askeriye.