# 1989 Ürümçi Olayları

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/1989_%C3%9Cr%C3%BCm%C3%A7i_Olaylar%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 1989 Ürümçi Olayları, https://tr.wikipedia.org/wiki/1989_%C3%9Cr%C3%BCm%C3%A7i_Olaylar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Date:** 19 Mayıs 1989
- **Timezone:** UTC+08.00
- **Bölge:** Ürümçi Halk Meydanı ,Ürümçi, Sincan Uygur Özerk Bölgesi, Çin
- **Yaralı:** 150

**19 Mayıs 1989 olayı** olarak da bilinen **1989 Ürümçi olayları** Mayıs ayında [Çin Halk Cumhuriyeti'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) [Sincan Uygur Özerk Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi) başkenti [Ürümçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urum%C3%A7i) şehrinde gerçekleşti . 19 Mayıs 1989'da Müslüman protestocuların yürüyüşü olarak başlayan olaylar sonunda Halk Meydanı'ndaki Sincan [ÇKP](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_Kom%C3%BCnist_Partisi) ofis kulesine yönelik şiddetli saldırılara dönüştü.[^1]

Bunun en yakın nedeni, 1987'de yayınlanan ve Müslümanların cinsel yaşamını tarif ettiği iddia edilen

*Cinsel Gelenekler*(《性风俗》) adlı bir kitaptı ve bu [Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu), [Ningksia](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ning%C5%9Fia_Huy_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi) ve [Sincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi)'dan bazı [Huiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huiler)i de *kışkırttı* . Çoğunluğu [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) ve [Huiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Huiler) den oluşan protestocular önceki günlerde düzenli yürüyüşler düzenleyerek hükûmetten "*Cinsel Gelenekleri" kitabını* yok etmesini ve kitap yazarlarını cezalandırmasını talep ediyorlardı.[^2] Ancak protesto, yaklaşık 2.000 isyancının arabaları devirdiği, camları kırdığı ve bazılarının [ÇKP](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_Kom%C3%BCnist_Partisi) ofisindeki personele saldırdığı isyanlar ile sonuçlandı. Hükûmet, kalabalığı dağıtmak için 1000 polis ve 1200 silahlı polis askeri gönderdi olaylar 173 kişinin tutuklanması ile sonuçlandı.[^3]

## Ayrıca bakınız

- [Temmuz 2009 Urumqi isyanları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Temmuz_2009_Urum%C3%A7i_ba%C5%9Fkald%C4%B1r%C4%B1lar%C4%B1)

[^1]: A Recent History of Unrest in Xinjiang | Xinjiang: Far West China. <http://www.farwestchina.com/2009/08/recent-history-of-unrest-in-xinjiang.html>
[^2]: 乌鲁木齐穆斯林游行——5.19事件/尼扎穆丁∙侯赛因文/伊利夏提译. <http://boxun.com/news/gb/china/2011/08/201108300704.shtml>
[^3]: 国家利益高于一切——新疆稳定问题观察与思考. 新疆人民出版社, 2002, s. 254.