# 1912 Arnavut isyanı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/1912_Arnavut_isyan%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: 1912 Arnavut isyanı, https://tr.wikipedia.org/wiki/1912_Arnavut_isyan%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9a/Shkup1912.jpg) * (public-domain)* - **Çatışma:** 1912 Arnavut isyanı - **Tarih:** Ocak - Ağustos 1912 - **Yer:** İşkodra, Kosova, Manastır, Yanya vilayetleri - **Sonuç:** Arnavut zaferi; Osmanlı hükümeti isyancıların taleplerini kabul etti - **Savaşan:** Arnavut isyancılar; Osmanlı İmparatorluğu - **Komutan:** Priştineli Hasan; İsmail Kemal Bey; Esad Paşa Toptani; Isa Boletini; Idriz Seferi; Ismail Qemali; Nexhip Draga; Bajram Curri; Riza bej Gjakova; Küçük Mehmet Sait Paşa; Ahmet Muhtar Paşa **1912 Arnavut isyanı**, Ocak-Ağustos 1912 tarihleri arasında [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda [Arnavutlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) tarafından gerçekleştirilen bir isyandır.[^1][^2] 1910 ve 1911 yıllarında [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk) ve [Kosova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kosova) bölgelerinde [Arnavut Ulusunun Haklarını Savunma Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prizren_%C4%B0ttifak%C4%B1) destekli iki isyan ([1910 Arnavut İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1910_Arnavut_%C4%B0syan%C4%B1) ve [1911 Arnavut İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malis%C3%B6r_%C4%B0syan%C4%B1)) başlatılmıştı. 1910 yılındaki Arnavut isyanı [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) tarafından desteklenmişti.[^3] İsyanda, şiddetli çatışmaların ardından [İsa Bolatin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sa_Bolatin) öncülüğündeki Arnavut isyancılar Drenice bölgesine çekilmiş, bir diğer isyancı [İdris Sefer](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dris_Sefer) ise kalan askerleriyle birlikte direnişini sürdürdüğü Karadak bölgesine çekilmişti.[^4] 1911 yılındaki isyanda ise [Podgorica](https://turkipedia.org/tr/wiki/Podgorica) isyancıların ana üssü olmuş ve isyancılar [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F) Kralı [I. Nikola](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Nikola) tarafından desteklenmişti. Her iki isyan da isyancılara birtakım imtiyazlar tanınarak bastırılmıştı. 1911 yılının sonlarına gelindiğinde [İsmail Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avlonyal%C4%B1_%C4%B0smail_Kemal_Bey) liderliğindeki bir grup Arnavut milletvekili Osmanlı parlamentosunda [Arnavutlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar)'a kültürel ve idari alanlarda ek haklar talep etmişti. Bir ay kadar sonra Ocak 1912'de Osmanlı parlamentosunda Arnavut milletvekili [Priştineli Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pri%C5%9Ftineli_Hasan_Bey) Jön Türk hükûmetinin politikasının Arnavutluk'ta bir devrime yol açacağı konusunda üyeleri açıkça uyardı.[^5] Arnavut milletvekilleri aynı akşam Hasan Priştine'nin evinde buluştu ve bir Arnavut isyanı düzenlemesi konusunda anlaştı.[^6] 1912'deki isyan ilk olarak [Priştineli Hasan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pri%C5%9Ftineli_Hasan_Bey), [Necip Dirağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necip_Dira%C4%9Fa), [Bayram Curri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayram_Curri) ve [Yakovalı Rıza Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakoval%C4%B1_R%C4%B1za_Bey) önderliğinde[^7] [Kosova Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kosova_Vilayeti)'nin batısında başladı.[^8] İsyanların temel nedenleri, vergi artışları, Arnavutların Osmanlı ordusunda zorunlu olarak askere alınması ve Arnavut sivil nüfusunun silahsızlandırılması da dahil olmak üzere Arnavutlar için getirilen değişikliklerdi.[^9] İsyancılar yayınladıkları bir beyanname ile birtakım taleplerde bulunmuştur:[^10] - Arnavutların yaşadığı dört vilayette özerklik, - Memurların Arnavutçayı bilmeleri, Arnavutlar arasından tayini, - Okulların yeniden düzenlenmesi, modernizasyonu ve Arnavut dilinin okullarda kullanılması, - Askeri hizmetlerin mahalli olması, - İsyanlara katılan tüm Arnavutlar için genel af, - İsyanı bastırmaya çalışan Osmanlı subaylarının askeri mahkemeye çıkarılması. Bu Arnavutluk'ta hükûmetin otoritesini sarstı. İsyan Osmanlı hükûmetinin 4 Eylül 1912 tarihinde isyancıların taleplerini yerine getirmeyi kabul etmesiyle (sonuncu talep dışında) sona erdi.[^11] [Priştineli Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pri%C5%9Ftineli_Hasan_Bey) üç-dört ay içinde yeni bir isyan başlatmayı planlamış[^12] ancak kısa süre sonra çıkan Birinci Balkan Savaşı planını dağıtmıştır. Arnavut İsyanı'nın ardından Eylül 1912'de [Arnavut Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut_Vilayeti)'nin kurulması kararlaştırılmıştır ancak görüşmeler Ekim'de [Birinci Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın başlamasıyla kesintiye uğramış ve [savaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'un [bağımsızlığını ilan etmesiyle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk_Ba%C4%9F%C4%B1ms%C4%B1zl%C4%B1k_Bildirgesi) sona ermiştir. ## Etkileri Arnavut İsyanı'nın başarısı komşu ülkelere Osmanlı İmparatorluğu'nun zayıf olduğuna dair güçlü bir sinyal göndermiştir.[^13] Balkan Birliği üyeleri, zayıflamış Osmanlı devletine saldırmak için böylesine bulunmaz bir fırsatı kaçıramayacaklarına karar vermiştir.[^14] Nitekim isyandan yalnızca iki ay sonra [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Sırbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'dan oluşan [Balkan Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Birli%C4%9Fi) [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne savaş ilan etmiş ve [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin Balkanlardaki topraklarının büyük bir bölümünü ele geçirmiştir. Savaş sonucunda Osmanlı Devleti [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne) ve [Kırklareli](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rklareli)'ne kadar olan [Midye-Enez Hattı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midye-Enez_Hatt%C4%B1)'nın batısındaki tüm topraklarını Balkan devletlerine bırakmak zorunda kalmıştır. ## Ayrıca bakınız - [Arnavutluk Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut_Vilayeti) ## Konuyla ilgili yayınlar - Prishtina, Hasan (1921), Nji shkurtim kujtimesh mbi kryengritjen shqiptare të vjetit 1912. Shkrue prej Hassan Prishtinës (Translated by Robert Elsie) (in Albanian), Shkodra: Shtypshkroja Franciskane, archived from the original on January 10, 2011, retrieved January 10, 2011 - Bogdanović, Dimitrije (January 2000) \[1984\], "Albanski pokreti 1908-1912.", in Antonije Isaković, Knjiga o Kosovu (in Serbian) 2, Belgrade: Serbian Academy of Sciences and Arts, archived from the original on 31 January 2011, retrieved January 9, 2011 - Josef Redlich; Baron d'Estournelles; M. Justin Godart; Walter Shucking; Francis W. Hirst; H. N. Brailsford; Paul Milioukov; Samuel T. Dutton (1914), " Origins of the Two Balkan Wars", Report of the International Commission to Inquire into the Causes and the Conduct of the Balkan Wars, Washington D.C.: Carnegie Endowment for International Piece, retrieved January 10, 2011 - Hrabak, Bogumil (1990), "Orijentacija kosovskih i debarskih Albanaca u prvim mesecima 1912. godine", Zbornik radova (in Serbian) 30, Kosovska Mitrovica: Filozofski fakultet u Prištini, pp. 21–61, archived from the original on January 17, 2011, retrieved January 17, 2011 - Tallon, James "The failure of Ottomanism: The Albanian Rebellions of 1909--1912" |url=http://gradworks.umi.com/35/26/3526980.html [^1]: Liotta, P. H.. Mapping Macedonia: Idea and Identity. 2004, s. 62. [^2]: Taru Bahl. Encyclopaedia of the Muslim World. 2003, s. 53. [^3]: Ćorović, Vladimir. "Balkanski ratovi". Belgrade: Ars Libri., 2002. [^4]: Rexhepi, Rasim. Marrja e Grykës së Kaçanikut. Bota Sot, 29 Nisan 2010. [^5]: Zhelyazkova, Antonina. Albanian indentities. International Center for Minority Studies and Intercultural Relations, 2000. [^6]: Elsie, Robert. Texts and Documents of Albanian History: Hasan Bey Prishtina: Brief Memoir on the Albanian Uprising of 1912. Shtypshkroja Franciskane.a. [^7]: Aux origines du nationalisme albanais: La naissance d'une nation majoritairement musulmane en Europe. 2007, s. 700. [^8]: Historical dictionary of Kosova. 2004, s. xxx. [^9]: Gurakuqi, Romeo. The Highland Uprising of 1911. Shoqata Dedë Gjo' Luli Association, 2002. [^10]: Shaw, Stanford J.. "Clearing the Decks: Ending the Tripolitanian War and the Albanian Revolt". The Press Syndicate of University of Cambridge, 2002. [^11]: Shaw, Stanford J.. "Clearing the Decks: Ending the Tripolitanian War and the Albanian Revolt". The Press Syndicate of University of Cambridge, 2002. [^12]: Priştine, Hasan. Nji shkurtim kujtimesh mbi kryengritjen shqiptare të vjetit 1912. Shkrue prej Hassan Prishtinës (Hasan Bey Prishtina: Brief Memoir on the Albanian Uprising of 1912). [^13]: Warrander, Gail. Kosovo. United States: The Globe Pequot Press, 2010, s. 12. [^14]: Glenny, Misha. The Balkans 1804–1999: Nationalism, War, and the Great Powers, 1804–1999. Penguin Books, 1999, s. 228.