# 1735-1739 Osmanlı-Rus Savaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/1735-1739_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 1735-1739 Osmanlı-Rus Savaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/1735-1739_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fc/Siege_of_Ochakov_%281737%29.jpg)
* (Anik Benoit, public-domain)*

- **Parçası:** Osmanlı-Rus savaşları
- **Tarih:** 31 Mayıs 1735 – 3 Ekim 1739; ()
- **Yer:** Kırım, Balkanlar ve Doğu Avrupa
- **Bölge:** Karadeniz'in kuzeyi
- **Sebep:** Rusya'nın Karadeniz'e açılma ve Kırım Hanlığı'nın akınlarını durdurma politikası
- **Sonuç:** Osmanlı zaferi
- **Coğrafi değişiklikler:** Avusturya, Sırbistan Krallığı, Oltenya ve Banat'ın güney kesimini Osmanlı İmparatorluğu'na bıraktı.
- **Savaşan:** Kırım Hanlığı; Boğdan Prensliği; Eflak Voyvodalığı; Rus İmparatorluğu; border|23px Kazak Hetmanlığı; border|20px Kalmuk Hanlığı; border|23px Kabarda; Habsburg Monarşisi; border|23px Sırbistan Krallığı
- **Komutan:** İvaz Mehmed Paşa; Hekimoğlu Ali Paşa; Yeğen Mehmed Paşa; Humbaracı Ahmed Paşa; Hatibzâde Yahya Paşa; II. Fetih Giray; II. Mengli Giray; Burkhard Münnich; Petro Lassi; Ernst Gideon
- **Güç:** 121.000–155.000(zirve); 1738:; 173.000; 130.000
- **Kayıp:** ~30.000 ölü; 100.000–150.000 ölü; 20.000 ölü
- **Notlar:** Savaş, 1737'den itibaren Habsburg Monarşisi'nin de Osmanlı İmparatorluğu'na karşı savaşa katılmasıyla daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüştü.

**1735-1739 Osmanlı-Rus-Avusturya Savaşı**, [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne ait [Azak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak) ve [Kılburun](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1lburun) kalelerini işgal etmesiyle çıkan ve Rusya ile müttefiklik anlaşması yapan Avusturya ordularının da üç koldan [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek), [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar) ve [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak) üzerinden hücum etmesiyle başlayan bir savaştır.

## Savaşın nedenleri

[Rus Çarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nın başında bulunan Çariçe [Anna İvanovna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anna_%C4%B0vanovna) (d. 1693- ö. 1740) (saltanatı 1730-1740) amcası ve kendinden iki Çar önce Rus Çarı olan [Büyük Petro](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Petro) (d. 1672 - ö. 1725) stratejisi olan Rusya'nın [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) sahillerini eline geçirerek sıcak sulara çıkma stratejisini uygulamakta devam etmekteydi. Fakat [18. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/18._y%C3%BCzy%C4%B1l)ın başında [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) Osmanlılara doğrudan doğruya bağlı eyaletler ve [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak), [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan) ve [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) yarı-özerk devletleri ile sarılmış bir Osmanlı gölü halindeydi ve bu deniz çok önemli bir ticaret yoluydu.

![I. Mahmut](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Mahmud1.jpg)
*I. Mahmut (public-domain)*

Büyük Petro son yıllarında [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)in son bağımsız Şahı [II. Tahmasp](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Tahmasb)'ın başa geçmesinden sonra [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da çıkan karışıklıklardan faydalanıp Kafkaslara ve güneye inmek üzere [Hazar Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Denizi) kıyısındaki [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC) ve [Derbent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derbent)'i eline geçirmişti. 24 Haziran 1724'te Rusya ile Osmanlılar arasında bir antlaşma yapılmış; Rusların Hazar Denizi kıyılarında bölgeleri kazanmasının Osmanlılarca kabulüne karşılık Rusya da Osmanlıların [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan), [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) ve [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan) bölgeleri üzerindeki hakimiyeti kabul edilmişti. Fakat [Afganlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganlar) İran'a hücuma geçmişler; 1725'te İranlılara destek sağlamak için çağrılan Osmanlı orduları İran'la savaşa başlamış ve İran ve [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) içlerine girmişlerdi. İran'da işler daha da karışmış, [Afşar Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Far_Hanedan%C4%B1) kurucusu [Nadir Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nadir_%C5%9Eah) Afganları ülkeden atmayı başarmış ve Osmanlılar da ellerinde bulunan İran bölgelerinin bazılarını geri vermeyi kabul etmişlerdi. Tam bu sırada Eylül 1730'da İstanbul'da [Patrona Halil İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Patrona_Halil_%C4%B0syan%C4%B1) çıktı; asiler şehri ellerine geçirdiler ve [III. Ahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Ahmed) tahttan indirildi ve [I. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud) tahta geçirildi. Patrona taraftarları ancak Kasım 1730'da yok edildi. I. Mahmut'un saltanatının başlarında Osmanlı hükûmeti İran'la uğraşmaya devam etti. İran Savaşı'nın Ocak 1732'de imzalanan anlaşma ile sona ermesi beklenirken Nadir Şah Ruslar yardımı ile [Kafkaslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)da Osmanlılara hücum edip galip geldi ve Gürcistan ve [Ermenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan)'ı geri alıp güneyde Irak'ta Osmanlı arazilerine girdi. Fakat Nadir Şah'ın dikkati doğuya [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan)'a çekilince Osmanlılar ve İran 1736'da eski [Kasr-ı Şirin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kasr-%C4%B1_%C5%9Eirin_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) sınırlarına dönmeyi sağlayan bir anlaşma yaptılar.

Avusturya'da [Habsburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Hanedan%C4%B1) İmparatoru [VI. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Karl) başka menfaaatler peşindeydi. [1714-1718 yılları arasında Osmanlılarla yapılan savaştan](https://turkipedia.org/tr/wiki/1716-1718_Osmanl%C4%B1-Avusturya_Sava%C5%9F%C4%B1) Avusturya komutanı [Savoy Prensi Eugen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eugen_%28Savoy_prensi%29)'in savaş alanında galibiyeti ile [Pasarofça Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pasarof%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile [Banat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Banat) ve [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ı Osmanlılardan almıştı. Osmanlıların bu bölgeleri geri almasını ve Balkanlar'da güç kazanmasını istememekteydi. İkinci olarak 1735-1738 arasında [Lehistan Veraset Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Veraset_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda özellikle [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'da büyük bölgeler kaybetmişti ve bunlar yerine Balkanlarda Osmanlı bölgelerine özellikle [Bosna-Hersek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek)'e gözünü dikmişti. 1727-1729 arasındaki İngiliz-İspanya Savaşı sırasında Avusturya ile Rusya 1726'da bir gizli anlaşma yapmışlar ve Avusturya veya Rusya'nın girdiği bir savaşa diğer ülkenin asgari 30.000 kişilik bir ordu ile yardım etmesi için anlaşmışlardı. Lehistan Veraset Savaşı'nda bu gizli anlaşmaya göre Ruslar Ren kıyılarında savaşmak için ordularını Avusturya'ya vermişlerdi. Şimdi Avusturya'nin Rusya'ya karşı yardım sırası gelmişti.

1736'da Osmanlı-İran Savaşı bir barış imzalanması ile sona erdikten sonra Rusya bir savaş çıkartmak için bir bahane-sebep aramaya koyuldu. İstanbul'da bulunan Rus elçisinin raporlarına ve fikirlerine dayanarak Rusya'yı idare eden devlet büyükleri [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin Patrona isyanı ile içten ve İran'a karşı sürdürülen uzun dış savaştan sonra Rusya gibi güçlü bir yabancı devletin hücumuna karşı koyamayacağına inanmaya başladılar. Ayrıca Rusya tek başına Osmanlılara hücum etmeyecekti, çünkü bir gizli anlaşmayla Avusturya'nin askeri yardımı ve desteğini sağlamıştı. Avusturyalılarla yapılan gizli görüşmelerle [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nin yenilip Balkanlardan geriye atıldığında hangi ülkenin nereleri eline geçireceği üzerine anlaşmaya varıldı. İlk aşamada Rusya'nın Kırım ve [Azak Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Denizi) etrafını alması; Avusturya'nın ise Bosna-Hersek'i alması ve Balkanlarda daha ilerleme mümkün olursa daha sonra karşılıklı müzakerelerle anlaşmaya varılması önerilmişti.

[Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) de İran Savaşı'nın sona ermesinden dolayı batıda bu iki ülkeye karşı savaştan pek kaçınmayacağı belli idi. 1734 yazında Polonya tahtına Avusturya ve Rusya'nın destek verdiği Saksonya Dükü III. Augustus'un getirilmesi ve Fransa'nın desteklediği kral adayı Stanisław Leszczynski'nin (Loren Düklüğü verilerek) reddedilmesi sırasında Osmanlı devlet adamları Avusturya ve Rusya ile savaşa girmeyi düşünmüşlerdi. İran ile savaş bittikten sonra İran'da bulunan büyük Osmanlı ordusu kuzeye [Kuban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuban)'a doğru sevk edilmişti. İstanbul'daki Fransız, İngiliz ve Hollanda elçileri Osmanlı vezirleri üzerinde girişimlerde bulunarak Osmanlıların Rusya ve Avusturya'ya karşı savaşmasını önerdiler. Bunlar arasında Fransız elçisi Villeneuve Markizi Osmanlılar üzerinde çok etkili oldu.

Rusya [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin himayesindeki [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) hanının 1735 yılında Güney [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'ya yaptığı akınları savaşı başlatmak için bir bahane olarak buldu. O yüzden Kont [Burkhard Christoph von Münnich](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burkhard_Christoph_von_M%C3%BCnnich)'in komutasındaki [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) orduları 20 Mayıs 1736 tarihinde [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) yarımadasına saldırıya geçti.

## Savaş

### Strateji

![Humbaracı Ahmed Paşa](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Claude_Alexandre_de_Bonneval_by_Violante_Beatrice_Siries.jpg/1280px-Claude_Alexandre_de_Bonneval_by_Violante_Beatrice_Siries.jpg)
*Humbaracı Ahmed Paşa (Violante Beatrice Siries, public-domain)*

Savaş, [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi)-[Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ittifakı nedeniyle iki cephede yürütüldü. Osmanlı'nın stratejisi, Humbaracı Ahmed Paşa'nın tavsiyesiyle Avusturya cephesine öncelik vererek [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yı [Kırım Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1)nın akınları ve bozkırın zorlu koşullarıyla yıpratmayı amaçlıyordu. Bu strateji başarılı da oldu. Avusturya ordusu mağlup edilirken, Rus ordusu ise özellikle [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) seferlerinde çok ağır kayıplar verdi. Avusturya [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ı kaybederek savaştan çekildi. Rusya da hem verdiği ağır kayıplar hem de müttefikini kaybetmesi nedeniyle savaştan önemli bir kazanım elde edemeden ayrıldı.

### 1735

**Leontiev'in Kırım Baskını:** [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), 1735 sonbaharında General [Leontiev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihail_Leontiyev) komutasında 30.000 kişilik bir kuvvetle [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) üzerine yürüdü. Seferin geç başlaması ve bozkırda erken gelen kış nedeniyle [Leontiev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihail_Leontiyev), 13 gün sonra Rus sınırından 280 km uzaklığa kadar ilerledikten sonra geri dönmek zorunda kaldı. Rus kayıpları 9.000 asker ve neredeyse aynı sayıda at oldu. Bu başarısız girişimin ardından [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) arabuluculuk yapmaya çalışsa da başarısız oldu ve 1736'da savaş resmen ilan edildi.

### 1736

![Azak Kuşatması (1736)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Siege_of_Azov_%281736%29.jpg/1280px-Siege_of_Azov_%281736%29.jpg)
*Azak Kuşatması (1736) (public-domain)*

**Azak Kuşatması:** [Lassi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Petro_Lassi) komutasındaki [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetleri, 1736 Mart'ında [Azak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak) önlerine geldi ve kaleyi kuşattı. Kuşatmada Ruslar 1.500'den az kayıp verirken, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) garnizonu teslim oldu ve 3.463 asker ile 2.330 kadın ve çocuk esir alındı.

**Rusların İlk Kırım Seferi:** [Münnich](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burkhard_Christoph_von_M%C3%BCnnich) komutasındaki 58.000–103.000 kişilik ana ordu, 20 Nisan 1736'da [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) seferine çıktı. 20 Mayıs'ta şiddetli çatışmaların ardından [Perekop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Perekop_K%C4%B1sta%C4%9F%C4%B1) hattını aştı, 16 Haziran'da [Bahçesaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bah%C3%A7esaray)'a girdi ve şehri yağmalayıp yaktı. Ancak [II. Fetih Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Fetih_Giray) önderliğindeki [Tatarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1), Rusların geri çekilişi sırasında da dâhil olmak üzere sefer boyunca [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusuna ve ikmal hatlarına sürekli saldırılar düzenledi. Lojistiğin çökmesiyle açlık ve susuzluk baş gösterirken, buna aşırı sıcaklar, hastalıklar ve [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1) saldırıları da eklenince [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu mevcudunun yaklaşık yarısını kaybetti ve Eylül ayında Kırım'dan geri çekilmek zorunda kaldı.

**Kılburun Kuşatması:** General [Leontiev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihail_Leontiyev), 2.000 kişilik [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) garnizonunu teslim olmaya zorlayarak [Kılburun Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1lburun)'ni ele geçirdi. Bu başarıyla [Dinyeper](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyeper) ağzının kontrolü [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın eline geçmiş oldu.

1736 yılında [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hedeflerinin sadece yarısını gerçekleştirdi. [Azak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak) ele geçirildi, ancak [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'da kalıcı bir başarı elde edilemedi. Askerî kayıplar çok ağır, lojistik sorunlar ise felaket boyutundaydı. [Münnich](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burkhard_Christoph_von_M%C3%BCnnich)'in geri çekilme kararı [İmparatoriçe Anna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anna_%C4%B0vanovna) tarafından hoş karşılanmadı.

### 1737

**Niş Kuşatması:** [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) ordusu, [Feldzeugmeister Seckendorf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Friedrich_Heinrich_von_Seckendorff) komutasında 1 Temmuz'da [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topraklarına girdi. 21 Temmuz'da [Niş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F) kalesi, 500 kişilik garnizonuyla teslim oldu. Ayrıca [Aleksinaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aleksina%C3%A7) ve [Rasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ra%C5%BEanj) gibi mevziler de ele geçirildi. Ancak Eylül'de yaklaşık 12.000 kişilik Osmanlı ordusu [Niş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F)'i kuşattı ve [General Doxat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Johann_Kaspar_Doxat) komutasındaki [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) garnizonunun 16 Ekim'de teslim olmasıyla şehir [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından geri alındı.

**Bosna Seferi:** [Prens Hildburghausen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prens_Hildburghausen) komutasındaki 20.000–40.000 kişilik Avusturya ordusu [Banja Luka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Banja_Luka)'yı kuşattı. 4 Ağustos'ta ulaşan yaklaşık 5.000–15.000 kişilik [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) takviye kuvveti karşısında [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) ordusu ağır kayıplar vererek geri çekilmek zorunda kaldı.

**Özi Kuşatması:** [Münnich](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burkhard_Christoph_von_M%C3%BCnnich) 100.000 kişilik ordusuyla [Dinyeper](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyeper)'i geçerek 29 Haziran'da [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zi) önlerine geldi ve 6.000 kişilik [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) garnizonunun savunduğu kale, [Rusların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 3.000'den fazla kayıp verdiği çatışmaların ardından 13 Temmuz'da ele geçirildi. Ancak lojistik sorunlar ve hastalık nedeniyle 15.000–20.000 asker kaybeden [Münnich](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burkhard_Christoph_von_M%C3%BCnnich), Ağustos sonunda [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zi)'de 9.000 kişilik bir garnizon bırakarak geri çekildi. Eylül'de tüm ordu Dinyeper'in ötesine çekildi. Ekim'de [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zi)'yi kuşattı, ancak savunmacıların direnişi ile orduda yayılan hastalıklar nedeniyle kuşatmayı kaldırdı. Ancak ertesi yıl verdiği ağır kayıplar nedeniyle Ruslar kaleyi daha fazla elde tutamayarak tahliye etmek zorunda kaldı ve kale yeniden Osmanlı'nın eline geçti.

**İkinci Kırım Seferi:** [Petro Lassi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Petro_Lassi), 55.000 kişilik ordusuyla Temmuz'da [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'a girdi, [Arabat Dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arabat_Dili)'ni geçerek [Karasubazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilohirsk)'ı ele geçirdi. Ancak önceki yıl olduğu gibi, [II. Fetih Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Fetih_Giray) önderliğindeki [Tatarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1) sefer boyunca etkili olup [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusunu yıpratmayı başardı. Denizden ikmal sağlamakla görevli Amiral Peter Bredal filosu, Osmanlı Donanması ile giriştiği çatışmalar ve fırtına sonucunda neredeyse tamamen yok oldu. [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu, yaklaşık 20.000 asker kaybettikten sonra Ağustos ayında [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'dan çekildi.

[Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zi)'yi ele geçirdi ve [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ı yağmaladı, ancak her ikisini de elinde tutamadı ve ağır kayıplar verdi. [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi)'nın [Niş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F)'i ele geçirme girişimi başarısız oldu. 1737 yılı her iki müttefik için de tatmin edici değildi. Avusturya–Rusya ilişkileri gerginleşti.

### 1738

**Banat ve Orşova Seferi:** [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetleri, 1738'de [Banat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Banat) bölgesine girerek [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) savunma hatlarını yararak ilerledi. [Vidin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vidin) Paşası komutasındaki 20.000 kişilik [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu, [Orşova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Or%C5%9Fova)'yı kuşattı ve Ağustos'ta teslim aldı. [Muhadiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhadiye) de Mayıs'ta düştü. Avusturyalılar Kornia ve [Muhadiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhadiye)'de taktik zaferler kazansa da, lojistik sorunlar ve Osmanlı taarruzları karşısında geri çekilmek zorunda kaldılar. Bu sefer sonucunda Avusturya, Banat'taki stratejik konumunu kaybetti ve [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'a doğru çekilmek zorunda kaldı.

**Bender Seferi:** [Münnich](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burkhard_Christoph_von_M%C3%BCnnich), 108.000–135.000 kişilik kalabalık bir orduyla [Dinyester](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyester)'e doğru ilerledi. Ancak karşısında [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1) birlikleri ile [Numan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Numan_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetlerini buldu. [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu [Dinyester](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyester)'i geçmek için defalarca girişimde bulunsa da Tatar süvarilerinin saldırıları ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) topçusunun güçlü savunması karşısında her seferinde geri püskürtüldü. İki-üç gün süren ağır çatışmaların ardından [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu, mühimmatını gömerek geri çekilmek zorunda kaldı. Geri çekilme sırasında Osmanlı-Tatar birliklerinin saldırıları, hastalıklar ve açlık nedeniyle Rus ordusu mevcudunun yaklaşık üçte birini kaybetti ve sefer başarısızlıkla sonuçlandı.

![At Sırtındaki Tatarlar](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/%D0%A2%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%BC_%D0%BD%D0%B0_%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8F%D1%85.jpg)
*At Sırtındaki Tatarlar (Aleksandr Orlowski, public-domain)*

**Üçüncü Kırım Seferi:** [Petro Lassi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Petro_Lassi) komutasındaki 65.000 kişilik [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu Haziran 1738'de [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'a doğru ilerledi. Kırım'ın doğusunu işgal ederek [Qarasuvbazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilohirsk) ve [Aqmescit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akmescit)'i yaktı. Dağlara ilerlerken [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1)'ların saldırısına uğrayan [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu, geri çekilmek zorunda kaldı ve çekilme sırasında hastalıklar ile erzak yetersizliği nedeniyle ağır kayıplar verdi.

**Özi ve Kılburun Kalesi'nin geri alınması:** 15 Ağustos tarihinde [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)–[Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1) ordusu, [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)ın elinden [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zi) ve [Kılburun](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1lburun) kalelerini geri almayı başardı.

1738 yılı hem [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) hem de [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) için başarısız geçti. Her iki devlet de o zamana kadar elde ettikleri kazanımların büyük kısmını kaybetti.

### 1739

**Hotin Seferi**: [Münnich](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burkhard_Christoph_von_M%C3%BCnnich), [Hotin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hotin) üzerine yürüyerek 19 Temmuz'da [Dinyester](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyester)'i [Stavuchany](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stavuchany)'da geçti. 17 Ağustos'ta [Stavuchany Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stavu%C3%A7ani_Muharebesi)'nde ateş gücü bakımından yetersiz kalan [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)–[Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1) ordusunu, kendisinin iki katı kayıp vermesine rağmen yenilgiye uğrattı. Bunun ardından 20 Ağustos'ta [Hotin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hotin) teslim oldu, [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusu Eylül başında [Yaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%9F)'ı ele geçirdi.

**Başarısız Dördüncü Kırım Seferi:** [Lacy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Petro_Lassi), ordusuyla [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) üzerine harekete geçti. Ancak [Kırım Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1)nın savunma hazırlıkları yaptığını öğrenen [Lacy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Petro_Lassi), salgın hastalıklar, lojistik sorunlar ve erzak yetersizliği nedeniyle Kırım'a girmeyi başaramayarak geri çekildi. Buna rağmen [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın batı cephesindeki [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetlerine yardım göndermesini engelledi.

![Hisarcık Muharebesi Haritası](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0f/Battle_of_Grocka.jpg)
*Hisarcık Muharebesi Haritası (marked o.V. in DigAM web page., public-domain)*

**Hisarcık Muharebesi ve Belgrad Kuşatması:** 22 Temmuz'da [Hisarcık Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hisarc%C4%B1k_Muharebesi)'nde [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusuyla karşı karşıya gelen [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi) ordusu, ağır bir yenilgi alarak geri çekilmek zorunda kaldı. Bu zaferin ardından Osmanlı ordusu [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ı kuşattı ve şehir 24 Ağustos'ta teslim oldu.

[Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi), 18 Eylül'de [Belgrad Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzalayarak savaştan çekildi. Müttefiksiz kalan [Münnich](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burkhard_Christoph_von_M%C3%BCnnich), [Lacy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Petro_Lassi) komutasındaki [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusunun Kırım Seferi'nde başarısız olduğuna dair haberin ulaşması ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın batı cephesindeki ana kuvvetlerini Rus cephesine kaydırarak geniş çaplı bir taarruza hazırlanacağının anlaşılması üzerine barışa razı oldu.

## Barış

![Belgrad Antlaşması](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/51/Belgrade_Treaty_1739.png)
*Belgrad Antlaşması (public-domain)*

[Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) karşısında ağır yenilgiler alan ve [Hisarcık Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hisarc%C4%B1k_Muharebesi)'ndeki bozgunun ardından [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ı savunamayacağını anlayan [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi), 18 Eylül'de [Belgrad Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzalayarak savaştan çekildi. Bu süreçte [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin uyguladığı strateji doğrultusunda cephede yıpratılıp oyalanan [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ise müttefikinin çekilmesiyle yalnız kaldı. Yaklaşık 150.000 asker kaybeden Rusya, Fransa'nın İstanbul elçisinin arabuluculuğunda [Niş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F%2C_S%C4%B1rbistan)'te yürütülen müzakerelerin ardından 3 Ekim 1739'da [Niş Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281739%29)'nı imzaladı. Antlaşma Niş'te akdedilmiş olmasına rağmen tarih yazımında genellikle Belgrad Antlaşması'nın bir parçası olarak değerlendirilir. Antlaşmayla [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi); [Sırbistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan_%28Habsburg%29), [Oltenya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oltenya) ve [Banat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Banat)'ın güney kesimini [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne bıraktı. [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya), savaş sırasında ele geçirdiği toprakların tamamını iade etmek zorunda kaldı. Ayrıca [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'de donanma bulundurması yasaklandı ve Rus tüccarların Karadeniz'deki ticaret faaliyetleri yalnızca Osmanlı gemileriyle sınırlandırıldı. Ayrıca [Azak Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Kalesi) tamamen yıkılarak toprağı iki devlet arasında tarafsız bir tampon bölgeye dönüştürüldü.

Böylece [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), iki müttefik güce karşı elde ettiği bu başarıyla [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ı ve [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) üzerindeki stratejik kaleleri yeniden kontrolü altına alarak tarihî Tuna sınırına ulaşmış ve Rusya'nın [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'de bir mevzi elde etmesini engellemiştir.

## Ayrıca bakınız

- [Belgrad Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)

## Dış kaynaklar

- Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1995), *Osmanlı Tarihi IV. Cilt 1. Kısım:Karlofça Antlaşmasından XVIII. Yüzyılın Sonlarına Kadar****, Ankara:Türk Tarih Kurumu 1995 (5. Baskı) ISBN 975-16-0015-4***
- [Aktepe, M. Munir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnir_Aktepe), (19), "Mahmud I", *Islam Ansiklopedisi*, Ankara:T.C.Maarif Vekaleti Cilt VII say.154-165.
- Sakaoğlu, Necdet (1999), *Bu Mülkün Sultanları*, İstanbul:Oğlak ISBN 978-975-329-300-6 say.334-335
- Shaw, Stanford J. (1976), *History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Vol.1 Empire of the Gazis: the Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280-1808*, Cambridge: Cambridge University Press ISBN 0-521-29163-1
