# 1683-1699 Osmanlı-Lehistan Savaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/1683-1699_Osmanl%C4%B1-Lehistan_Sava%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 1683-1699 Osmanlı-Lehistan Savaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/1683-1699_Osmanl%C4%B1-Lehistan_Sava%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Bitwa_pod_Parkanami.jpg)
* (Juliusz Kossak, public-domain)*

- **Çatışma:** 1683-1699 Osmanlı-Lehistan Savaşı
- **Parçası:** Osmanlı-Lehistan savaşları ve Osmanlı-Kutsal İttifak savaşları
- **Tarih:** 1683-1699
- **Yer:** Romanya ve Ukrayna
- **Sonuç:** Osmanlı askerî zaferi, Leh diplomatik zaferi
- **Coğrafi değişiklikler:** Polonya-Litvanya Birliği Podolya'yı geri aldı
- **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; 20px Boğdan Prensliği; Kırım Hanlığı; 20px Polonya-Litvanya Birliği
- **Komutan:** Sarı Süleyman Paşa; Bozoklu Mustafa Paşa; 20px III. Jan Sobieski
- **Güç:** 20.000-30.000; 60.000-80.000

**1683-1699 Osmanlı-Lehistan Savaşı**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Polonya-Litvanya Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi) arasında 1683 yılından 1699 yılına kadar süren askerî mücadele, [Osmanlı-Kutsal İttifak savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Kutsal_%C4%B0ttifak_sava%C5%9Flar%C4%B1)nın bir cephesi.

## Savaş öncesi

![II. Viyana Kuşatması öncesinde Osmanlı İmparatorluğu'nun kuzey sınırları ve Polonya-Litvanya Birliği](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Polish%E2%80%93Lithuanian_Commonwealth_as_a_fief_of_the_Ottoman_Empire_1672-1676.PNG/1280px-Polish%E2%80%93Lithuanian_Commonwealth_as_a_fief_of_the_Ottoman_Empire_1672-1676.PNG)
*II. Viyana Kuşatması öncesinde Osmanlı İmparatorluğu'nun kuzey sınırları ve Polonya-Litvanya Birliği (user:Mathiasrex , Maciej Szczepańczyk based on layers of user:Halibutt, CC-BY-SA-3.0)*

![Leh Kralı III. Jan Sobieski](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Schultz_John_III_Sobieski.jpg/1280px-Schultz_John_III_Sobieski.jpg)
*Leh Kralı III. Jan Sobieski (Attributed to Daniel Schultz / Possibly Andreas Stech, public-domain)*

[Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Polonya-Litvanya Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi); [Ukrayna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna)'da hüküm süren [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) üzerinde hakimiyetlerini pekiştirmek amacıyla 1672 ve 1673-1676 yıllarında iki kez savaşmışlar, Osmanlıların zaferiyle biten savaşlar sonucunda Polonya-Litvanya Birliği [Podolya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Podolya) eyaletini terkettiği gibi, [Özi nehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyeper) batısındaki [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ın Osmanlılara tâbi olduğunu [İzvança Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zvan%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'yle (17 Ekim 1676) kabul etmek zorunda kaldı. Padişah [IV. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mehmed)'in 12 Mart 1679'da onayladığı Barış Antlaşmasıyla sınırlar onaylandı.

Bununla birlikte; Osmanlıların bu zaferi geniş topraklarını kaybeden Polonya-Litvanya Birliği'nı [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na yaklaştırdı. Zira, Polonya-Litvanya Birliği [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'yla yakın ilişkiler içindeyken, [Fransa-Hollanda Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa-Hollanda_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı sonlandıran Nijmegen Antlaşmalarıyla (1678-1679) Fransa da barışçıl bir siyasete dönmüş ve Polonya-Litvanya Birliği'ni diplomatik yalnızlığa itmişti.[^1] Osmanlılar ise; 6 Ağustos 1682 tarihinde anılan İmparatorluğa savaş açmışlar, aynı yıl [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'ın kuzeyinde [Tökeli İmre](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%B6keli_%C4%B0mre) önderliğindeki [Kuruç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuru%C3%A7) hareketine askerî destek verip, müteakip yıl [Viyana'yı hedef alacak seferin](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Viyana_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) hazırlıklarına başlamışlardı. Bu durum karşısında, [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve Polonya-Litvanya Birliği arasındaki diplomatik temaslar sıklaştı ve taraflar "*başkentleri düşman tehdidi altına girmesi halinde birbirlerinin yardımına gelmeleri*" ilkesini içeren[^2] bir ittifakı 31 Mart 1683'te [Varşova'da imzaladılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Var%C5%9Fova_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281683%29).[^3]

Leh Kralı [III. Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski), her ne kadar 1683'te Osmanlıların başkent [Krakov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krak%C3%B3w) ya da [İlbav](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lviv) (Osmanlılar 1672 ve 1675'te anılan kenti hedef almışlardı) üzerine yürüyebileceklerinden endişe etmekteyse de,[^4] [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Merzifonlu Kara Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merzifonlu_Kara_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'nın hedefi [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana) idi ve Osmanlı başkentinin hazırlıkları [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na yönelikti (kaldı ki; Osmanlılar hukuken sadece bu devletle savaş halindeydiler). Nitekim, Osmanlı ordusu 1683 Mayıs'ının başlarında [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'da toplanmaya başlarken, [III. Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) Osmanlılara karşı güney sınırındaki kaleleri tahkim etmeyi sürdürüyordu. 7 Temmuz 1683'te ise [Kırım atlıları](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana) yakınlarına ulaştılar. Tehdidin iyice yakınlaşması üzerine [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Varşova İttifakı koşulları uyarınca Polonya-Litvanya Birliği'nden askerî destek talep etti. [Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) ise ilkbahar ve yaz boyunca sürdürdüğü hazırlıkları tamamladı ve 15 Ağustos 1683'te ordusuyla [Krakov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krak%C3%B3w)'dan [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'ya doğru hareket etti.

## Savaş

### Viyana Kuşatması ve Almandağ ile Ciğerdelen Muharebeleri (1683)

![Almandağı zaferinden sonra Leh Kralı III. Jan Sobieski](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/King_John_III_Sobieski_sending_Message_of_Victory_to_the_Pope%2C_after_the_Battle_of_Vienna_111.png/1280px-King_John_III_Sobieski_sending_Message_of_Victory_to_the_Pope%2C_after_the_Battle_of_Vienna_111.png)
*Almandağı zaferinden sonra Leh Kralı III. Jan Sobieski (Jan Matejko, public-domain)*

[III. Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) komutasındaki 65-70.000 kişilik kurtarma ordusu 11 Eylül 1683'te Almandağı'na ulaştı. Osmanlı tarihinde çok tartışılan bir vaka olan, [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi)'nın bu orduyu [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'yı aşarken durdurmaması kritik bir aşamayı teşkil etti. [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)nun tam bir muharebe düzeni almaktansa bir bölümünün [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'yı kuşatmaya devam etmesi Leh-Alman ordusunun işini kolaylaştırdı ve sabah saatlerinde Osmanlıların hücumuyla başlayan muharebe akşam saatlerinde Leh [hussar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hussar)larının tepeden aşağı süvari hücumuyla kesin olarak Osmanlı ordusunun yenilgisiyle sonuçlandı.[^5]

![Estergon kuşatması (1683)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Franz_Joachim_Beich_-_Die_Eroberung_der_Festung_Gran_1683_%28Schleisheim_1723%29.jpg/1280px-Franz_Joachim_Beich_-_Die_Eroberung_der_Festung_Gran_1683_%28Schleisheim_1723%29.jpg)
*Estergon kuşatması (1683) (Franz Joachim Beich, public-domain)*

[Merzifonlu Kara Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merzifonlu_Kara_Mustafa_Pa%C5%9Fa) yenilgi üzerine Viyana Kuşatması'nı kaldırarak Osmanlı ordusunu süratle [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'a çekti. [Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) komutasındaki Leh-Alman ordusu ise ileri harekâtını sürdürdü ve Osmanlıların [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) boyundaki en önemli üslerinden [Estergon Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon_Kalesi)'ne yöneldi. 6 Ekim'de Leh ordusu [Ciğerdelen](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%A0t%C3%BArovo) önlerine ulaştı ve Alman ordusunu beklemeden 7 Ekim'de [Kara Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Mehmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı birliklerine hücum ettiyse de [Ciğerdelen Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ci%C4%9Ferdelen_Muharebesi)'nde ağır kayıplarla püskürtüldü.[^6] Muharebenin 9 Ekim'deki ikinci aşamasında Alman ordusunun taarruzuyla az sayıdaki Türk birliğinin direnişi kırıldı ve ardından [Estergon Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon_Kalesi) müttefiklerce işgal edildi.

### Lehlerin Boğdan'a taarruzu (1683-1684)

[Polonya-Litvanya Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi) 1683 sonbaharında büyük darbe yemiş Osmanlı ordusunun [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'a çekilmesinden [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ordusunun da [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'da bulunmasından bilistifade 1683 kışına doğru Stepan Kunaska komutasındaki bir Leh-[Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) ordusuyla [Besarabya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besarabya) ve [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan)'a hücum etti. Boğdan'da büyük katliamlar gerçekleştiren[^7] bu ordu (10-15.000 kişi) Aralık ayında [Bender](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bender) önlerinde Türk garnizonu tarafından püskürtüldükten sonra güneye inerek [İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail)-[Akkerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi) bölgesine ilerledi. Lehlere sığınan Boğdan Beyi Petraşayka da birlikleriyle [Yaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%9F)'ı işgal etti. [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) civarından bölgeye ulaşan [II. Hacı Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Hac%C4%B1_Giray) komutasındaki 12.000 kişilik [Kırım ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) 4 Ocak 1684'te [Reni Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Reni_Muharebesi)'nde Leh-Kazak ordusunu büyük oranda imha etti.[^8][^9] Boğdan Beyi Petraşayka da [Yaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%9F)'ı tahliye ederek Lehistan'a sığındı.

### Lehlerin Kamaniçe kuşatmaları (1684-1689)

![Kamaniçe Kalesi'nin 1691 yılında yapılmış çizimi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Kamianets-Podilskyi_map_1691.jpg/1280px-Kamianets-Podilskyi_map_1691.jpg)
*Kamaniçe Kalesi'nin 1691 yılında yapılmış çizimi (Nicolas de Fer, public-domain)*

Osmanlılar Leh-Kazak ordusunun 1683 sonunda [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan)'a saldırısı karşısında yetersiz kalan [Silistre Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre_%28eyalet%29) ve [Babadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babada%C4%9F) Muhafızı [Köprülü Fazıl Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_F%C3%A2z%C4%B1l_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'nın yerine 1 Mart **1684** tarihinde *Lehistan Cephesi Seraskeri* unvanıyla birlikte [Sarı Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa)'yı getirdiler.[^10] Süleyman Paşa, takviye taleplerine Osmanlı başkentinden Osmanlı ordularının [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'a yoğunlaştığı gerekçesiyle destek alamadı ve eyalet askerleri ile Kırım ordusuna dayanmaya devam etti (Nitekim Kırım Hanlığı ordusu 6 Mayıs 1684'te [Studenitsa Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Studenitsa_Muharebesi)'nde Andriy Mohila komutasındaki bir Leh kolordusunu hezimete uğrattı). Buna mukabil, Leh Kralı [Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) büyük bir orduyla 1684 Ağustos'unda [Podolya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Podolya)'yı istila ederek [Kamaniçe Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamani%C3%A7e_Kalesi)'ni kuşattı ve [Hotin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hotin)'e ilerledi. Yeni Kırım Hanı [Selim Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim_Giray)'ın ([Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'yla ateşkes halini uzattıktan sonra) [Kalgay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalgay) [Devlet Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Devlet_Giray) komutasında gönderdiği 30.000 süvarilik ordu [İsakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sak%C3%A7a)'dan top ve askerlerle gelen [Sarı Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa) ile birleşti ve Eylül ayında [Turla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyester) kıyısında [Kamaniçe Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamani%C3%A7e_Muharebesi_%281684%29)'nde Leh ordusunu mağlup ederek geri çekilmeye mecbur bıraktı.[^11] [Alman-Avusturya ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nun [Budin önlerindeki yenilgisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281684%29)nin ardından [Kamaniçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamani%C3%A7e) önlerindeki bu ikinci zafer [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na bu iki cephede nefes alma olanağı sağladı (aynı yıl *Kutsal İttifak*a dahil olan [Venedik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'de Osmanlılara savaş açarak [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora)'ya taarruz etmişti).

![1684 yılında Osmanlıların Kamaniçe önündeki zaferi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Martin_Battle_of_Yazlovets.jpg)
*1684 yılında Osmanlıların Kamaniçe önündeki zaferi (Pierre-Denis Martin, public-domain)*

**1685** yılında [Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) [Litvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_B%C3%BCy%C3%BCk_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Özü Kazakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29), [İsveç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sve%C3%A7) ve [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya) askerlerini de kapsayan 83.000 kişilik Leh ordusuyla 3 Ekim 1685'te bir taraftan [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan)'a girerken diğer taraftan [Kamaniçe Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamani%C3%A7e_Kalesi)'ni kuşattı. Buna mukabil, Kırım Hanı [Selim Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim_Giray)'ın ([Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'yla ateşkes halini tekrar uzattıktan sonra) [Kalgay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalgay) [Devlet Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Devlet_Giray) komutasında gönderdiği ordu 5.000 asker ve 30 topa sahip [Sarı Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa)'yla birleşti ve 1-11 Ekim 1685'teki [Boyan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Boyan_Muharebesi)'nde Leh ordusunu büyük bir yenilgiye uğrattı.[^12] [Selim Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim_Giray) [Bahçesaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bah%C3%A7esaray)'a dönerken [Nemirov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nemirov) bölgesini yıkıma uğrattı. Lehistan cephesinde 1684 ve 1685 yılındaki zaferleri sonucunda [Sarı Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa) 18 Aralık 1685 tarihinde [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)lığa getirildi.[^13] *Lehistan Serdarlığı*na ise [Bozoklu Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozoklu_Mustafa_Pa%C5%9Fa) tayin edildi.

**1686** yılı Osmanlı-Lehistan Savaşı'nda önemli bir dönüm noktası oldu. Nitekim, gerek Kutsal İttifak'la gerek [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yla müzakerelerini sürdüren [Rusya Çarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) 26 Nisan'da [Polonya-Litvanya Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi) ile barış antlaşması imzalayarak İttifak'a dahil oldu.[^14] Bunun sonucunda Osmanlılar kuzey cephesinde bir düşmanla daha mücadele etmek zorunda kaldıkları gibi, askerî desteğine güvenilen [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) ve Lehistan cephelerine yetişmek ile kendi yurdunu savunmak mecburiyeti arasında kalmaya başladı.[^15] Kırım atlılarının 1686 Mayısındaki [Volhinya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Volhinya) akınına karşılık, Leh Kralı [Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) Ağustos ayında bir kez daha büyük bir ordunun başında [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Prensli%C4%9Fi) üzerine yürüdü ve [Yaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%9F)'ı işgal etti (17 Ağustos). Bir birlik Kamaniçe'yi de kuşatmaya alırken asıl ordu [Prut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prut)'u geçerek [Bucak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bucak)'a ([Fal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fal)cı ve [Kalas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalas)) ilerledi. Serasker [Bozoklu Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozoklu_Mustafa_Pa%C5%9Fa) ve [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m) [Nureddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nureddin_%28%C3%BCnvan%29)i [Azimet Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azimet_Giray) komutasındaki Osmanlı-Kırım ordusu yıpratma savaşına başladı ve 2 Eylül'de geri çekilmeye başlayan Leh ordusunu [Prut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prut)'u geçerken [yenilgiye uğrattı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prut_Muharebesi_%281686%29). 17 Eylül'de [Yaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%9F)'ı da tahliye eden [Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) düzenli takviye alan Kamaniçe kalesine yönelik kuşatmayı da Ekim'de kaldırmak zorunda kaldı.

**1687** yılı ise Leh ve Rus ordularının ittifak uyarınca eşgüdüm halinde harekete geçtikleri ilk sene oldu. [Vasili Galiçin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasili_Gali%C3%A7in) komutasındaki 140-150.000 kişilik [Rus ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Kırım üzerine yürürken](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Seferi_%281687%29), Kral [Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) komutasındaki 60.000 kişilik Leh ordusu da Temmuz ortalarında bir kez daha [Kamaniçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamani%C3%A7e)'yi kuşattı. Kale Muhafızı [Boşnak Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C5%9Fnak_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa)'nın yardım talebi üzerine bölgeye yetişen Serasker [Bozoklu Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozoklu_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'nın kuvvetleri karşısında [Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) muharebeye hazırlanırken kuşatmanın 49. günü 10.000 [Kırım atlısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nın da cepheye yetiştiği haberinin gelmesi üzerine Leh ordusu bir kez daha kuşatmayı kaldırmak zorunda kaldı. Kırım üzerine yürüyen Rus ordusu da Kırım atlılarının sefer güzergahını yakıp yıkması sonucu [Kırım Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'nın girişi [Perekop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Perekop_K%C4%B1sta%C4%9F%C4%B1)'tan yaklaşık 210 kilometre uzaktayken geri çekildi[^16] ve 28 Haziran'da başlayan dönüş yolunda da Kırım atlılarının saldırılarına uğrayarak sefer boyunca 20.000 civarında ölü ve yaralı vermiş bir halde Rus topraklarına döndü.[^17]

### Barış müzakereleri ve düşük yoğunluklu çarpışmalar

**1692** yılı özellikle [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu yalnızlaştırmak isteyen [Fransa Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın aracılığıyla [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Polonya-Litvanya Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi) arasında barış müzakerelerine sahne oldu. Görüşmeler geçmişte olduğu gibi [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) üzerinden yürütüldü. [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi) [Safa Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safa_Giray_%28K%C4%B1r%C4%B1m_han%C4%B1%29) Leh Kralı [III. Jan Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski)'ye [Kamaniçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamani%C3%A7e) ve [Ukrayna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna)'nın terki karşılığında Polonya-Litvanya Birliği'nin [Kutsal İttifak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Kutsal_%C4%B0ttifak_sava%C5%9Flar%C4%B1)'tan ayrılmasını ve Kırım-Leh ittifakının kurulmasını teklif etti. Bu teklifiyle Kırım Hanı, giderek artan Rus tehlikesine karşı Lehistan cephesini hafifletmeyi ve [Ukrayna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna) üzerindeki Leh-Rus rekabetini kızıştırmayı hedefliyordu.[^18] Buna mukabil, Leh Kralı [Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'yla eşgüdümü korudu ve Kutsal İttifak'tan ayrılmadı.[^19] Barış müzakerelerinin sonuçsuz kalması üzerine taraflar yeniden savaşa hazırlandılar. Aynı yıl [Kırım tahtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi)nda da değişiklik oldu ve [I. Selim Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim_Giray) 21 Ekim 1692'de üçüncü kez hanlığa atandı.

**1693** yılı tarafların bir taraftan çarpıştıkları diğer yandan barış müzakerelerini sürdürdükleri bir yıl oldu. Nitekim, [Bender](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bender)'e taarruz eden 10.000 kişilik bir [Leh kolordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri) [Özi Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre_%28eyalet%29) Mustafa Paşa tarafından [yenilgiye uğratıldı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bender_Muharebesi).[^20]. Lehlerin bu yenilgisinin ardından [Fransa Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) bir kez daha taraflar arasında barışa arabuluculuk etme girişiminde bulundu. [Osmanlı başkenti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Kamaniçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamani%C3%A7e)'nin yıkılması koşuluyla Lehistan'a terkine rıza göstererek barışa eğilim gösterdiyse de savaş taraftarı [Selim Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim_Giray)'ın ısrarıyla böyle bir teklifin iletilmesinden sarfınazar edildi. Buna karşılık Kral [Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) iyi derecede Türkçe bile elçisi Brianowski'yi barış müzakereleri için [Bahçesaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bah%C3%A7esaray)'a göndererek barış teklif ettiyse de [Selim Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim_Giray) tüm [Podolya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Podolya) ve [Ukrayna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna)'nın boşaltılarak terkini şart koşunca bir kez daha uzlaşıya varılamadı.[^21].

### Kırım akınları (1694-1698)

Barış müzakerelerinin bir kez da sonuçsuz kalmasının ardından **1694** yılı taarruz enerjisini yitirmiş [Polonya-Litvanya Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi)'nin savaştaki son saldırısına sahne oldu. Leh ordusu bir kez daha [Kamaniçe'yi kuşattı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamani%C3%A7e_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281694%29)ysa da [Kahraman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahraman_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Türk garnizonu karşısında bir kez daha yenilgiye uğradı.[^22] Lehler kaleye erzak getiren [Şahbaz Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahbaz_Giray) komutasındaki Kırım birliğini 6 Ekim'de Yuvaniça'da baskına uğratarak taşınan malzemeyi yağmaladılar.[^23]

Bunun üzerine [Kırım Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_hanlar%C4%B1_listesi) [Selim Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim_Giray) sonradan [kalgay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalgay) olacak oğlu [Şahbaz Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahbaz_Giray)'ı **1695** Şubat'ında 70.000 atlıyla sefere gönderdi. [Galiçya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gali%C3%A7ya)'yı çiğneyen Şahbaz Giray [Lviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lviv)'e kadar ilerledi, 8.000 kişilik Leh birliğini [yenilgiye uğrattı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lbav_Muharebesi_%281695%29) ve 30.000 esir alarak [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'a geri döndü.[^24] Savaş ganimetlerinin bir bölümünü [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderdi. Bununla birlikte; [1687](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Seferi_%281687%29) ve 1689 yıllarındaki [Kırım seferleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Seferi_%281689%29)nde büyük yenilgilere uğrayan [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) altı yıllık hazırlıktan sonra tekrar taarruza geçerek [Gazikerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazikerman) ve [Azak'ı hedef aldı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281695%29). Bu nedenle, [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın Polonya-Litvanya Birliği'ne yönelik akınları hız keserken Ruslara karşı anavatan savunması önem kazandı.

**1696** yılında Kırım Hanlığı ikinci bir Rus saldırısına hazırlanırken bu defa [Saadet Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Saadet_Giray) komutasındaki küçük bir Kırım kolordusu Ocak ayında önce [Barabaş Kazakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baraba%C5%9F_Kazaklar%C4%B1)nın üzerine akın yaptı. Ardından ise [Galiçya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gali%C3%A7ya)'ya girdi ve [Lviv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lviv)'e kadar ilerleyerek ve 10.000 esir aldı.[^25] Aynı yılın 17 Haziran'ında Leh Kralı [Sobieski](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Jan_Sobieski) öldü (yerine 15 Eylül 1697'de [II. August](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._August) geçti). Rusların [ikinci Azak kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281696%29) ise bu defa başarılı oldu ve kale 17 Ağustos'ta Rus ordusunun eline geçti. Eşzamanlı olarak [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)ın [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dinyeper) nehri civarında yağma faaliyetleri arttıysa da Babadağ Muhafızı Yusuf Paşa, Kalgay [Saadet Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Saadet_Giray) ve [Kaplan Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Kaplan_Giray) komutasındaki Osmanlı birlikleri bu istilacıları Eylül başlarında kesin bir yenilgiye uğrattı.[^26]

## Karlofça Antlaşması

1699 yılında imzalanan [Karlofça Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karlof%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile Polonya-Litvanya Birliği; Ukrayna ve [Podolya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Podolya)'yı almıştır.

[^1]: "Polonya Kralı III. Jan Sobieski Hükümdarlık Dönemi (1674-1696)", Sabire Arık, Tarih Araştırmaları Dergisi, c.24, sy.38, Ankara (2005), s.223-224
[^2]: "The 17th and 18th Centuries: Dictionary of World Biography", Frank N. Magill, Routledge (2013), s.727, ISBN 978-1-135-92414-0.
[^3]: "Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century", Kenneth Meyer Setton, American Philosophical Society (1991), s.266-269, ISBN 978-0-87169-192-7.
[^4]: "Vienna 1683: Christian Europe Repels the Ottomans", Simon Millar; Peter Dennis, Osprey Publishing (2008), s.17, ISBN 978-1-84603-231-8.
[^5]: "A History of War in 100 Battles", Richard Overy, Oxford University Press (2014), s.58, ISBN 978-0199390717.
[^6]: "Vienna 1683: Christian Europe Repels the Ottomans", Simon Millar, Peter Dennis, Osprey Publishing (2008), s.86, ISBN 978-1-84603-231-8.
[^7]: "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.12, s.85
[^8]: "W cieniu szukamy jasności chwały" (Lehçe), Marek Wagner, Studia z dziejów panowania Jana III Sobieskiego (1684—1696). Wydawnictwo Akademii Podlaskiej, 2002, ISBN 83-7051-201-1J
[^9]: "Kırım Hanlığı Tarihi Üzerine Araştırmalar 1441-1770", Halil İnalcık, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul (2014), s.238
[^10]: "Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi - Osmanlı Devri 1683-1793", ATASE Yayınları, Ankara (1982), s.201
[^11]: "Tarih-i Silahdâr", c.II, İstanbul (1928), s.186-187
[^12]: "Tarih-i Râşid", Mehmed Râşid, c.I, s.490-492
[^13]: "Süleyman Paşa (Sarı)", Adnan Aslan, Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul (1999), c.2 s.568 ISBN 975-08-0072-9.
[^14]: "The History of the Popes from the Close of the Middle Ages: Volume XXXII", Ludwig von Pastor, Kegan Paul and Co. (1891), s.219
[^15]: "Kırım Hanlığı Tarihi Üzerine Araştırmalar 1441-1770", Halil İnalcık, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul (2014), s.252
[^16]: "The Cambridge Illustrated Atlas of Warfare: Renaissance to Revolution, 1492-1792", Jeremy Black, Cambridge University Press (1996), c.2, s.36
[^17]: "Strategy and power in Russia (1600-1914), William Fuller, Free Press (1998), s.18
[^18]: "Kırım Hanlığı Tarihi Üzerine Araştırmalar 1441-1770", Halil İnalcık, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul (2014), s.297
[^19]: "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph Hammer, c.12, s.332-333
[^20]: "Silahdâr Tarihi", yay. Ahmed Refik, İstanbul (1928), s.734
[^21]: "Silahdâr Tarihi", yay. Ahmed Refik, İstanbul (1928), s.738-739
[^22]: "Kırım Hanlığı Tarihi Üzerine Araştırmalar 1441-1770", Halil İnalcık, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul (2014), s.304
[^23]: Marek Wagner, Stanisław Jabłonowski - kasztelan krakowski, hetman wielki koronny, Mada Wydawnictwo (Lehçe), Varşova (2000), ISBN 83-86170-62-X
[^24]: "Türkiye Tarihi", Yılmaz Öztuna, Hayat Kitapları, İstanbul (1971), s.148
[^25]: "Nusretname", Silahdar Fındıklı Mehmet Ağa, s.217
[^26]: "Es-Seb'ü's-Seyyar fi Ahbar-ı Mülükü't-Tatar" Seyid Mehmed Rıza, yay. Mirza Kazım Bik, Kazan (1832), s.239-241