# 1668 Kuzey Anadolu depremi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/1668_Kuzey_Anadolu_depremi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: 1668 Kuzey Anadolu depremi, https://tr.wikipedia.org/wiki/1668_Kuzey_Anadolu_depremi (CC-BY-SA-4.0) - **Tarih:** 17 Ağustos 1668 - **Merkez:** Ladik Gölü - **1900 öncesi:** yes - **Büyüklük:** 7.8–8.0 Ms - **Fay:** Kuzey Anadolu Fay Hattı - **Tip:** Yanal atımlı fay kayması - **Etkilenen ülkeler:** Osmanlı İmparatorluğu/Kuzey Anadolu - **Devdalga:** Evet - **Öncüşok:** Evet - **Artçışok:** Altı ay boyunca devam etti - **Sonuçları:** 8.000 ölü **1668 Kuzey Anadolu Depremi**, 17 Ağustos 1668 tarihinde [Kuzey Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi)'da oluşan çok şiddetli bir [deprem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deprem)di. Dünya'nın büyük depremleri arasında sayılan bu deprem, 1668 yılında Dünya'nın çeşitli yerlerinde gerçekleşen 8 [Richter ölçeği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Richter_%C3%B6l%C3%A7e%C4%9Fi)ndeki deprem felaketlerinden birisidir. Depremin merkez üssü [Ladik Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ladik_G%C3%B6l%C3%BC)'nün güney kıyısındaydı. 17 Ağustos 1668'de sabaha karşı, [Kuzey Anadolu Fay Hattı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Anadolu_Fay_Hatt%C4%B1)nın 600 km'lik bir bölümü, büyük bir depremle sarsıldı. Tahmini büyüklüğü 7,8–8,0 [Ms](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moment_magnit%C3%BCd_%C3%B6l%C3%A7e%C4%9Fi) aralığındaydı ve [Mercalli şiddet ölçeği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mercalli_%C5%9Fiddet_%C3%B6l%C3%A7e%C4%9Fi)nde IX'du. Depremin merkez üssü, [Ladik Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ladik_G%C3%B6l%C3%BC)'nün güney kıyısındaydı. En batıda [Bolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bolu)'dan en doğuda [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan)'a kadar geniş çapta hasara neden oldu ve yaklaşık 8.000 ölümle sonuçlandı.[^1][^2] ## Tektonik durum Kuzey Anadolu, esas olarak [Anadolu Levhası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_levhas%C4%B1) ile [Avrasya Levhası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrasya_levhas%C4%B1), [transform fay sınırının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Transform_fay) arasında yer alır. Avrasya Levhası'na göre Anadolu Levhası, [Arap Levhası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_levhas%C4%B1)'nın kuzeye doğru devam eden hareketiyle batıya doğru zorlanmaktadır. Bu hareket, büyük bir (sağ yanal) [yanal atımlı fay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fay) sistemi olan Kuzey Anadolu Fay Hattı tarafından barındırılmaktadır. 1.500 km uzunluğundaki Kuzey Anadolu Fay Hattı, doğuda [Karlıova Üçlü Kavşağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karl%C4%B1ova_%C3%9C%C3%A7l%C3%BC_Kav%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1)'ndan batıda [Ege Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi)'ne kadar uzanır. Ayrıntılı olarak fay birçok ayrı parçadan oluşur. Bu fay hattının bazı bölümlerindeki hareket, birçok büyük ve zarar verici depreme neden olmuştur. Onlarca yıl sürebilen, genel olarak batıya doğru yayılan deprem dizileri oluşturma eğilimindedirler. En son deprem dizisi [1939 Erzincan depremi](https://turkipedia.org/tr/wiki/1939_Erzincan_depremi)yle başlamış, 1942, 1943, 1944, 1949, 1951, 1957, 1966, 1967, 1992 ve 1999'da iki büyük depremle devam etmiştir.[^3] ## Deprem Tarihsel kayıtların analizi, 17 Ağustos depreminden önce, kırılma bölgesinin batı ucunda bir dizi [öncü deprem](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96nc%C3%BC_deprem)lerin yaşandığını göstermektedir. Ana şok çok büyüktü ve tahmini büyüklüğü 7,8 Ms (yoğunluk VI'nın sallanmasından etkilenen alanın boyutuna göre) ile 8,0 Ms (yorumlanan kırılma uzunluğuna göre) arasında değişiyordu.[^4] Kuzey Anadolu Fay Hattının bu bölümünün kırılma uzunluğu 380 km ile 600 km arasında değişmektedir.[^5] [Tokat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokat)'da depremi, en az altı ay [artçı deprem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Art%C3%A7%C4%B1_deprem)ler izledi.[^6] Depremin tam tarihinin, şiddetinin ve uzunluğunun kanıtı, birçok yerde fay boyunca hendek açılarak bulunmuştur. Kuzey Anadolu Fay Hattının 600 km'lik bu bölümü boyunca, birkaç küçük kırılma ve yerel deprem yerine, tek bir büyük kırılma ve deprem olduğu varsayımına dayanılmaktadır, ancak bu fayın [Niksar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niksar)'da 10 km'lik büyük bir genişleme sıçraması (yanal kayma) boyunca, yayılan bir kırılma gerektirecektir. Çoğu depremin yaklaşık 5 km'den daha fazla zıplayamadığına dair dinamik kırılma modellemesi ile desteklenen geçmiş olaylardan elde edilen kanıtlara rağmen, [2001 Kunlun depremi](https://turkipedia.org/tr/wiki/2001_Kunlun_depremi) çok daha geniş bir sıçrama boyunca yayıldığının açık kanıtlarını göstermektedir ve bu diğer modeller tarafından desteklenmiştir: olgun fay sistemlerinde kırılmaların 8 km veya daha fazla sıçrayabileceğini öne süren daha fazla sayısal modelleme vardır.[^7] 1668 depremi; 1719, 1754, [1766](https://turkipedia.org/tr/wiki/1766_%C4%B0stanbul_depremi), [1859](https://turkipedia.org/tr/wiki/1859_Erzurum_depremi) ve [1894](https://turkipedia.org/tr/wiki/1894_%C4%B0stanbul_depremi)'teki depremler de dahil olmak üzere, 19. yüzyıla kadar devam eden, çoğunlukla batıya doğru yayılan bir deprem dizisinin muhtemelen ilki olarak kabul edilir.[^8] ## Kayıplar ve hasar Bolu şehrinin depremde neredeyse tamamen yıkıldığı ve 1.800 kişinin hayatını kaybettiği belirtiliyor. Ayrıca fay boyunca daha doğuda ciddi hasar meydana geldi ve [Merzifon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merzifon) ile Niksar arasında 6.000 kayıp daha belirtiliyor.[^9] Bolu'dan Erzincan'a kadar ve [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) kıyısı boyunca çeşitli noktalarda da bazı hasarlar olduğu belirtiliyor. [Samsun Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun_Kalesi)'nin surları ve kuleleri hasar görmüş ve yapının bazı bölümleri yıkılmıştır.[^10] [^1]: United States Geological Survey. Historic Worldwide Earthquakes. [^2]: Ambraseys, N.. Earthquakes in the Mediterranean and Middle East: A Multidisciplinary Study of Seismicity up to 1900. Cambridge University Press, 2009, s. 512-515. [^3]: Stein, R. S.. Progressive failure on the North Anatolian fault since 1939 by earthquake stress triggering. Geophysical Journal International, 1997, s. 594-604. [^4]: Albini, P.. Global Historical Earthquake Archive and Catalogue (1000-1903). October 2013. [^5]: Albini, P.. Global Historical Earthquake Archive and Catalogue (1000-1903). October 2013. [^6]: Ambraseys, N.. Earthquakes in the Mediterranean and Middle East: A Multidisciplinary Study of Seismicity up to 1900. Cambridge University Press, 2009, s. 512-515. [^7]: Zabci, C.. Palaeoearthquakes on the Kelkit Valley Segment of the North Anatolian Fault, Turkey: Implications for the Surface Rupture of the Historical 17 August 1668 Anatolian Earthquake. Turkish Journal of Earth Sciences, 2011, s. 411-427. [^8]: Şengör, A.M.C.. The North Anatolian Fault: A new look. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 2005, s. 37-112. [^9]: Gündüz, A.. Is Turkey an Earthquake Country?. The Journal of Academic Emergency Medicine, 2013, s. 33-37. [^10]: Ambraseys, N.. Earthquakes in the Mediterranean and Middle East: A Multidisciplinary Study of Seismicity up to 1900. Cambridge University Press, 2009, s. 512-515.