# 1540-1545 Osmanlı-Alman Savaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/1540-1545_Osmanl%C4%B1-Alman_Sava%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 1540-1545 Osmanlı-Alman Savaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/1540-1545_Osmanl%C4%B1-Alman_Sava%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/EmperorSuleiman.jpg/1280px-EmperorSuleiman.jpg)
* (Circle of Tiziano, public-domain)*

- **Çatışma:** 1540-1545 Osmanlı-Alman Savaşı
- **Parçası:** Osmanlı-Alman Savaşları
- **Tarih:** 1540-1545
- **Yer:** Macaristan, Akdeniz
- **Sebep:** Osmanlı Devleti'ne tâbi Macar Kralı Yanoş Zapolya'nın ölümünden sonra Avusturya Kralı Ferdinand'ın Macaristan üzerinde hak iddia etmesi
- **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi, İstanbul Antlaşması
- **Coğrafi değişiklikler:** Budin'de doğrudan Osmanlı egemenliği kuruldu, Alman işgaline giren Macar Krallığı toprakları Osmanlıların eline geçti.
- **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Kingdom of France; 20px Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu ve müttefikleri; 20px Avusturya; border|20px İspanya; 22px Bohemya; 20px Hırvatistan; 20px Napoli; 20px Sicilya; 20px Savoy; 20px Malta; 20px Ceneviz; 20px Papalık; 20px Floransa
- **Komutan:** Kanuni Sultan Süleyman; Divane Hüsrev Paşa; Sokullu Mehmed Paşa; Yahyapaşazade Mehmet Paşa; Barbaros Hayrettin Paşa; Barbaroszade Hasan Reis; Bali Paşa; Ulama Paşa; 17px François de Bourbon; 20px V. Karl; 20px Ferdinand; 20px Leonard Freiherr von Vels; 20px Wilhelm von Roggendorf; 20px Joachim Brandenburg; 20px Andrea Doria; 20px III. Charles
- **Güç:** Azamî 60.000 asker / 110 parça gemi; Azamî 80.000 asker / 514 parça gemi
- **Kayıp:** Nispeten çok az; En az 55.000 asker, 290 gemi

**1540-1545 Osmanlı-Alman Savaşı**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'ın hakimiyeti konusundaki çekişme nedeniyle başlayan ve gerek [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) gerek [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'deki kesintisiz Osmanlı zaferleri üzerine 1545'teki ateşkesin ardından 1547 yılında [İstanbul Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281547%29)'yla sonuçlanan savaştır.

## Savaşın öncesi ve başlangıcı

![Kanuni Sultan Süleyman'ın Yanoş Zapolya'ya Macar tacını taktırması](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Suleiman_gives_back_the_Holy_Crown_to_Szapolyai.jpg/1280px-Suleiman_gives_back_the_Holy_Crown_to_Szapolyai.jpg)
*Kanuni Sultan Süleyman'ın Yanoş Zapolya'ya Macar tacını taktırması (public-domain)*

[Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 1526 yılında [Macaristan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na karşı kazandığı [Mohaç zaferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moha%C3%A7_Muharebesi)yle bu ülkeyi kendine bağımlı hale getirmiş; Macar Kralı [II. Layoş](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Lajos)'un muharebe sırasında ölümü üzerine [İstolni Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sz%C3%A9kesfeh%C3%A9rv%C3%A1r)'da toplanan Macar Dieti (soylular meclisi) 10 Kasım 1526'da [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel) Voyvodası [Yanoş Zapolya](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._J%C3%A1nos)'yı krallığa seçmişti. Kararı kabul etmeyen soyluların oluşturduğu bir diğer Diet ise 17 Aralık 1526'da [Presburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bratislava)'da toplanarak [Avusturya Arşidükü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'a (ölen Macar Kralı II. Layoş'un kayınbiraderiydi) krallığı tevcih etmişti.

[Avusturya Arşidükü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın bu hak iddiası çerçevesinde [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'a girmesi ve [Yanoş Zapolya](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._J%C3%A1nos)'yı iki muharebede mağlup ederek [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) dahil [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'ın önemli bölümünü işgal etmesi üzerine, Zapolya metbuu olduğu [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ndan yardım istemiş, Osmanlıların üstünlüğüyle biten [1527-1533 Osmanlı-Alman Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1527-1533_Osmanl%C4%B1-Alman_Sava%C5%9F%C4%B1) sonucunda imzalanan [İstanbul Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281533%29)'yla Macaristan üçe bölünürken, merkezî Macaristan ile [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi) üzerindeki Osmanlı hâkimiyeti tanınmış, [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) da elinde tuttuğu kuzey [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) toprakları için Osmanlılara yıllık vergi vermeyi kabul etmişti.

Bununla birlikte, [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Macaristan üzerindeki iddiasından vazgeçmemişti. Çocuğu olmayan Macar Kralı Zapolya 24 Şubat 1538'de [Avusturya Arşidükü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'la, ölümü halinde Macar krallık tacını kendisine bırakmayı taahhüt ettiği gizli bir anlaşma imzaladı ([Nagyvarad Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nagyvarad_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)). Ancak, Macar Kralı bu gizli antlaşmadan yaklaşık bir yıl sonra (1539 başlarında) [Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya)lı [Jagiellon Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jagiellon_Hanedan%C4%B1)na mensup [Izabela Jagiellonka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Izabela_Jagiellonka)'yla evlendi ve 15 Temmuz 1540'ta [Yanoş Sigismund](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._J%C3%A1nos) adlı oğlu dünyaya geldi. Bir hafta sonra ise Macar Kralı Zapolya öldü.

[Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) Kral Zapolya'nın ölümünden 15 gün önce, Kraliçe [İzabela](https://turkipedia.org/tr/wiki/Izabela_Jagiellonka)'dan gerçekten çocuğu olup olmadığını araştırmak için Budin'e bir elçi göndermiş, Kraliçe de Osmanlı elçisinin huzurunda Yanoş Sigismund'a süt vermek suretiyle anneliğine ikna etmiş, bu suretle de yeni kral için [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın himayesini talep etmişti. Osmanlı elçisi de (aldığı yetki doğrultusunda) bu himaye talebinin kabul edildiğini bildirmişti.

Ağustos ayında Ferdinand'ın elçileri Budin'e gelerek Nagyvarad Antlaşması uyarınca Kral Zapolya'nın hakim olduğu tüm toprakları Macarlardan talep ettiler. Kuzey ve Doğu Macaristan'daki bazı Macar komutanlar Ferdinand'a sığındılar.

Kralın hazinedârı [György Martinuzzi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gy%C3%B6rgy_Martinuzzi) süratle Budin'e gelerek duruma el koydu ve onun önerisi üzerine 13 Eylül 1540'ta Macar Dieti [Yanoş Sigismund](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._J%C3%A1nos)'u kral olarak seçti, ayrıca [Martinuzzi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gy%C3%B6rgy_Martinuzzi), kralın annesi [İzabela](https://turkipedia.org/tr/wiki/Izabela_Jagiellonka), [Temeşvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teme%C5%9Fvar) Muhafızı [Peter Petroviç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Peter_Petrovi%C3%A7) ve Csesznek Lordu [Balint Török](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balint_T%C3%B6r%C3%B6k) kral naipleri olarak belirlendiler.

Kral Ferdinand ise 9 Eylül'de General Leonard Freiherr von Vels'e Buda'nın işgalini emretmişti. General Vels komutasındaki yaklaşık 10.000 kişilik Alman birliği, [Vişegrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vi%C5%A1egrad%2C_Bosna-Hersek), [Vaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/V%C3%A1c), [Tata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tata%2C_Macaristan) ve [İstolni Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sz%C3%A9kesfeh%C3%A9rv%C3%A1r)'ı işgal ettikten sonra 21 Ekim'de Kral II. Yanoş ve annesi İzabela'nın sığındığı Budin kalesi önüne gelerek kuşatmayı başlattı. Bu harekât ve işgaller [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile Macaristan'ın hâkimi [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında savaşın fiilen başladığı anlamına geliyordu. 1530 yılındaki [kuşatma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281530%29) sonrasında İtalyan tarzına göre tahkim edilen Budin kalesi ise kuşatmacılara dayanmayı başardı. Kayıplara uğrayan Alman birliği Budin'in karşısındaki [Peşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fte)'de bir garnizon bırakarak 1 Kasım'da [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'ya çekildi.

Bu çarpışmalar başlar başlamaz 1540 Ekim'inde Macar elçileri İstvan Verboczy ve Yanoş Eszeki [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın huzuruna çıkarak ölen Kral Zapolya'nın vasiyetinin yerine getirilmesini istifsar ettiler. [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) da, 1528 tarihli ittifak ve tâbiyet anlaşmasını teyidle, yıllık 25.000 altın flori karşılığında bebek [Yanoş Sigismund](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._J%C3%A1nos)'u babasının tahtının vârisi olarak tanıdı ve kendisine Kral Zapolya'nın arazisini bağışladı.

Aynı dönemde Ferdinand'ın elçisi Jerom Laçki 8 Ekim 1540'ta [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a vasıl olarak 7 Kasım'da [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın huzuruna çıktı ve Nagyvarad Antlaşması hakkında bilgi vererek tüm Macaristan'ın Ferdinand'a terkine rıza gösterilmesini talep etti. Kanuni ise, Alman birliğinin işgallerini ve Budin'i kuşatmasını kınayarak ve [Yanoş Sigismund](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._J%C3%A1nos)'un krallığını tanıdığını vurgulamak suretiyle, elçi Laski'nin öne sürdüğü talepleri reddetti.

Budin'i askerî yöntemlerle elde etmeyi başaramayan Kral Ferdinand ise General Vels'ten Kral naibi ve [Yanoş Sigismund](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._J%C3%A1nos)'un himayedarı [Martinuzzi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gy%C3%B6rgy_Martinuzzi) ile Buda halkının rüşvetle kendi tarafına çekilmesini istediyse de,[^1] bunda da başarılı olamadı.

## Savaş

### Osmanlıların savaş hazırlığı

![Kanuni Sultan Süleyman'ın Kraliçe İzabela ve oğlu Yanoş Sigismund'u kabulü (1541)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Suleiman_receiving_Isabella_and_her_son_Sigismund_circa_1540.jpg/1280px-Suleiman_receiving_Isabella_and_her_son_Sigismund_circa_1540.jpg)
*Kanuni Sultan Süleyman'ın Kraliçe İzabela ve oğlu Yanoş Sigismund'u kabulü (1541) (public-domain)*

[Avusturya Arşidükü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın Macaristan topraklarının bir bölümünü işgali ile başkent [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'i kuşatması savaşı fiilen başlatmıştı. Kral Ferdinand'ın elçisi Laski'nin taleplerinin dikkate alınmaksızın reddi de savaşın hukuken ilanı anlamına geldi. Bunun üzerine [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) bir taraftan müteakip sefer mevsiminde (1541) Macaristan üzerine yürümeyi planlarken diğer taraftan da [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun diplomatik anlamda yalıtılmasını sağlayacak adımlar attı.

Bu adımlardan birincisi [Venedik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'yle 1537'den beri süren [savaş halinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/1537-1540_Osmanl%C4%B1-Venedik_Sava%C5%9F%C4%B1) sona erdirilmesiydi. 1540 yılının ilk çeyreğinde [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da yürütülen müzakereler sonucunda [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'in [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_%28eyalet%29), [Ege](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi) ve [Dalmaçya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dalma%C3%A7ya)'da ağır toprak kayıplarına uğradığı bir Anlaşma imzalandığı (2 Ekim 1540) gibi, iki ülke arasındaki ticarî ilişkiler de yeniden başladı.

İkinci adım ise [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'yla 1535 yılından beri süren ittifakın teyidini temin etmek oldu. [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) bu amaçla, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'daki Fransız elçisi Rincon'u Fransız Kralına yolladı. Kral [François](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Fran%C3%A7ois)'nın 11 Mayıs 1541'de Kanuni'ye ulaşan mektubu Fransa'nın dostluğunu ve müttefikliğini bir kez daha teyid ediyordu.

Üçüncü adım, [Lehistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na (Polonya) 1540 Ekim ayında gönderilen mesaj ve 12 Aralık 1540 tarihli mektupla Kral [II. Sigismund](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Zygmunt_August)'dan (gerekmesi halinde) Macar Kralı [Yanoş Sigismund](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._J%C3%A1nos)'un hayatının korunmasının istenmesiydi. Osmanlılarla 1500 yılından beri sürekli barış halindeki [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ın 1533 yılında Kanuni'yle *ömür boyu* barış akdetmiş olan Kralı II. Sigismund bu talebi kabul etti.

Dördüncü adım, Kanuni'nin 1538 yılındaki [Boğdan Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Seferi_%281538%29) sonucunda tahttan indirdiği ve [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da gözetim altında tutulan eski voyvoda [Petru Rareș](https://turkipedia.org/tr/wiki/Petru_Rare%C8%99)'e 1541 Ocak ayında yeni bir ahidname tevdi ederek yeniden [Boğdan Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Prensli%C4%9Fi) tahtına oturmasıydı. Yeni Voyvoda buna karşılık Osmanlıların müttefiklerine doğudan askerî destek sağlamayı taahhüt etti. Bu dört adımla, [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) batı, doğu ve güneyden diplomatik anlamda çevrelenmişti.

Geriye, cephe gerisinin güvence altına alınması kaldı. İran sınırındaki askerî tehdidi dikkate alarak (bir taraftan tahtında gözünün olduğunu düşündüğü) oğlu [Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Mustafa)'yı [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'dan [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya) sancakbeyliğine tayin etti ve yeni Sadrazam [Hadım Süleyman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Had%C4%B1m_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa)'nın emrindeki bir birlikle birlikte doğu sınırlarını korumakla görevlendirdi (Süleyman Paşa da 23 Mayıs 1541'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan ayrılarak doğu sınırına yöneldi).

[Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) 1 Aralık 1540'tan 1541 Nisan'ına kadar [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de kaldı. Sefer hazırlıklarına nezaret ettikten sonra [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a döndü ve 23 Haziran 1541'de [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) üzerine sefere çıktı (ordusunun başındaki 9. seferiydi). [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe)'ye geldiğinde ise [Barbaros Hayrettin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_Pa%C5%9Fa)'i (1519'dan beri [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tacı altında bulunan) [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya) tehdidine karşı 80 kadırgalık bir donanmayla [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir)'e gönderdi.

### Budin Kuşatması, İstabur Muharebesi ve Budin'in ilhakı (1541)

![Budin kuşatması (1541)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Budav%C3%A1r_ostroma_1541.jpg/1280px-Budav%C3%A1r_ostroma_1541.jpg)
*Budin kuşatması (1541) (Tolnai -korabeli kép alapján, public-domain)*

Bu süreçte Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'ı diplomasi ya da rüşvet yoluyla ele geçiremeyeceğini görünce 1541 ilkbaharında yeniden askerî seçeneğe yöneldi. [Wilhelm von Roggendorf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wilhelm_von_Roggendorf) komutasında Alman, Avusturya, [Bohemya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bohemya_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Moravya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moravya) (Çek) birliklerinden kurulu 50.000 kişilik bir ordu Budin üzerine hareket etti. 3 Mayıs 1541 tarihinde şehrin önlerine gelen ordu, 4 Mayıs günü kaleyi kuşattı. Rumeli Beylerbeyi [Divane Hüsrev Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Div%C3%A2ne_H%C3%BCsrev_Pa%C5%9Fa) ve III. Vezir [Sokullu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki öncü Türk birlikleri 10 Temmuz 1541 günü Budin önlerine geldi. Arkadan ana ordunun geldiğini öğrenen Alman ordusu 21 Ağustos'ta kuşatmayı kaldırarak düzensiz bir şekilde geri çekilmeye başladı. Türk birlikleri bu düzensiz çekilişi fark edince Alman ordusuna hücum etti. Alman ordusu 16 ilâ 20.000 kayıp verirken, esasen kuşatma sırasında ağır bir biçimde yaralanmış olan komutan Wilhelm von Roggendorf da muharebeden birkaç gün sonra [Komarno](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kom%C3%A1rno)'da öldü. [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) boyunca [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) önlerine gelen Kasım Reis komutasındaki İnce Donanma da Alman ordusunun tahliye ettiği [Peşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fte)'yi ele geçirdi.

[Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) komutasındaki Türk ordusu ise 29 Ağustos günü [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'e girdi. Kraliçe İzabela ve bir yaşındaki oğlu II. Yanoş'un Almanların yeni bir taarruzuna karşı [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'i koruyamayacaklarına kanaat getirildiğinden Budin eyalet haline getirilerek doğrudan Osmanlı yönetimine bağlandı. Kalede garnizon bırakan Kanuni 12 Eylül'de şehirden ayrıldı ve ordusunun başında 27 Kasım'da [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a ulaştı.

Budin Eyaletinin kurulmasıyla birlikte Osmanlılar egemenlikleri altındaki Macaristan topraklarını yeniden tanzim ettiler. Buna göre, çocuk Kral [Yanoş Sigismund](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._J%C3%A1nos)'a [Tisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tisa)'nın doğusundaki [Doğu Macar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Macar_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ([Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi)) (yıllık 10.000 florin vergi karşılığında) verilirken, annesi [İzabela](https://turkipedia.org/tr/wiki/Izabela_Jagiellonka) [naibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naibe) ve [Martinuzzi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gy%C3%B6rgy_Martinuzzi) naip olarak tayin edildiler. [Temeşvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teme%C5%9Fvar) ise önceden olduğu gibi [Peter Petroviç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Peter_Petrovi%C3%A7)'in idaresine verildi.

### V. Karl'ın Cezayir seferi ve hezimeti (1541)

![V. Karl'ın Cezayir kuşatması](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Siege_of_Algiers_1541.jpg/1280px-Siege_of_Algiers_1541.jpg)
*V. Karl'ın Cezayir kuşatması (public-domain)*

![Titian'ın çizimiyle V. Karl (1550'lerde)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Elderly_Karl_V.jpg/1280px-Elderly_Karl_V.jpg)
*Titian'ın çizimiyle V. Karl (1550'lerde) (After Tiziano, public-domain)*

Kutsal Roma Cermen İmparatoru [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl) ise [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) komutasındaki Türk ordusunun [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) üzerine seferde olduğu dönemde, (1535 yılındaki Tunus kuşatmasından sonra) bu defa da Osmanlı egemenliğindeki [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir)'in geri alınmasını ([Barbaros Hayrettin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_Pa%C5%9Fa) tarafından 1529'da İspanyollardan nihaî olarak fethedilmişti) hedefledi ve büyük bir donanma hazırlattı. Bununla birlikte, bu sefer [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarihindeki en büyük askerî hezimetlerden birine dönüştü.

İmparator [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl)'ın bizzat komuta ettiği ve [Ceneviz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti)li amiral [Andrea Dorya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Andrea_Doria)'nın idaresindeki 514 gemiden oluşan dev gibi bir donanmaya yaklaşık 50.000 kişilik bir muharip güç bindirilmişti. [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa) ve [Felemenk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Felemenk) sınırlarındaki gerginlik nedeniyle, Akdeniz'de sefere açılmak için çok geç bir tarih olan 28 Eylül 1541'de yelken açan donanma 19 Ekim'de [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir) açıklarına ulaştı. [Barbaros Hayrettin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Türk donanması da mevsimin geçliği nedeniyle merkez üslerine çekilmişti. 23 Ekim'de başlayan kuşatmada İmparatorluk ordusu Cezayir kalesindeki [Barbaroszade Hasan Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_A%C4%9Fa) komutasındaki birlikler karşısında iki büyük yenilgiye uğradı. 24 Ekim'de başlayan fırtına sonucunda ise donanma tam bir felakete uğradı. İmparator [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl) tamamen donanmasız kalıp ordunun da [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir)'de mahsur kalması tehlikesine karşı paniğe kapılarak 31 Ekim'de kalan gemilere binilmesini emretti. Bu bozgun halindeki geri çekiliş karşısında Cezayir kalesindeki birlikler karşı saldırıya geçince İmparatorluk ordusu büyük bir hezimet yaşadı ve 17.000 ilâ 20.000 askeri boğuldu, kılıçtan geçirildi ya da esir düştü. İmparator [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl) ise esir olmaktan [Malta şövalyelerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hospitalier_%C5%9E%C3%B6valyeleri) direnişi sayesinde kurtuldu. 290'a yakın gemi kaybetmiş donanma önce hâlâ İspanyolların elindeki [Becaye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bic%C3%A2ye_%28il%29)'de toplandı, ardından 2 Kasım'da denize açılarak 3 Aralık'ta [Cartagena](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cartagena%2C_%C4%B0spanya)'ya ulaştı.

Bu devasa yenilgi, Osmanlıların [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'de [Preveze zaferiyle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Preveze_Deniz_Muharebesi) (1538) kazandıkları üstünlüğü pekiştirdiği gibi, İmparator [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl)'ın askerî gücü ve prestijine de büyük bir darbe vurdu. [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda [Lutherciler](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCtercilik) ile [Katolikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katolik_Kilisesi) arasında 1555 yılında [Augsburg Barışı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Augsburg_Bar%C4%B1%C5%9F%C4%B1)'yla (bir süreliğine) yatışacak mücadele hız kazandı. Bu çerçevede [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl), 1541 yılında [Regensburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Regensburg)'da taraflar arasında bir Zirve düzenlemeye mecbur kaldı.

İmparator [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl)'ın Cezayir seferi, Osmanlı Sarayında [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na karşı [Fransa Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'yla birlikte doğrudan harekete geçme düşüncesinin hayata geçirilmesini de hızlandırdı. 11 Mayıs 1541 tarihinde Kral [I. François](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Fran%C3%A7ois)'dan [Fransa Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın 1535 tarihli ittifaka bağlılığının teminatını alan [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman), Ağustos 1541'de [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne gönderilen yeni Fransız elçisi Antoine Escalin des Eymars'ı 8 Mart 1542'de Fransa'ya İmparator [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl)'a karşı mücadelesinde yardım edileceği vaadiyle gönderdi. 12 Temmuz 1542'de ise [Fransa Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na harp ilan ederek 1546'ya kadar sürecek [İtalya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya_Sava%C5%9F%C4%B1_%281542-1546%29)'nı başlattı.

### Peşte Kuşatması (1542)

![Enea Vico'nun çizimiyle Peşte Kuşatması](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Siege_of_Pest_Enea_Vico_1542.jpg/1280px-Siege_of_Pest_Enea_Vico_1542.jpg)
*Enea Vico'nun çizimiyle Peşte Kuşatması (Enea Vico, CC-BY-SA-3.0)*

![Kral Ferdinand](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Hans_Bocksberger_der_Aeltere_001.jpg/1280px-Hans_Bocksberger_der_Aeltere_001.jpg)
*Kral Ferdinand (Hans Bocksberger I, public-domain)*

Alman ordusunun 21 Ağustos 1541'de [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) önünde uğradığı büyük yenilginin ardından kente vasıl olan [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın burayı doğrudan Osmanlı topraklarına dahil ederek [Budin Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin_%28eyalet%29)'ni kurması üzerine, Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) bir kez daha diplomasiye başvurmaya karar verdi. 7 Eylül 1541'de Ferdinand'ın elçileri [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'e gelerek Kanuni'nin huzuruna çıktılar ve Macaristan'ın tamamı üzerindeki Alman/Avusturya hakimiyetinin tanınması karşılığında 100.000 flori ya da Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın işgali altındaki veya hakimiyetini kabul etmiş bölgelerdeki hukukunun kabulü karşılığında 40.000 flori haraç teklif ettiler. Kanuni teklife doğrundan reddetti. 9 Eylül'de elçilerle görüşen Vezir [Rüstem Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCstem_Pa%C5%9Fa) ise Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın işgal ettiği yerlerin ([Vişegrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vi%C5%A1egrad%2C_Bosna-Hersek), [Vaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/V%C3%A1c), [Tata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tata%2C_Macaristan) ve [İstolni Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sz%C3%A9kesfeh%C3%A9rv%C3%A1r)) iadesi ile Ferdinand'ın hakimiyetini kabul etmiş bölgeler için ise haraç ödenmesini içeren bir karşı teklifte bulundu. Bu hususları müzakere etmeye yetkili olmayan elçilerle birlikte Kanuni Sultan Süleyman'ın aynı koşulları içeren mektubu [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'ya gönderildi (18 Eylül).

Kanuni Sultan Süleyman'ın ordusunun başında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönmesinin ardın iki Osmanlı birliği [Moravya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moravya)'ya ve [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi)'ni isyana kışkırtan Amerik Balassa ve Maliat'ın merkezleri [Gyarmat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gyarmat)'a yönelik başarılı akınlarda bulundu (Nisan 1542). Aynı dönemde [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi)'nin [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na bağlılık koşullarını düzenleyen bir ferman düzenlendi.

Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'ı savaşmadan alma çabaları çerçevesindeki yeni diplomatik kanalı [Doğu Macar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Macar_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) naibesi [İzabela](https://turkipedia.org/tr/wiki/Izabela_Jagiellonka)'yla açtı. Alman işgalindeki Macar topraklarında kurulu [Orta Macar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%281526-1867%29) ile [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne bağlı [Doğu Macar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Macar_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) topraklarının ([Buda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buda)'yı ele geçirmesi halinde) Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın hükümranlığında birleştirilmesini öngören [Cluj Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cluj_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) 29 Aralık 1541'de imzalandıysa da, (Almanların başarısız [Peşta Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fte_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281542%29)nın ardından) 20 Aralık 1542'de Macar Dieti tarafından geçersiz addedildi.

Öte yandan, 1542 ilkbaharında Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın ikinci elçi heyeti Osmanlı sarayına ulaştı. Trankilus Andronikus adlı elçi [Nagyvarad Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nagyvarad_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) uyarınca Kral Ferdinand'ın Macaristan üzerindeki hukukunun kabulü karşılığında yıllık 100.000 flori haraç teklifini sunduysa da, teklif *fetih hakkı* gerekçesi öne sürülerek reddedildiği gibi, içerik olarak 1541 Eylül'dekinden pek farklı olmaması nedeniyle elçilik heyeti Kanuni Sultan Süleyman'ın huzuruna çıkarılmadı.

Bu girişiminden de sonuç alamayan Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) 60-80.000 askerden (Alman, Çek ve İtalyan) mürettep bir orduyu [Joachim Brandenburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Joachim_Brandenburg) komutasında [Peşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fte)'yi kuşatmaya gönderdi. 27 Eylül 1542'de [Bali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bali_Pa%C5%9Fa) komutasındaki garnizonun savunduğu Peşte kalesini kuşatan İmparatorluk ordusu Ekim başında yoğunlaştırdığı taarruzlarında ağır kayıplara uğradığı gibi, 8 Ekim'de geri çekilirken de kaledeki garnizonun karşı taarruzu karşısında büyük zayiat verdi. Bu suretle, [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun Osmanlı ordusunun ya da donanmasının sahada olmadığı dönemlerde icra ettiği dördüncü taarruz da (1540'ta Budin, 1541'de Budin ile Cezayir ve 1542'de Peşte) İmparatorluk ordularına büyük çaplı kayıplara neden olacak şekilde püskürtülmüş oldu. Bunun sonucunda 1543 yılından itibaren gerek karada gerek denizde saldırı inisiyatifi tamamen [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun eline geçti.

### Kanunî Sultan Süleyman'ın Macaristan Seferi (1543)

![Kanuni Sultan Süleyman'ın Macaristan seferi (1543)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c4/Estergon_seferi_harita_Esztergom_campaign_map.png)
*Kanuni Sultan Süleyman'ın Macaristan seferi (1543) (Bakayna, CC-BY-SA-3.0)*

![Sebastiaen Vrancx tarafından yapılan ve Estergon Kuşatması'nı gösteren tablo](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Siege_of_Esztergom_1543.jpg/1280px-Siege_of_Esztergom_1543.jpg)
*Sebastiaen Vrancx tarafından yapılan ve Estergon Kuşatması'nı gösteren tablo (Sebastiaen Vrancx, public-domain)*

![Osmanlı minyatüründe Estergon ve çevresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f9/Stages_and_distances_to_the_fortress_of_Esztergom.jpg)
*Osmanlı minyatüründe Estergon ve çevresi (Ottoman author 1608, public-domain)*

1543 yılı Osmanlıların 1541'de ilhak ettikleri [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'in hinterlandını fethetmeye başladıkları yıl oldu. Bu harekâtın ilk hedefini ise ([Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) yatağı doğrultusundaki [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)-[Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) hattının doğusunda çok yakın bir mesafede yer alan) [Segedin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Szeged) oldu. Buranın Macar ileri gelenleri Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın hâkimiyetini benimseyip ve silahlı savunma yapmak için hazırlanınca Budin Beylerbeyi Küçük Bali Paşa 1543 Şubat'ında şehrin yöneticilerini yanına çağırdı ve ihanet ettikleri gerekçesiyle başlarını vurdurdu. Daha sonra birlik göndererek Segedin'i zaptetti ve [Segedin Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Segedin_Sanca%C4%9F%C4%B1)'nı kurdu.

İlkbaharda ise [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) gerek Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın bir taraftan barış girişiminde bulunurken diğer taraftan [Peşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fte)'yi kuşatmasını cezalandırmak gerek 1541'de Osmanlı eyaletine dönüştürülen [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)'in hinterlandını fethederek kentin güvenliğini sağlamak amacıyla ordusunun başında 10. seferine çıktı. 23 Nisan 1543'te [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'den ayrılan Türk ordusu [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin) yönünde ilerlerken, Bosna Valisi [Ulama Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulama_Pa%C5%9Fa) [Slavonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slavonya)'da fetihlerde bulundu ve [Valpo kalesini kuşatarak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Valpovo_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) 22 Haziran 1543'te fethetti. Ayrıca, [Peçuy](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%A9cs) ve [Sikloş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sikl%C3%B3s) civarında bir Alman-Macar birliğini mağlup etti. Bölgeye gelmiş bulunan Kanuni Sultan Süleyman'ın nezaretinde 27 Haziran'da kuşatılan [Sikloş kalesini fethederken](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siklo%C5%9F_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281543%29) (8 Temmuz), birkaç gün sonra da [Peçuy kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%A9cs) Rumeli Beylerbeyi Ahmed Paşa'ya teslim oldu. 29 Temmuz'da kuşatılan [Estergon Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon_Kalesi) 10 Ağustos'ta fethedilirken, 20 Ağustos'ta da [Tata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tata%2C_Macaristan) teslim oldu. Aynı gün kuşatılan [İstolni Belgrad Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sz%C3%A9kesfeh%C3%A9rv%C3%A1r) 4 Eylül'de fethedilirken, Kasım Bey de [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'nın batısındaki [Aynvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Si%C3%B3ag%C3%A1rd) kalesini zaptetti. [Balaton Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balaton_G%C3%B6l%C3%BC)'ne yakın bölgede Osmanlı birliklerine aldırmaya çalışan François Akapuna komutasındaki 700 süvarilik Alman-Macar birliği de imha edildi. Seferin ardından [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) ve [Ragusa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ragusa_Cumhuriyeti)'ya [zafername](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zafername)ler gönderen Kanunî, [İstolni Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sz%C3%A9kesfeh%C3%A9rv%C3%A1r)'dayken de [Lehistan Kralı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın elçisinin getirdiği tebrikleri kabul etti ve [Peşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fte) üzerinden 21 Eylül'de [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'a gelerek başkentinin yolunu tuttu. Kanuni Sultan Süleyman'ın fethettiği son iki şehir/kaleden [Estergon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon_Kalesi) Macar Krallığının 1000-1256 yılları arasındaki başkenti, [İstolni Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sz%C3%A9kesfeh%C3%A9rv%C3%A1r) ise 1000-1543 arasında Macar krallarının defnedildiği ve [Macar Dieti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macar_Dieti)'nin toplandığı kentti.

### Türk donanmasının Batı Akdeniz'deki harekâtı (1543-1544)

![Türk donanmasının Nice kuşatması](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/French_fleet_with_Barbarossa_at_the_Siege_of_Nice_1543.jpg/1280px-French_fleet_with_Barbarossa_at_the_Siege_of_Nice_1543.jpg)
*Türk donanmasının Nice kuşatması (Matrakci Nasu, 16th century, public-domain)*

![Türk donanmasının Toulon'da kışlaması](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Barbarossa_fleet_wintering_in_Toulon_1543.jpg/1280px-Barbarossa_fleet_wintering_in_Toulon_1543.jpg)
*Türk donanmasının Toulon'da kışlaması (Matrakçı Nasuh, public-domain)*

[Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na karşı [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'dan sonra taarruza geçtiği ikinci cephe [Fransa'yla ittifakı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa-Osmanl%C4%B1_ittifak%C4%B1) çerçevesinde [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya) oldu. 28 Mayıs 1543'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan ayrılan [Barbaros Hayrettin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki 110 parçalık [Türk donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [Napoli Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Napoli_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın [Messina](https://turkipedia.org/tr/wiki/Messina) ve [Reggio](https://turkipedia.org/tr/wiki/Reggio_Calabria) kalelerini zaptettikten sonra kuzeye doğru limanları vurarak 29 Haziran'da [Papalık Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papal%C4%B1k_Devleti)'nin başkenti [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma)'nın limanı [Ostia](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ostia_Antica) önüne demirledi, 21 Temmuz'da ise [Marsilya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marsilya)'da törenle karşılandı. Fransız donanmasıyla birleşerek [Savoy Dükalığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Savoy_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na bağlı [Nice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nice)'i 6 Ağustos'ta kuşatan Türk donanması 22 Ağustos'ta şehri alarak yağmaladı ve kışlamak için [Toulon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toulon)'a çekildi.

[Toulon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toulon)'u sekiz ay üs olarak kullanan donanma, [İspanya Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya)'na bağlı [Barselona](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barselona) ve [Ceneviz Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti)'ne bağlı [Ligurya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ligurya) kıyılarını bombaladı ve [Cenova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenova) limanını ablukaya alarak 4 yıldır [Andrea Dorya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Andrea_Doria)'nın elinde esir olan Türk denizcisi [Turgut Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turgut_Reis)'i, ardından ise [Piombino](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piombino)'yu ablukaya alarak [Sinan Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinan_Reis)'in oğlunu kurtardı. 23 Mayıs 1544'te [Toulon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toulon)'dan ayrılan donanma [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönüş yolunda [Floransa Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Floransa_Cumhuriyeti) ve [Napoli Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Napoli_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın kıyılarını topa tuttu. Bu seferle Türk donanması Batı Akdeniz'de [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hakimiyetindeki ya da müttefik tüm devletleri sindirmeyi başardı.

### Budin ve Bosna Beylerbeylerinin harekâtı (1544)

![Vişegrad kalesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Vicegrad_-_Peeters_Jacob_-_1686.jpg/1280px-Vicegrad_-_Peeters_Jacob_-_1686.jpg)
*Vişegrad kalesi (Jacob Peeters, public-domain)*

1541 ve 1543 yıllarında Macar Krallığının taht şehirleri olan [Buda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buda), [Estergon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon) ve [İstolni Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sz%C3%A9kesfeh%C3%A9rv%C3%A1r)'ı fetheden [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hem bahsekonu Krallık üzerindeki egemenlik hakkının meşruiyetini pekiştirirken hem de asker anlamda bu üç önemli kentin oluşturduğu üçgenle Büyük Macar Ovasının merkezine sağlam bir şekilde yerleşti. Bu üçgen, 140 yıl boyunca Osmanlıların Macaristan'daki ağırlık merkezini teşkil etti. 1544 yılındaki harekât ise [Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin_%28eyalet%29) ve [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_%28eyalet%29) Beylerbeyleri tarafından icra edildi. Bu çerçevede ilk hedef Macar Krallığının 1323-1408 arasındaki başkenti [Vişegrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vi%C5%A1egrad%2C_Bosna-Hersek) oldu. Budin Beylerbeyi [Yahyapaşazade Mehmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahyapa%C5%9Faz%C3%A2de_Mehmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Türk birliği yüksek tepe üzerine kurulu kaleyi 10 günlük bir kuşatmadan sonra ele geçirdikten sonra, sırasıyla [Nograd](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%B3gr%C3%A1d), [Vaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/V%C3%A1c) ve [Hatvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hatvan) kalelerini zaptetti. Daha sonra [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'nın batı yakasına yönelen [Mehmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahyapa%C5%9Faz%C3%A2de_Mehmed_Pa%C5%9Fa) [Dombovar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Domb%C3%B3v%C3%A1r), [Döbrököz](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%B6br%C3%B6k%C3%B6z), [Şimontorna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simontornya) ve [Ozora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ozora) kalelerini ele geçirdi. [Şimontorna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simontornya)'da Bosna Valisi [Ulama Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulama_Pa%C5%9Fa)'nın birlikleriyle birleşen Budin Eyalet askerleri [Slavonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slavonya)'dan [Hırvatistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1rvatistan) içlerine ilerledi ve [Lunska](https://turkipedia.org/tr/wiki/Velika_Ludna)'da Kont Nikola Zrinyi komutasındaki [Hırvat](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1rvatistan) ve Kont Bilderstein komutasındaki [İstirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Steiermark)-[Karintiya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karintiya) ordusunu [mağlup ettikten](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lunska_Muharebesi) sonra [Banyaluka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Banja_Luka)'ya döndü.

## Mütareke ve barış (1545-1547)

1541-1544 arasındaki harekâtlarla, [Budin Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin_%28eyalet%29)nin çevresindeki geniş topraklar doğrudan Osmanlı egemenliğine girerken [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) da barışa meyletmeye başladı. İmparator [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl) üç cephede (Macaristan, İtalya ve Akdeniz) verdiği savaşlar sonucunda girdiği büyük malî darboğaz ve içeride giderek artan din temelli huzursuzluklar nedeniyle önce [Fransa Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'yla [Crépy Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cr%C3%A9py_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)nı imzaladı (18 Eylül 1544) ve [İtalya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya_Sava%C5%9F%C4%B1_%281542-1546%29)'ndan çekildi.

Keza 1544'ün sonlarına doğru Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) [Osmanlı-Portekiz Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Portekiz_%C3%A7eki%C5%9Fmesi_%281538-1559%29) bağlamında [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne ateşkes/barış teklif etmek üzere [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a giden [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz) elçisi Eduardo Katanao'yu [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) adına da mütareke teklif etmekle yetkilendirdi. Bu elçinin, [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu)'nda Osmanlı gemilerine seyrüsefer serbestisi tanınması karşılığında [Portekiz Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na vergi vermesi teklifi kesin suretle reddedildiği için, Osmanlı-Alman mütarekesini teklif edebilecek bir imkanı kalmadı.

Kral Ferdinand ayrıca, [Eğri](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Fri_Kalesi) hakimi Jerom Adorno'yu da Osmanlı sarayına gönderdiği gibi, elçinin temasları boyunca mütareke yapılması hususunda Budin Beylerbeyi [Yahyapaşazade Mehmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahyapa%C5%9Faz%C3%A2de_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'yla anlaştı. 28 Şubat 1545'te Sadrazam [Rüstem Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCstem_Pa%C5%9Fa)'nın huzuruna çıkan elçi Adorno, [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın huzuruna çıkacağı 15 Mart'tan bir gece önce öldü. Bunun üzerine, [Worms](https://turkipedia.org/tr/wiki/Worms)'ta bulunan Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) Nikola Sikko'yu elçi olarak tayin etti. Elçi Sikko da vasıl olduğu [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de Osmanlı temsilcisiyle 10 Kasım 1545'te 18 ay geçerli bir mütarekename imzaladı.[^2] Barış görüşmeleri için ise tam yetkili bir elçi gönderilecekti.

1546 yazında [Regensburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Regensburg)'dan gönderilen elçi Veltvik, sonbaharda [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a ulaştıktan sonra 14 Aralık 1546'da [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın huzuruna çıktı. 13 Haziran 1547'de müzakereler sonuçlandı ve 19 Haziran'da [Ahidname](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281547%29) imzalandı. Antlaşmaya göre [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Osmanlıların savaş süresinceki tüm fetihlerini tanırken, [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'ın elinde kalan bölümü için 30.000 düka altını haracı ödemeyi sürdürmeye razı oldu. Ülkesine dönen elçinin getirdiği Ahidname nüshasını İmparator [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl) 1 Ağustos'ta [Augsburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Augsburg)'da imzaladı. Ardından Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ında imzaladığı nüsha Eylül sonlarında elçi Justi Argento tarafından [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a ulaştırıldı ve 10 Ekim'de [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'a sunuldu ve padişah tarafından [tuğra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Fra) ile akdedildi. Bu suretle, iki İmparatorluk arasında 1540 yılından beri süren savaş hali 1545'ten beri süren müzakereler sonunda barışa ulaştı.

## Savaş sonrası

![Altı konumun anahtarı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Buda_Citerioris_Hungariae_Caput_Regni_avita_sedes._vulgo_Ofen_1617.jpg/1280px-Buda_Citerioris_Hungariae_Caput_Regni_avita_sedes._vulgo_Ofen_1617.jpg)
*Altı konumun anahtarı. (Joris Hoefnagel, public-domain)*

1547 Ekim'inde batıdaki hasmıyla barış yapan [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) bu suretle doğudaki hasımı olan [Safevi Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'ne yönelme olanağı buldu ve 29 Mart 1548'de bir yıl sürecek olan ve [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) (geçici olarak) ile [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)'ın alınmasıyla sonuçlanacak [ikinci İran seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281548-1549%29)'ne çıktı.

[Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) da iç sorunlarına döndü. [V. Karl](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Karl) 1547 yılında [Wittenberg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wittenberg) ve [Bohemya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bohemya)'daki [Protestan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Reform_%28tarih%29) direnişlerini ezmeyi başardı.

Bununla birlikte, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında 1547'de sağlanan barış hali de çok uzun sürmedi. [İspanya Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya)'nın 1550 Haziran'ında bir donanma göndererek [Tunus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunus)'taki Osmanlı kalesi [Mehdiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehdiye)'yi ele geçirmesi ve Kral [Ferdinand](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferdinand_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'ın [György Martinuzzi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gy%C3%B6rgy_Martinuzzi) aracılığıyla [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) ve [Erdel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel)'i yeniden ele geçirmeye çabaları 1562 yılına kadar sürecek [yeni bir savaşın](https://turkipedia.org/tr/wiki/1550-1562_Osmanl%C4%B1-Alman_Sava%C5%9F%C4%B1) başlamasına neden oldu.

## Ayrıca bakınız

- [1527-1533 Osmanlı-Alman Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1527-1533_Osmanl%C4%B1-Alman_Sava%C5%9F%C4%B1)
- [1550-1562 Osmanlı-Alman Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1550-1562_Osmanl%C4%B1-Alman_Sava%C5%9F%C4%B1)

## Dış bağlantılar

- "Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, c.5, s.239-279, 282-290
- "Kanuni Sultan Süleyman'ın Estergon Seferi", Mehmet İpcioğlu, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya (1989).
- [İslam Ansiklopedisi, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (1995)](https://islamansiklopedisi.org.tr/)
- "16. Yüzyıl Osmanlı kale kuşatmaları (Strateji, taktik, kuşatma aşamaları ve teknolojisi)", Veysel Göger, İstanbul (2014).

[^1]: "Medieval Buda in Context", Laszlo Veszpremy, Brill, Boston (2016), s. 508
[^2]: "1494-1559 İtalyan Savaşları ve Osmanlı Devleti’nin Bu Savaşlara Katılması", Sertuğ Galip İnan, History Studies: International Journal of History, ISSN: 1309 4173, c.4, sayı.2, Temmuz 2012, s.191