# 1367-1373 Osmanlı-Bulgar Savaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/1367-1373_Osmanl%C4%B1-Bulgar_Sava%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: 1367-1373 Osmanlı-Bulgar Savaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/1367-1373_Osmanl%C4%B1-Bulgar_Sava%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Murat_H%C3%BCdavendigar.jpg/1280px-Murat_H%C3%BCdavendigar.jpg)
* (Belli değil, public-domain)*

- **Çatışma:** Osmanlı-Bulgar Savaşı (1367-1373)
- **Parçası:** Bulgar-Osmanlı savaşları
- **Tarih:** 1367-1373
- **Yer:** Bulgaristan
- **Sebep:** Bulgar Krallığı'nın Osmanlıların savaş halinde olduğu Doğu Roma İmparatoru'na 1366 yılında Bulgar topraklarından serbest geçiş hakkı vermesi
- **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi, Osmanlı-Bulgar barış anlaşması (1373), Bulgar Krallığı Osmanlılara tâbi oldu
- **Coğrafi değişiklikler:** Osmanlılar Aydos, Karin ovası, Kızılcaağaç Yenicesi, Yanbolu, İslimiye, İhtiman, Samokov ve Rila'yı ele geçirdi
- **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; 20px Bulgar Krallığı
- **Komutan:** I. Murad; Lala Şahin Paşa; Kara Timurtaş Paşa; 20px İvan Şişman
- **Güç:** ??; ??
- **Kayıp:** Hafif; Ağır

**Osmanlı-Bulgar Savaşı (1367-1373)**, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Bulgar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında yapılan ve Osmanlıların kesin zaferiyle sonuçlanan savaş.

Osmanlılar savaş sırasında [Aydos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aydos), [Karin ovası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karnobat), [Kızılcaağaç Yenicesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elhovo), [Yanbolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanbolu), [İslimiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sliven), [İhtiman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0htiman), [Samokov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samokov) ve [Rila](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rila_%28%C5%9Fehir%29)'yı ele geçirerek topraklarına kattı.

1373 yılında Osmanlı Sultanı [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) ile Bulgar Kralı [İvan Şişman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_%C5%9Ei%C5%9Fman) arasında akdedilen barış anlaşmasıyla [Bulgar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Osmanlılara tâbi oldu. İki devlet arasındaki barış hali 1387'ye kadar sürdü.

## Savaş öncesi

[Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Bulgar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında 1363'ten beri ateşkes/barış hali sürmekteydi. Eşzamanlı olarak Osmanlıların aynı tarihten beri barış içinde bulundukları [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) (Bizans) ise gerek Osmanlıların giderek artan baskısı gerek [Bulgar İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na eski şaşaalı günlerini yaşatmak isteyen [İvan Alexander](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_Aleksand%C4%B1r)'in kuzeyden yönelttiği tehdit karşısında [Papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa) [V. Urbanus](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Urbanus) nezdinde [Haçlı seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferleri) düzenlenmesi girişimlerini sürdürüyordu.

Zira, [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) ve [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_%28b%C3%B6lge%29)'deki Haçlı devletçiklerinin 1291'de [Memlûk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) tarafından tamamen ortadan kaldırılmasından sonra da [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) ve [Yakındoğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yak%C4%B1n_Do%C4%9Fu)'da yükselen Türk gücüne karşı Haçlı seferleri devam etmiş; bu bağlamda 1343-1351 arasında [Aydınoğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1no%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'ni hedef alan [Haçlı seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferi) [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'in işgaliyle sonuçlanmış, 1365'te ise Haçlılar [Memlûklerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) ana limanı [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'yi yağmalamıştı.

1363-1365 arasında [Papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa) [V. Urbanus](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Urbanus)'un teşvik ettiği ve [Savoy Kontu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Savoy_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1) VI. Amadeo'nun öncülük ettiği seferin hazırlıkları olgunlaştı. Papa'nın [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na yardım için koştuğu [Rum Ortodoks Patrikhanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Rum_Ortodoks_Patrikhanesi)'nin [Katolik Kilisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katolik_Kilisesi)'ne tâbi olması şartını kabul eden İmparator [V. İoannis](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._%C4%B0oannis) (Savoy Kontu V. Amadeo'nun torunu) bağlılık yemini etmek ve Katolikliğe geçtiğini bildirmek için [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'a geçmek istediyse de, Bulgarların serbest geçiş iznini iptal etmeleri üzerine [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan) topraklarında mahsur kaldı.

Bu dönemde ise, Osmanlı Sultanı [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) ile Bulgar Çarı [İvan Aleksandr](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_Aleksand%C4%B1r) arasında bir nevi ittifak ilişkisi bulunmaktaydı. İkinci kuşaktan kuzeni olan İmparator [V. İoannis](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._%C4%B0oannis)'in sıkıştığını gören Savoy Kontu VI. Amadeo da [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) limanlarına uğradıktan sonra [Ege Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi)'ne girmiş olan donanmasını Osmanlılar ve Bulgarlara karşı girişeceği harekât için [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'na yöneltti.

## Haçlı Seferi ve Savaşın başlaması (1366-1367)

![Gelibolu ve Bulgar kıyılarına yönelik Haçlı seferi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Military_campaign_of_Amadeus_VI_against_Bulgaria_%281366-67%29.png/1280px-Military_campaign_of_Amadeus_VI_against_Bulgaria_%281366-67%29.png)
*Gelibolu ve Bulgar kıyılarına yönelik Haçlı seferi (Kandi, public-domain)*

Haçlı Seferinin başladığı 1366 yılından önce [Bulgar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) uzun süredir gerileme dönemi içindeydi ve toprak bütünlüğünü korumaya çalışıyordu. Nitekim, Kral [İvan Aleksandr](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_Aleksand%C4%B1r) eşini boşayıp Sarah-Theodora'yla evlendikten sonra (1349), oğulları [İvan Şişman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_%C5%9Ei%C5%9Fman)'ı veliaht prens ilan edince (1356), özerk olarak [Vidin Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vidin_Prensli%C4%9Fi)'nin yöneten (İvan Aleksandr'ın ilk oğlu) [İvan Sratsimir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_Sratsimir) de aynı yıl bağımsızlığını ilan etmişti. Keza 1356'da [Dobruca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dobruca) hakimi [Dobrotitsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dobrotitsa) da [Dobruca Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dobruca_Despotlu%C4%9Fu)'ni kurarak [Tırnovo](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1rnovo) merkezli [Bulgar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yla bağlarını zayıflatmıştı. 1365 yılında ise, Bulgar topraklarına göz dikmiş olan [Macar Kralı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [I. Layoş](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Lajos)'un yaz aylarındaki seferi sonucunda Vidin Prensliği Macar işgaline girmişti.

Haçlı seferi Bulgar Krallığını bu zayıf anında yakaladı. Haçlı donanması ilk hedef olarak belirlediği Osmanlıların en önemli deniz üssü olan [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu)'yu 26 Ağustos 1366'da işgal ettikten sonra, 4 Eylül'de [Konstantinopolis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)'e gelerek [Pera](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyo%C4%9Flu) limanına demirledi. Haçlı seferinin komutanı VI. Amadeo [Vidin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vidin)'de mahsur bulunan Doğu Roma İmparatoru [V. İoannis](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._%C4%B0oannis)'e elçi gönderdi. İmparator ise Haçlı komutanına başkentine geri dönebilmesi için yolun açılmasının sağlanması talebini iletti, İmparatoriçe Helena Kantakuzen ise VI. Amadeo'ya para teklif ederek Haçlı seferinin V. İoannis'e serbest geçiş hakkı tanımayan [Bulgar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) üzerine yöneltmesini rica etti. Bu teklifi kabul eden VI. Amadeo da donanmasıyla [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e açılarak 4 Ekim'de Bulgar kıyılarına geldi ve 17-19 Ekim'de [Ahyolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahtopol), [Süzebolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCzebolu) ve [Burgaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Burgaz)'ı, 20-22 Ekim'de ise [Misivri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nesebar) ve [Pomorie](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pomorie)'yi işgal etti. Ardından Bulgar Krallığı'na (şeklen) bağlı [Dobruca Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dobruca_Despotlu%C4%9Fu)'nin limanı [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna)'yı kuşattı. [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna) Haçlılara teslim olmadıysa da, Dobruca Prensi Dobrotitsa Bulgar Kralından Doğu Roma İmparatoruna serbest geçiş hakkı tanınmasını rica etmeyi kabul etti. Bulgar Kralı ise yine şeklen kendine bağlı ve Macar işgalindeki [Vidin Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vidin_Prensli%C4%9Fi)'ni yöneten kardeşi [İvan Sratsimir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_Sratsimir)'e bu ricayı iletti. Bu ricanın kabulü üzerine, Doğu Roma İmparatoruna serbest geçiş hakkı tanındı ve [V. İoannis](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._%C4%B0oannis) 1367 Ocak ayında [Konstantinopolis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)'e döndü.

9 Nisan'da düzenlenen törenle İmparator VI. Amadeo'ya ödediği 15.000 florin karşılığında Haçlı donanmasının işgal ettiği [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu) ve tüm Bulgar limanlarını teslim aldı. Bununla birlikte, Bulgar Krallığı'nın Osmanlıların 1366'dan beri savaş halinde bulunduğu Doğu Roma İmparatoruna serbest geçiş hakkı tanıması Osmanlılar ile Bulgarlar arasındaki barışı/ittifakı da bozdu. Bunun üzerine 1367 yılında iki taraf arasında da savaş başladı.

## Osmanlı fetihleri (1368-1370)

![Osmanlıların 1363-1370 arasında Balkanlardaki fethileri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Second_Bulgarian_Empire_under_the_rule_of_Ivan_Alexander_%281331-1371%29.png/1280px-Second_Bulgarian_Empire_under_the_rule_of_Ivan_Alexander_%281331-1371%29.png)
*Osmanlıların 1363-1370 arasında Balkanlardaki fethileri (Kandi, CC-BY-SA-4.0)*

Osmanlı Sultanı [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad)'ın **1368** yılındaki ilk hedefi, bir yıl önce kuşatıp ele geçiremediği (Haçlılarca [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na devredilmiş bulunan) önemli [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) limanı [Süzebolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCzebolu)'yu fethetmekti. Bulgar Krallığı'yla da savaş halinde bulunmasından istifade, [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) komutasındaki Türk ordusu bir yıl önce takip edilen Karadeniz kıyısına yakın güzergâh yerine [Süzebolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCzebolu)'ya doğrudan Bulgar topraklarından geçerek yöneldi.

Bu doğrultuda Türk ordusu ilk olarak [Balkan dağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_Balkan_Da%C4%9Flar%C4%B1) geçitlerini kontrol eden [Aydos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aydos)'u (Aetôs) ilkbaharda fethetti. Ardından ise [Karin ovası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karnobat)'nı (Karinâbâd) kolaylıkla ele geçirdi ve [Süzebolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCzebolu)'yu kuşattı. Yaza doğru da (bölgeden ayrılmış olan Haçlı donanmasının denizden desteğinden de yoksun kalan) bu kale de teslim oldu ve Osmanlı topraklarına katıldı.

**1369** yılında ise [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) ordusuyla [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya)'daki toprakları üzerine yürürken komutanları [Kara Timurtaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Timurta%C5%9F_Pa%C5%9Fa) ve [Lala Şahin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_%C5%9Eahin_Pa%C5%9Fa)ları da Bulgar Krallığı üzerine gönderdi. [Kara Timurtaş Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Timurta%C5%9F_Pa%C5%9Fa) [Tunca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunca) vadisinde ilerleyerek [Kızılcaağaç Yenicesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elhovo),[Yanbolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanbolu) ve [İslimiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sliven)'yi ele geçirdi ve yüklü miktarda ganimetle [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye döndü. Emrindeki daha büyük kuvvetlerle [Meriç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meri%C3%A7) vadisi boyunca ilerleyen [Lala Şahin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_%C5%9Eahin_Pa%C5%9Fa) ise [Rodop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodop_Da%C4%9Flar%C4%B1) ve [Balkan dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_Balkan_Da%C4%9Flar%C4%B1) arasındaki tarihî [Kapulu Derbend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapulu_Derbend)’e (Trayan Kapısı) dayandı. Oradan [İhtiman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0htiman) ovasına inerek bölge halkına aman vermek suretiyle Osmanlı egemenliğini kurdu. Ardından ise güneye dönerek Sırpların işgaline girmiş [Samokov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samokov) (Çamurluova) üzerine yürüdü. [Çamurluova Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87amurluova_Muharebesi)'nde Sırp birliklerini mağlup eden [Lala Şahin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_%C5%9Eahin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Türk ordusu kaydadeğer [demir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demir) madenlerine sahip [Samokov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samokov) kentini Osmanlı topraklarına kattı.

**1370** yılında ise, [Lala Şahin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_%C5%9Eahin_Pa%C5%9Fa) yaz aylarında aynı bölgedeki harekâtını sürdürdü. Bulgar brliklerine karşı [Sarıyar Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1yar_Muharebesi)'ni kazandıktan sonra [Rila](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rila_%28%C5%9Fehir%29) bölgesini Osmanlı egemenliğine aldı. Ayrıca,[Rila Manastırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rila_Manast%C4%B1r%C4%B1) keşişlerine muafiyet beratı verdi ve (1983'ten beri) [Dünya Mirası listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Miras%C4%B1_listesi)nde yer alan manastırın Osmanlı idaresi altında Hristiyan toplulukların kültür ve sanatlarının gelişmesine katkıda bulunan merkezlerden biri olmasının[^1] yolunu açtı. Lala Şahin Paşa'nın 1369-1370 yıllarında [İhtiman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0htiman), [Samokov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samokov) ve [Rila](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rila_%28%C5%9Fehir%29)'yı fethiyle, [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya) güney ve güneydoğudan Osmanlı akınlarına açıldı. Ayrıca, Osmanlılar [Köstendil](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6stendil) merkezli hakimiyet süren Sırp Prensi [Konstantin Dragaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantin_Draga%C5%9F)'ın topraklarıyla (Slav dilindeki adı *Velbazhd/Velbujd* olan şehir, Osmanlıların bahsekonu prensin ismine atıfla adlandırdığı *Konstantin İli* olarak anılmaya başlamıştı) komşu oldular.

## Çarpışmaların durması (1371-1372)

Osmanlıların bu seri fetih hareketleri karşısında kuvvetli bir direniş gösteremeyen [Bulgar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 17 Şubat 1371'de Kral [İvan Aleksandr](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_Aleksand%C4%B1r)'ın ölümüyle tamamen iç kargaşaların içine düştü. [Tırnovo](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1rnovo) merkezli Krallığın başına geçen [İvan Şişman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_%C5%9Ei%C5%9Fman)'ın otoritesini [Vidin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vidin_Prensli%C4%9Fi) ve [Dobruca Prenslikleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dobruca_Despotlu%C4%9Fu) tanımayınca Bulgaristan artık resmen üçe bölünmüş oldu.

Bununla birlikte, Osmanlılar [Bulgar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın içine düştüğü bu zorlu durumdan faydalanabilecek durumda değildi. Zira, [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yla ittifaka girmiş bulunan Sırp prensleri [Vulkaşin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vuka%C5%A1in_Mrnjav%C4%8Devi%C4%87) ve [Uglyeşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jovan_Uglje%C5%A1a)'nın batıdan yönelttiği tehdide odaklanmışlardı. 26 Eylül 1371'deki [Çirmen Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87irmen_Muharebesi)'nde Sırp ordusunu bozguna uğratan Türk ordusu bu tehdidi bertaraf ederken, Osmanlı Sultanı [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) da 1372 yılında bir taraftan [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yla 1366'dan beri süren [savaş halini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Bizans_Sava%C5%9F%C4%B1_%281366-1372%29) sonlandıran bir barış anlaşması akdedip diğer taraftan da Çirmen Muharebesi'nde ölen Sırp prenslerinin topraklarına yönelik taarruz harekâtı başlattı.

## Bulgar Krallığının boyun eğmesi (1373)

![Kral İvan Şişman](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f9/Ivan_Shishman_1.JPG)
*Kral İvan Şişman (53\_IoSisiman.JPG : Original uploader was Gligan at en.wikipedia derivative work: Gligan ( talk ), public-domain)*

1373 yılında Osmanlı Sultanı [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad), babası [Doğu Roma İmparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [V. İoannis](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._%C4%B0oannis) karşı ayaklanan oğlu [Andronikos](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Andronikos)'la birleşen oğlu [Savcı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Savc%C4%B1_Bey)'in isyanıyla karşılaştı. 1372 yılında imzalanan anlaşma uyarınca [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin metbuu (vasalı) olan İmparatordan [Marmara Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marmara_Denizi)'ni geçmek üzere gemiler hazırlanmasını isteyen [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad), üçüncü kez geçtiği [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'de önce [Savcı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Savc%C4%B1_Bey) ve [Andonikos](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Andronikos)'un ortak isyanını (sevkettiği birlikler vasıtasıyla) [Pikridion Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pikridion_Muharebesi)'nde yenilgiye uğrattı. Ardından ise, Bulgar Kralı [İvan Şişman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_%C5%9Ei%C5%9Fman) üzerine yürüdü. Gerek, 1368-1370 arasındaki kayıplarının ardından gerek ümit beslediği Sırp-Bizans ittifakının 1371'de [Çirmen Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87irmen_Muharebesi)'nde Osmanlılar tarafından hezimete uğratılması üzerine direnme olanağı kalmayan Bulgar Kralı itaat edeceğini söyleyerek üç yıllık [haraç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hara%C3%A7) ve [pişkeş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pi%C5%9Fke%C5%9F) ile Sultan [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad)'ın huzuruna çıktı. Yapılan anlaşmaya göre Şişman ayrıca tâbiyeti uyarınca Sultanın her seferine katılacaktı.

1373-1374 kışını Rumeli'de geçiren [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad), [Kara Timurtaş Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Timurta%C5%9F_Pa%C5%9Fa)'yı geniş yetkilerle [beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi) atayarak 1374 ilkbaharında [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'ya döndü ve [Pikridion Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pikridion_Muharebesi)'nden sonra [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya kaçmış olan [Savcı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Savc%C4%B1_Bey)'in üzerine yürüdü.

## Savaş sonrası

- Osmanlıların [Bugar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) karşısındaki zaferi, gerilemekte olan bu Balkan devletine karşı aynı zamanda ikinci toprak kazanımı halkasını teşkil etti (1363-64'teki ilk halkada [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe) ve [Eski Zağra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Za%C4%9Fra) fethedilmişti).
- Osmanlılar 1366 ve 1373 yılları arasında [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Bulgar Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve Sırp prenslikleriyle eşzamanlı olarak savaşıp mağlup ederek dönemin en dinamik askerî gücü olduklarını kanıtladılar.
- Keza bu üç kuvvete karşı kazanılan zaferler sonucunda Osmanlıların Balkanlarda **tâbiyet hukuku** yerleşmeye başladı. Sırp knezlerinden [Köstendil](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6stendil) hakimi [Konstantin Dragaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantin_Draga%C5%9F) 1370'te, Doğu Roma İmparatoru [V. İoannis](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._%C4%B0oannis) 1372'de, Bulgar Kralı [İvan Şişman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_%C5%9Ei%C5%9Fman) 1373'te, keza Sırp prensi [Lazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazar_Hrebelyanovi%C3%A7) 1376'da Osmanlılara tâbi oldu (Osmanlı tâbiyet hukuku genel hatlarıyla yıllık vergi ([haraç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hara%C3%A7)), asker desteği ve gerek duyulduğunda Sultan'la birlikte sefere katılma koşullarını içerir). Bulgar Kralı [Şişman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0van_%C5%9Ei%C5%9Fman) 1376 yılında kız kardeşi [Tamara Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tamara_Hatun)'u [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad)'la evlendirerek bu tâbiyetini pekiştirdi (Bulgar Kralının tâbiyeti 1387'de [Sırbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan_Prensli%C4%9Fi_%28Orta_%C3%87a%C4%9F%29)'ın Osmanlılara yeniden savaş ilan etmesiyle sarsıldıysa da, [1387-1388 Osmanlı-Bulgar Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1387-1388_Osmanl%C4%B1-Bulgar_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda Osmanlıların zaferi sonucunda yeniden eski koşullara dönüldü).
- [Kara Timurtaş Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Timurta%C5%9F_Pa%C5%9Fa)'nın geniş yetkilerle [Rumeli Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) olarak atanmasıyla, Osmanlıların **Balkanlara askerî, idarî ve ekonomik anlamda yerleşmesi** de hızlandı. Bu çerçevede, yeni fethedilen Bulgar topraklarında yerli Hristiyan askerlere ([Voynuklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Voynuklar)) [tımar](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1mar_%28arazi%29) verilerek eski topraklarının bir kısmında Osmanlı ordusunda hizmet şartıyla yerlerinde bırakılması sağlandı. Bu sayede, 1361'de [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'nin fethinden sonra kurumsallaşan [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) Ocağının ardından Voynuklar da Osmanlıların [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) insan kaynaklarından istifade etmelerinin ikinci adımını teşkil etti.[^2] Bu reform Osmanlıların Balkanlılaşması sürecinde de önemli bir adım oldu. Her şeyden önce Balkanlar'da yerli askerî grupların direnci önlendi. Osmanlı ordusu, Müslüman ve Hristiyan erlerle bir Balkan ordusu haline geldi ve [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad)'a [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'daki rakiplerine karşı ezici bir üstünlük sağladı (Sultan Murad 1377-1383 arasında Anadolu'daki egemenliğini genişletmeye yönelecektir). Keza, eski toprak sahiplerinin mülklerinde bırakılmasıyla ekonomik düzen büyük sarsıntılara uğramadan verimli bir şekilde sürdü.

## Ayrıca bakınız

- [Savoyard Haçlı Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Savoyard_Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferi)
- [1366-1372 Osmanlı-Bizans Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Bizans_Sava%C5%9F%C4%B1_%281366-1372%29)

## Dış bağlantılar

- [İslam Ansiklopedisi, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (2006), c. 36, s. 157-159, "Murad I" maddesi](https://islamansiklopedisi.org.tr/murad-i)
- [İslam Ansiklopedisi, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (2013), c. 43, s. 126-127 "voynuk" maddesi](https://islamansiklopedisi.org.tr/voynuk)

[^1]: UNESCO dünya mirası listesi - Rila Manastırı. <https://whc.unesco.org/en/list/216/>
[^2]: "The Practice of Strategy: From Alexander the Great to the Present", John Andreas Olsen; Colin S. Gray, Oxford University Press (27 October 2011), s. 116. ISBN 978-0-19-960863-8