# Şyung-nu boyları > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eyung-nu_boylar%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Şyung-nu boyları, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eyung-nu_boylar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) **Şyung-nu boyları** veya **Asya Hun boyları**, Çin kaynaklarında geçen [Şyung-nu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eyung-nu)'ya bağlı Türk, Moğol veya Tunguz boylarıdır. Asya Hun devleti çeşitli halklardan oluşan bir konfederasyondur ve göçebe Asya Hun boyları Asya Hun devletini oluşturur.[^1] ## Asya Hun boyları [Fang Xuanling](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fang_Xuanling)'in [Jin kitabında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jin_Kitab%C4%B1) 19 Hun boyu sıralanır:[^2] Tuge (屠各), Xianzhi (鮮支), Koutou (寇頭), Wutan (烏譚), [Chile](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiele) (赤勒), Hanzhi (捍蛭), Heilang (黑狼), Chisha (赤沙), Yugang (鬱鞞), Weisuo (萎莎), Tutong (禿童), Bomie (勃蔑), Qiangqu (羌渠), [Helai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulayundlu%C4%9F_boyu) (賀賴), Zhongqin (鐘跂), Dalou (大樓), Yongqu (雍屈), Zhenshu (真樹) ve Lijie (力羯).[^3] [Wei Kitabı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wei_Kitab%C4%B1) [Yueban](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96rp%C3%BCn) (悅般)'dan söz eder.[^4] ### Türk Boyları ![Türkler](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Turks.png/1280px-Turks.png) *Türkler (Qiushufang, CC-BY-SA-4.0)* Çin kaynaklarında Türk olduğu bilinen Hun boyları Helai, Yueban ve Dinlin'dir. Dinlin'den gelen Yuanhe (袁紇) zamanla Huihe (回鶻) adını alır. Yuanheler [Uygur Kağanlığı'nı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) oluşturur ve bugünkü [Yugurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Uygurlar)ın atasıdır.[^5] Helai Çince Ala yunt (Alaca renkli at) anlamında Helan (賀蘭) ile ilişkilidir.[^6] Hâliyle aynı anlamda Oğuzların [Alayundluğ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulayundlu%C4%9F_boyu) boyu ile bağlantı gözetilir. Alayundluğ ile Boma (駁馬 ya da 駮馬) (Alat) boyunun damgaları aynı olduğundan Zuev bu boyları birbirinin aynısı kabul eder.[^7] Alat (\<\*ala at) Farsçaya Halaç olarak geçmiş olabilir. Dolayısıyla [Halaçlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hala%C3%A7lar)ın muhtemel atalarıdır. [Tang kitabı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_kitab%C4%B1)nda 217. cilde göre *Boma* 駁馬 ~ *Bila* 弊剌 ~*Eluozhi* 遏羅支, *Jiegu* 結骨 ([Yenisey Kırgızları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenisey_K%C4%B1rg%C4%B1zlar%C4%B1)) ile komşudur. Arap coğrafyacı [al-Idrisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammad_al-Idrisi) Halaçların [kışlak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1%C5%9Flak) ve kalelerinin, [İrtiş nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rti%C5%9F_nehri) havzasında ikamet eden [Kimekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kimekler)in yanına, Kırgızların kuzeybatısına yerleşmiş olduğunu kaydeder. Bunun gibi coğrafik argümanlar *Boma ~ Bila ~ Eluozhi* (Alat) boyunun Halaçlar olma ihtimalini yükseltiyor.[^8] ### Tuge (Xutu, Tuku, Tuko, Tugexu, Xutugehu) boyu Han Hanedanı metinlerinde tuku olarak da geçer. Güney Hun boylarının en soylularındandır.[^9] Bu boydan olan [Ho-lien Po-po](https://turkipedia.org/tr/wiki/Holien_Popo) Hsia devletini kurmuştur.[^10] Bu boy [Mete Han'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mete) de içinde olduğu boydur. [Liu Yuan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Liu_Yuan) de yine bu boydandır. Bu boy ismi Türk ismiyle karşılaştırılır.[^11] Tuge boyunun diğer bir adı Liu'dur. Liu ismi ataları olan Çinli bir prensesten gelmektedir. Günümüzde Liu aileleri Çin'de [Şantung](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eantung) ve [Henan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Henan)'da yaşamaktadır.[^12] ### Qiangqu boyu [İkinci Zhao hanedanlığının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sonraki_Chao_%2816_Krall%C4%B1k%29) kurucusu Shi le bu klana mensup.[^13][^14] ### Bomie boyu Bomie boyu daha sonraları Tabgaçlara tabi oldular.[^15] [^1]: Kradin, Nikolay. Stateless Empire: The Structure of the Xiongnu Nomadic Super-Complex Chiefdom (2011). [^2]: Baykuzu, Tilla Deniz. GEÇ DÖNEM (IV-V. YY) HUN DEVLETLERİ HAKKINDA ÇİN KAYNAKLARI. 1 Aralık 2011, s. 39-47. [^3]: 晉書. Fang, Xuanling, 1958. [^4]: Dani, Ahmad Hasan. History of Civilizations of Central Asia: The crossroads of civilizations, A.D. 250 to 750. UNESCO, 1 Ocak 1996. [^5]: Ölmez, Mehmet. Sarı Uygurlar ve Sarı Uygurca Üzerine Yeni Yayınlar. 1 Ekim 2012, s. 97-108. [^6]: Zuev, Yu. "Xueyantuo Khaganate and Kimeks: Turkic ethnogeography of the Central Asia in the middle of 7th century" Shygys, No 1, s. 11-21, No 2, s. 3-26 (2004) Oriental Studies Institute, Almatı [^7]: Zuev Yu.A., "Horse Tamgas from Vassal Princedoms", s. 132 [^8]: Moriyasu, T. À propos des tribus de l'Asie Centrale qui se trouve dans les sources tibétaines: DRU-GU et HOR. Journal of Asian and African Study, 1977, s. 28-30. [^9]: 中国少数民族史大辞典 - 工具书总库 - 中国知网. [^10]: Baykuzu, Tilla Deniz. Bir Hun Başkenti: T’ung-Wan Ch’eng. 2009, s. 110. [^11]: Köymen, Mustafa. Hsiung-Nu'ların Tuku (T'u-Ko) Kabilesi. 6 Kasım 2017. [^12]: Yildirim, Kürşat. TÜRK MENŞELİ ÇİN ÂİLELERİ-I. 1 Haziran 2015, s. 315-330. [^13]: 晋书·石勒载记. [^14]: Theobald, Ulrich. Jie 羯 (www.chinaknowledge.de). [^15]: Mueller, Shing. "Horses of the Xianbei: 300-600 AD A Brief Survey" , in Pferde in Asien: Geschichte, Handel, und Kultur, (2009). p. 189-190