# Şorca > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorca > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Şorca, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eorca (CC-BY-SA-4.0) - **Dilin adı:** Şorca, Şor Türkçesi - **Kendi dilindeki adı:** шор тили, тадар тили - **Aile rengi:** Altay - **Ülkeler:** Rusya, Kemerovo - **Kişi sayısı:** 2.840 - **Sıra:** ? - **Dil ailesi:** Altay dil ailesi; ::Türk lehçeleri; :::Sibirya grubu; ::::Şorca - **Resmi:** Resmî dil olarak ilân edildiği ülke yoktur. - **Kurum:** - - **İso:** -; tut; cjs - **Tarih:** 2010 - **Aile:** Türk dilleri; Sibir; Güney Sibir **Şorca** veya **Şor Türkçesi** (Şorca: тадар тили, шор тили), [Şorlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorlar) tarafından konuşulan [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin [Sibirya grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_T%C3%BCrk_dilleri)na bağlı [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nden biridir.[^1] [Tuvaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca)ya büyük benzerlik gösterir. [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın [Kemerovo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemerovo) bölgesinde 2010 yılı itibarıyla 2.840 kişi tarafından konuşulmaktadır. Günümüzde Şorca [Kemerovo Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemerovo_%C3%9Cniversitesi)'nde öğretilmektedir. Şorca, Türkçenin eski dönemlerine dair barındırdığı çok sayıda arkaik özellik ile dilbilimsel çalışmalar için özel bir yere sahiptir.[^2] Bu lehçenin bir diğer özelliği ise [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a)nın yanı sıra tarihsel süreç içerisinde [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_dilleri) ve [Ural dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ural_dilleri)nden çok sayıda kelime ödünçlemiş olmasıdır.[^3] Şorcanın iki ana ağzı bulunmaktadır. Bunlar bulundukları coğrafyadaki nehirlerden adlarını almıştır: [Mrassu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorca) ve [Kondoma](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorca).[^4] Bu lehçede bugün hâlâ Türkçenin ayırıcı özelliklerinden olan /ḍ/ sesinin kayıcılaşması hadisesi canlıdır. Nitekim Mrassu kolu bir /z/ ağzı iken Kondoma ağzı ise /y/ dilidir.[^5] Şorca ilk kez 19. yüzyılın ortalarında Hristiyan misyonerler tarafından yazılı hâle getirilen bir lehçedir. 1980'li yıllarda bu dili yeniden canlandırmak maksadı ile yapılan çalışmalarda edebî Şor dilinin temeli olarak Mrassu ağzı alınmıştır.[^6] Bugün Şorca konuşan topluluk ekolojik bir hayat sürdürmektedir ve genel olarak [çam fıstığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87am_f%C4%B1st%C4%B1%C4%9F%C4%B1) hasadı coğrafyanın en önemli gelir kaynağıdır.[^7] ## Dil bilgisi ## Alfabe Şorcanın alfabesi 19. yüzyılın ortalarında [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k) misyonerleri tarafından oluşturulmuştur. 1929-1938 yılları arasında Latin alfabesi kullanan Şorlar, sonra tekrar Sovyet-Rus yönetiminin baskısı ile [Kiril Alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi)'ne geçirilmişlerdir. Şor alfabesinde şu harfler vardır: А Б В Г Д Е З И Й К [Қ](https://turkipedia.org/tr/wiki/%D2%9A) Л М Н О Ö П Р С Т У Ӱ Ф [Х](https://turkipedia.org/tr/wiki/%D0%A5) Ч Ш Ы [Э](https://turkipedia.org/tr/wiki/%D0%AD) Я **Transkripsiyon** **\***'Ñ' artdamaksıl n'dir. Artdamaksıl n Türkçenin lehçe ve ağızlarında da bulunabilir. Birçok Türk dilinde de önemini korur. **\*\***X, İngiliz alfabesindeki x değildir. 'X' geniz h'sidir (hırıltılı h). ## Morfoloji Bütün [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nde olduğu gibi zümre, sınıf, cinsiyet, kategori ayrımı yoktur. Çokluk eki sözcüğe göre ayarlanır, bu ekler (-lar/-ler, -nar/-ner, -tar/-ter), ekleridir. ## Metinler Туған черим – Тағлығ Шор. Чатқан чуртум ырыстығ чурт. Туған ичем – Қудайдығ иче. Чатқан ÿгем чарық ÿге. Туған черимде – ақ чачықтар. Чатқан черимде – кöк тегри.[^8] Tuğan çerim- Tağlığ Şor. Çatqan çurtum ırıstığ çurt. Tuğan içem- Qudaydığ içe. Çatqan ügem çarıq üge. Tuğan çerimde - aq çaçıqtar. Çatqan çerimde- Kök Tegri.[^9] ## Kondom Şor ağzı **Kondom Şor ağzı** ([Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): Кондомское шорское наречие ), [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin [Sibirya grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_T%C3%BCrk_dilleri) içinde konuşulan bir ağızdır. ## Mras-su Şor ağzı **Mras-su Şor ağzı** ([Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): Мрасское шорское наречие / Mrasskoye Şorskoye nareçiye )— [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin [Sibirya grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya_T%C3%BCrk_dilleri) ve [Hakasya grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakasya_grubu) içinde konuşulan bir ağızdır. Hem [Hakasça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakas%C3%A7a)nın hem de [Şorca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorca)nın bir ağzı konumundadır. Her iki Türk şivesinin bağlam noktasındadır. ### Etimoloji [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a)'ya Mrasssu ([Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): Мрассу / Мрас-Су́ ) olarak geçen sözdeki Mrass [Şorca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorca)da Pras ([Şorca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eorca): Прас) olarak söylenir. Şorca anlamı rahatlık, huzur demektir. Rahat Su diye anlamı olan [Mrassu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mrassu_%28akarsu%29) akarsuyu Rusya Federasyonu'nda [Kemerovo bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemerovo_Oblast%C4%B1) içindeki bir akarsudur. ### Ayrıntılar Şorca'nın Mrassu ağzı geleneksel Şorca olarak tarif edilir. Mrassu dili veya ağzı edebi Şor dilinin esasıdır. Mrassu Şor ağzı Kemerovo Oblastında, Mrassu ve Tom akarsuları bölgesinde ve kısmen Altay Cumhuriyetinde yaygınlık gösterir. Başlıca diyalektleri (ya da konuşmaları) — nijnemrasskiy (Aşağı Mras-su konuşması), tomskiy (Tomsk bölgesi), srednemrasskiy (Orta Mras-su konuşması), kobırzinskiy (Kobırzin), verhnemrasskiy (Yukarı Mras-su konuşması). [Hakasça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakas%C3%A7a)nın genel özellikleri gibidir. Mras-su Şor ağzı Eski Türkçedeki söziçi -d- (-δ-) sesi -z- olmuştur: **azak** 'ayak' (Kondom Şor ağzında *ayak*). ## Bibliyografya - N. А. Baskakov. Vvedenie v izuçenie tyurkskih yazıkov. M., 1962. (pereizd., M., 2006) - R. M. Biryukoviç. Çulımsko-tyurkskiy yazık // Yazıki mira. Tyurkskie yazıki. M., 1997, Bişkek, 1997 - [Е. R. Tenişev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teni%C5%9Fev%2C_Edhyam_Rahimovi%C3%A7) (red.). Sravnitelno-istoriçeskaya grammatika tyurkskih yazıkov. Regionalnıe rekonstruktsii. M., 2002. ## Dış bağlantılar - [Şorca-Türkçe Sözlük Vikisözlük'te!](https://tr.wiktionary.org/wiki/Kategori:%C5%9Eorca_s%C3%B6zc%C3%BCkler) - [Şorca-Türkçe Sözlük](http://www.turkbirlik.gen.tr/sorca/) - [Şorca-Rusça Sözlük](http://shorus.ru/index.php?a=list&d=1&t=dict&w1=%D0%90/) - [Şor Dili](https://web.archive.org/web/20090916022047/http://lingsib.unesco.ru/ru/languages/shor.shtml.htm) - [Şorlar hakkında bilgi](https://web.archive.org/web/20100421070803/http://www.severcom.ru/nations/item41.html) - [Şor dilinde metinler](https://web.archive.org/web/20090928072449/http://shoriya.ngpi.rdtc.ru/) - [Şor dili](https://web.archive.org/web/20090916022047/http://lingsib.unesco.ru/ru/languages/shor.shtml.htm) - [Sovyet Federasyonu sayfasında Şorlar hakkında bilgiler](https://web.archive.org/web/20100421070803/http://www.severcom.ru/nations/item41.html) - [Şorca metinler elektronik varyant](https://web.archive.org/web/20090928072449/http://shoriya.ngpi.rdtc.ru/) [^1]: Johanson, Lars. Güney Sibirya Türkçesinde Adlar ve Sıfatlar. 1 Aralık 2004, s. 1-27. [^2]: Johanson, Lars. Güney Sibirya Türkçesinde Adlar ve Sıfatlar. 1 Aralık 2004, s. 1-27. [^3]: Johanson, Lars. Güney Sibirya Türkçesinde Adlar ve Sıfatlar. 1 Aralık 2004, s. 1-27. [^4]: About: Shor language. [^5]: About: Shor language. [^6]: About: Shor language. [^7]: Arbachakov, A. N.. HARVESTING OF SIBERIAN PINE NUTS IN MOUNTAIN SHORIA: TRADITIONS AND NOWADAYS. 1 Haziran 2009, s. 110-118. [^8]: http://shortop.ru/teksty-na-shorskom-yazyke-prilozhenie-1 [^9]: Arşivlenmiş kopya.