# Şirket-i Hayriye

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirket-i_Hayriye
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Şirket-i Hayriye, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eirket-i_Hayriye (CC-BY-SA-4.0)

**Şirket-i Hayriye**, 1854'ten 1945'e kadar [Boğaziçi'nde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fazi%C3%A7i) yolcu ve yük taşımacılığı yapan vapurculuk anonim şirketi.[^1]

17 Ocak 1851'de [Reşid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C5%9Fid_Pa%C5%9Fa)'nın desteği ve dönemin padişahı [Abdülmecid'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) onaylamasıyla kuruldu. Şirketin özelliği [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'da kurulan ilk anonim ortaklık olmasıydı. Şirketin kuruluş Nizamnamesi Mecelle sahibi, Türk Hukuk ve Edebiyat adamı Ahmet Cevdet Paşa tarafından hazırlandı. Galatalı banker [Manolaki Baltazzi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manolaki_Baltazzi) [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere)'den yandan çarklı 6 vapur birden ısmarladı. Vapurların [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'ye gelmesi 1854'ü buldu. İlk zamanlarda [Tersane-i Amire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tersane-i_Amire) vapurlarıyla aralarında rekabet olmaması için yalnız [Eminönü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emin%C3%B6n%C3%BC) ile Boğaz köyleri arasında sefer yapma hakkı verilen şirket, ilk seferini [Üsküdar'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar) yaptı.

Şirketin zaman içinde 77 vapuru oldu. Bunlardan 66 tanesi [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere)'de, 6 tanesi [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'da, 2 tanesi [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya)'da, 1 tanesi [Hollanda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hollanda)'da, 2 tanesi de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da [Hasköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hask%C3%B6y%2C_Beyo%C4%9Flu)'de inşa edildi. Şirketin yolcu vapurlarından başka 3 tane de kömür gemisi oldu. Şirket-i Hayriye'nin ilk kaptanlarının hemen hepsi, çoğu [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum) olmak üzere [gayrimüslim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gayrim%C3%BCslim)di. Şirkette [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) olarak ilk kez [Beykozlu Rıza Ömer Kaptan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beykozlu_R%C4%B1za_%C3%96mer_Kaptan) çalıştı.

Şirketin [*Avrupa*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)* yakasında*; [Salıpazarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sal%C4%B1pazar%C4%B1%2C_Beyo%C4%9Flu), [Kabataş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabata%C5%9F%2C_%C4%B0stanbul), [Beşiktaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fikta%C5%9F), [Ortaköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ortak%C3%B6y%2C_Be%C5%9Fikta%C5%9F), [Kuruçeşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuru%C3%A7e%C5%9Fme), [Arnavutköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutk%C3%B6y), [Bebek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bebek), [Rumelihisarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_Hisar%C4%B1) (Kayalar), [Boyacıköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Boyac%C4%B1k%C3%B6y), [Mirgûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirg%C3%BBn) ([Emirgan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emirgan)), [İstinye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stinye), [Yeniköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenik%C3%B6y%2C_Sar%C4%B1yer), [Tarabya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarabya), [Kireçburnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kire%C3%A7burnu), [Büyükdere](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCkdere%2C_Sar%C4%B1yer), [Sarıyer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1yer), [Yenimahalle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%2C_Sar%C4%B1yer), [Rumelikavağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumelikava%C4%9F%C4%B1), [Altınkum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1nkum).

[*Anadolu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)* yakasında da*; [Haydarpaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haydarpa%C5%9Fa), [Salacak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salacak), [Harem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harem%2C_%C3%9Csk%C3%BCdar), [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar), [Kuzguncuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzguncuk), [Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi%2C_%C3%9Csk%C3%BCdar), [Çengelköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87engelk%C3%B6y), [Vaniköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vanik%C3%B6y), [Kandilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kandilli), [Küçüksu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCksu%2C_%C3%9Csk%C3%BCdar), [Anadoluhisarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Hisar%C4%B1), [Kanlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanl%C4%B1ca), [Çubuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ubuklu), [Paşabahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pa%C5%9Fabah%C3%A7e), [Beykoz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beykoz) ve [Anadolukavağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Kava%C4%9F%C4%B1) ile [Haliç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7)'te, [Sütlüce](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCtl%C3%BCce) iskeleleri vardı.

Şirket-i Hayriye, 1911'de [Trablusgarp Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Sava%C5%9F%C4%B1), 1912'de [Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1) ve 1914'ten itibaren de [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) yıllarında vapurlarının çoğunu ordunun emrine verdi. [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sona erdiğinde toplam 10 vapurunu kaybeden ve 5 vapuru da kullanılmaz hâle gelen Şirket, iflasın eşiğine geldi. Savaşın sonunda elinde ancak 18 tane vapur kalan Şirket-i Hayriye, ancak devlet yardımıyla ayakta kalabildi.

[Cumhuriyet'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet) ilanından sonra, 1944'te bütün vapurları, Hasköy'deki fabrikası, taşınır ve taşınmaz mal varlıklarıyla satın alınarak devletleştirildi. Vapurları ve mal varlığı [Şehir Hatları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehir_Hatlar%C4%B1)'na devredildi. 15 Ocak 1945'te çıkarılan 4517 sayılı yasayla, Şirket-i Hayriye, fiilen ortadan kalktı; [Türkiye Denizcilik İşletmeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Denizcilik_%C4%B0%C5%9Fletmeleri) adını aldı.

## Ayrıca bakınız

- [Hafız Vehbi Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haf%C4%B1z_Vehbi_Efendi)

[^1]: Arşivlenmiş kopya. <https://islamansiklopedisi.org.tr/sirket-i-hayriyye>
