# Şeyh Zafir

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Zafir
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Şeyh Zafir, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eeyh_Zafir (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** 1829
- **Doğum yeri:** Mısrata, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 2 Ekim 1903
- **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu

**Şeyh Zafir** veya tam adıyla **Muhammed Zafir b. Muhammed Hasan b. Hamza Zafir el-Medeni** ([Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a): الشيخ ظافر, d. 1829, [Mısrata](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1srata) - ö. 2 Ekim 1903, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Şâzelî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%A2zel%C3%AElik) tarikatı şeyhi.

![Şeyh Zafir Türbesi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Turbe_of_Sheikh_Zafir_Effendi_01.jpg/1280px-Turbe_of_Sheikh_Zafir_Effendi_01.jpg)
*Şeyh Zafir Türbesi. (Chapultepec, public-domain)*

## Hayatı

[Trablusgarp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp)'ın [Mısrata](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1srata) kasabasında doğdu. İlk eğitimini babasından aldıktan sonra [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir) ve [Tunus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunus)'a gitti. Ardından [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'de iki yıl kaldıktan sonra [Şâzelî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%A2zel%C3%AElik) tarikatı şeyhi olan babasına intisap ederek icazet aldı. Babasının ölümünün ardından [Şâzelî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%A2zel%C3%AElik) tarikatı şeyhi olarak irşad faaliyetlerine başladı. Nüfuzu giderek arttı. [Trablusgarp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp) Valisi [Mahmud Nedim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Nedim_Pa%C5%9Fa) ile dostane ilişkiler geliştirdi. Valinin ve kardeşi Hamza Zafir'in telkinleriyle 1870'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a davet edildi. Osmanlı seçkinlerinin yanı sıra [Şehzade Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'le de tanıştı.

Üç yıl [Unkapanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Unkapan%C4%B1)'nda kaldıktan sonra önce [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'ye oradan da [Mısrata](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1srata)'ya döndü. [Mahmud Nedim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Nedim_Pa%C5%9Fa)'nın veya [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'ın davetiyle ikinci kez [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a geldi. 2 Ekim 1903'te ölünceye kadar [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da kaldı.

[Beşiktaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fikta%C5%9F)'taki [Ertuğrul Tekkesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ertu%C4%9Frul_Tekke_Camii) haziresine defnedilmiştir. Mezar yerine [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) saray mimarı [Raimondo D'Aronco](https://turkipedia.org/tr/wiki/Raimondo_D%27Aronco)'ya türbe yaptırtmıştır.

### II. Abdülhamid'in şeyhi olduğu iddiası

[II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'ın kızı [Ayşe Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay%C5%9Fe_Sultan) hatıratında babasının Hamza Zafir adında bir şeyhe intisap ettiğini belirtir.[^1] Mutasavvıf [Hüseyin Vassaf](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Vassaf) ise Şeyh Zafir'in [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a ilk geldiği zaman [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in intisap ettiğini ve şeyhi gizlice ziyaret ettiğini söyler. [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) Şeyh Zafir'e çok değer verirmiş, bazı dini günlerde [Yıldız Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1z_Saray%C4%B1)'na davet etmiş veya kendisi bazen cuma selamlıklarında şeyhi Ertuğrul Tekkesi'nde ziyaret etmiştir.[^2] [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) şeyhin aile fertlerini çeşitli makamlara getirmiş ve [Trablusgarp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp)'taki ailesinin ihtiyaçları karşılanmıştır.

## Eserleri

- *el-Envârü’l-kudsiyye fî tenzîhi turukı’l-kavmi’l-aliyye*
- *en-Nûrü’s-sâtı ve’l-burhânü’l-katı*

## Bibliyografya

- *II. Abdülhamid Han'ın Şeyhi Şeyh Muhammed Zafir Efendi ve Ertuğrul Tekkesi*, Kamil Büyüker

[^1]: Ayşe Osmanoğlu, Babam Sultan Abdülhamid: Hatıralarım, İstanbul 1986, s. 25.
[^2]: TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 39, sayfa: 78