# Şeyh Haydar

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Haydar
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Şeyh Haydar, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eeyh_Haydar (CC-BY-SA-4.0)

- **Makam:** Safevi Tarikatı Şeyhi
- **Dönembaşı:** 1480
- **Dönemsonu:** 1488
- **Öncegelen:** Şeyh Cüneyd
- **Sonragelen:** Sultan Ali
- **Doğum tarihi:** 1459/60
- **Doğum yeri:** Diyarbakır
- **Ölüm tarihi:** 9 Temmuz 1488
- **Ölüm yeri:** Tabersaran, Dağıstan
- **Eşi:** Alemşah Halime Begüm
- **Çocukları:** Sultan Ali, I.İsmail, İbrahim Mirza
- **Dini:** Şii İslam

**Şeyh Haydar**, (d. 1459-60, [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) - ö. 9 Temmuz 1488, [Tabersaran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabersaran)), [Safeviye Tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik)ndan [Şeyh Cüneyd](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_C%C3%BCneyd)'in oğludur. Babası savaşta öldüğünde henüz doğmamış olan Haydar, babası ölünce annesi Hatice Begüm (Akkoyunlu Hükümdarı [Uzun Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Hasan)'ın kızkardeşi)[^1] [Akkoyunlu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular)'ne gittiği için Akkoyunlu sarayında doğdu. Dokuz yaşına kadar burada büyüyen Haydar, dayısı Uzun Hasan'la birlikte tarikatın merkezi [Erdebil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdebil)'e geldi ve tarikatın başına geçti. Küçüklüğünde [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)'den başka [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)yı da öğrenen Haydar, dönemin ünlü bilgini [Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u)'dan da dersler almıştır.

## Tarihçe

[Karakoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakoyunlular) hükümdarı [Cihan Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cihan_%C5%9Eah)'ı yenerek kendi otoritesini kuran Uzun Hasan ablasının oğlu olan Şeyh Haydar'ı 1469 yılında, dedelerinin şehri olan Erdebil'e tekrar yerleştirmiş. Safevi tarikatını tekrar burada kuzey [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye), [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'dan gelen [mürid](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCrid)leriye oluşturmuştu.[^2] 1471-1472 yılında Uzun Hasan ile [Despina Hatun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Despina_Hatun)'un kızı olan [Alemşah Halime Begüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alem%C5%9Fah_Halime_Beg%C3%BCm) ile evlenmiştir.[^3][^4][^5] Bu evliliği sonunda [Sultan Ali Safevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan_Ali), İbrahim Mirza ve [Şah İsmail Safevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail) isminde 3 oğlu olmuştur.[^6][^7]

Babası [Şeyh Cüneyd](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_C%C3%BCneyd) gibi tarikatı büyütmek istemiş ve [Şirvanşahlar Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan%C5%9Fahlar_Devleti)ne saldırmıştır. Başarılı sonuçlanan [Derbent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derbent%2C_Da%C4%9F%C4%B1stan) kuşatması sonunda Şirvan hükümdarı [Ferruh Yesar](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ferruh_Yesar) Gülüstan kalesine çekilerek 7 ay muhasarada kalmıştır. Daha sonra Şeyh Haydar'ın güçlenmesinden çekinen Akkoyunlu hükümdarı [Sultan Yakup](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakub_%28Akkoyunlu%29) 1488'de Ferruh Yaşar'a yardım göndermiş ve Tabersaran yakınlarında yapılan savaşta Şeyh Haydar öldürülmüştür.[^8] Başı kesilerek [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e getirilmiş ve iki gün sokaklarda halka gösterildikten sonra köpeklere atılmıştır.[^9] Bu olay sonunda Şeyh Haydar'ın Erdebil'deki türbesi [Kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)lar için bir hac mekanı haline gelmiştir.[^10] Şeyh Haydar'ın ölümünden sonra Akkoyunlu Sultanı [Sultan Yakub](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakub_%28Akkoyunlu%29), Şeyh Haydar'ın çocuklarını ve eşini İstahr kalesine hapsetmiştir. [Akkoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) hükümdarı Sultan Yakup'un 1490 yılında ölümü üzerine yeğenlerine sadece hürriyet yolu açılmamıştır. Sultan'ın vefatı sonucu Akkoyunlu topraklarında başlayan ve bir türlü bitmeyen iç savaşlar neticesinde tahtı eline geçiren [Rüstem Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCstem_Bey), kardeşi [Baysungur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baysungur_%28Akkoyunlu%29)'a karşı giriştiği amansız mücadelede yeni kuvvetlere ihtiyaç duyması üzerine, Safevilerden yararlanmak istemiştir. Bundan dolayı da Şeyh Haydar'ın oğullarını ve eşini serbest bıraktırmıştır.[^11]

Şeyh Haydar'ın Oğlu [Şah İsmail Hatai](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail), [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'nin kurucusudur.

![Şeyh Haydar'ın Meşginşehr'deki türbesi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Sheykh_Heydar_Tomb_Meshkinshahr.jpg/1280px-Sheykh_Heydar_Tomb_Meshkinshahr.jpg)
*Şeyh Haydar'ın Meşginşehr'deki türbesi. (Alireza Javaheri, CC-BY-3.0)*

## Ayrıca bakınız

- [Safevilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik)
- [Şeyh Cüneyd](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_C%C3%BCneyd)
- [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)
- [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)
- [Sultan Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan_Ali)
- [Alemşah Halime Begüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alem%C5%9Fah_Halime_Beg%C3%BCm)

[^1]: Öngören, Reşat. Safeviyye. Türkiye Diyanet Vakfı, 2008, s. 460-462. <https://islamansiklopedisi.org.tr/safeviyye>
[^2]: Islam without Allah?, By Colin Turner, pg.63. <http://books.google.com.au/books?id=LWOwVFfM7NgC&pg=PA71&dq=safavi+haydar&lr=&as_brr=3#v=onepage&q=safavi%20haydar&f=false>
[^3]: Persia, By Brigadier- Sir Percy Sykes, pg.72. <http://books.google.com.au/books?id=iwVHuc4cNaoC&pg=RA1-PA72&dq=safavi+junayd&lr=&as_brr=3#v=onepage&q=safavi%20junayd&f=false>
[^4]: Safavid Iran, By Andrew J. Newman, pg.129. <http://books.google.com.au/books?id=afsYCq1XOewC&pg=PA129&dq=safavi+haydar&lr=&as_brr=3#v=onepage&q=safavi%20haydar&f=false>
[^5]: Don Juan of Persia - A Shi-Ah Catholic 1560-1604, By & Brothers Harper & Brothers, Harper Brothers Staff, &. Brothers Harper &. Brothers, pg.107. <http://books.google.com.au/books?id=nyfSt11hVdMC&pg=PA107&dq=safavi+haydar&lr=&as_brr=3#v=onepage&q=safavi%20haydar&f=false>
[^6]: A History of Persia, By Percy Molesworth Sykes, pg.241. <http://books.google.com.au/books?id=wiAZyeSKKWwC&pg=PA240&dq=safavi+junayd&lr=&as_brr=3#v=onepage&q=safavi%20junayd&f=false>
[^7]: Voices of Islam: Voices of tradition, By Vincent J. Cornell, pg.225. <http://books.google.com.au/books?id=g5LNUS0ciAAC&pg=PA225&dq=safavi+junayd&lr=&as_brr=3#v=onepage&q=safavi%20junayd&f=false>
[^8]: E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936, By M Th Houtsma, T W Arnold, A J Wensinck, pg.944. <http://books.google.com.au/books?id=rezD7rvuf9YC&pg=PA944&dq=safawi+haidar&lr=&as_brr=3#v=onepage&q=safawi%20haidar&f=false>
[^9]: Tufan Gündüz, Son Kızılbaş Şah İsmail, 5. baskı, s. 34
[^10]: A History of Persia, By Percy Molesworth Sykes, pg.241. <http://books.google.com.au/books?id=wiAZyeSKKWwC&pg=PA240&dq=safavi+junayd&lr=&as_brr=3#v=onepage&q=safavi%20junayd&f=false>
[^11]: Şah İsmail: Hayatı ve Şahsiyeti. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2019. <https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/970144>
