# Şeyh Cüneyd

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_C%C3%BCneyd
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Şeyh Cüneyd, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eeyh_C%C3%BCneyd (CC-BY-SA-4.0)

![Azerbaycan'ın Kusar Rayonu'na bağlı Hazra köyünde bulunan Şeyh Cüneyd Türbesi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/02252_020qusar.jpg/1280px-02252_020qusar.jpg)
*Azerbaycan'ın Kusar Rayonu'na bağlı Hazra köyünde bulunan Şeyh Cüneyd Türbesi. (Gulustan, CC-BY-SA-3.0)*

**Şeyh Cüneyd**, [Safeviye Tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik)'nı devlet yapmak isteyen ve [Şiiliğe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) temayül ettiren[^1] ilk [şeyh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh)i.

## Tarihçe

[Safeviye Tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik)'nın reisi olan İbrahim vefat edince yerine oğlu Cüneyd (1447-1460) geçti. Şeyh Cüneyd posta oturuncaya kadar Erdebil Şeyhleri siyasetle ilgilenmez, sadece dinsel işlerle uğraşırlardı. Şeyhlikten şahlığa geçmek isteyen Şeyh Cüneyd, etrafında toplanan müritlerlerle savaş etmek için silahlanmaya başladı.

Kendisi de bir Şii olan [Karakoyunlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakoyunlular) Hükümdarı Cihanşah tarikat mensuplarının çoğalmasından ürkerek Şeyh Cüneyd'in amcası Şeyh Cafer'e başvurarak Cüneyd'in [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'dan çıkmasını sağladı. Cihanşah tarafından sınır dışı edilen Şeyh Cüneyd, [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya gelerek oradaki [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) üzerinde amacına uygun çalışmalar yapmak istedi. Fakat Sultan [Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Murad_%28Akkoyunlu_h%C3%BCk%C3%BCmdar%C4%B1%29) tarafından amacı anlaşıldığından kendisine yüz verilmedi. Buna rağmen Anadolu'da pek çok mürit kazanarak Erdebil Tekkesi, Anadolu'da güçlenmiş ve küçümsenmeyecek bir etki alanı oluşturmuştu.[^2]

Şeyh Cüneyt [Karaman Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman_%28eyalet%29)'ne gitti, fakat [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da mezhep tartışmasından dolayı orada da fazla tutunamadı ve Konya'dan ayrılarak Varsak Türklerinin bulunduğu, [Toros Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toros_Da%C4%9Flar%C4%B1)'na doğru yola koyuldu. Ancak Karaman Beyi İbrahim, Varsak aşireti reisine, Şeyh Cüneyt'in yakalanıp hapsedilmesini emredince Memluk Sultanı Çakmak'a sığındı. Burada da Şii propagandası yaparak [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu), [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) ve [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'tan birçok kişiyi kendi etrafında toplaması üzerine [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'teki [Mevlevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlev%C3%AElik) şeyhi Ahmet Bekri, Şeyh Cüneyt'i Sultan Çakmak'a şikâyet etti. Memluk Sultanı da Halep valisini Şeyh Cüneyt'in üzerine gönderdi. Çıkan savaşta Şeyh Cüneyt yenildi ve merkezi Samsun olan [Canik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canik)'e kaçtı.

Kısa zamanda başına birkaç bin mürit toplayan Şeyh Cüneyt, bu müritlerle [Trabzon İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na saldırdı, başkentini kuşatıp aldıysa da kaleyi alamadığı için geri çekildi. Osmanlı Sultanı [II. Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'in [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'u almak için harekete geçtiğini duyunca Trabzon'u terk etti ve Diyar-ı Berk (Diyarbakır) gitti.

[Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)'a geldiğinde şehrin dışında karşılanan Şeyh Cüneyt, şehre Akkoyunlu hükümdarı [Uzun Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Hasan)'la birlikte girdi. Üç yıl [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)'da kaldı, Uzun Hasan'ın kız kardeşi Hatice Begüm ile evlendi.

10.000 kişilik ordusuyla [Şirvanşahlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan%C5%9Fahlar_Devleti)ın üzerine yürümüş, Şirvan hâkimi Halil ile yapılan savaşta bir ok ile vurularak ölmüş, cesedi müritleri tarafında yakın bir yere gömülmüştür.

Ölümünden sonra karısı Hatice Begüm'den doğan oğlu [Haydar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Haydar), dayısı [Uzun Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Hasan)'ın yardımları ile Erdebil postuna oturdu ve Uzun Hasan'ın kızını alarak ona damat oldu.

## Ayrıca bakınız

- [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)
- [Safeviyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik)
- [Şah İsmail Hatai](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)
- [Şeyh Haydar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Haydar)

[^1]: Tufan Gündüz, Son Kızılbaş Şah İsmail, 5. baskı, s. 24
[^2]: Uzunçarşılı, İ.Hakkı. Osmanlı Tarihi Cilt II, Ankara, T.T.K Yayanı, 1949
