# Şeyhî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Şeyhî, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eeyh%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) **Şeyhî** (ö. 1431), [Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya) doğumlu 15. asır Türk divan şairi ve tabip. Kendinden sonra gelen birçok şairi etkilemiş bir şairdir. [Harnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harn%C3%A2me) adlı hiciv mesnevisi ve Fars edebiyatının ünlü şairi [Nizami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%AE-i_Gencev%C3%AE)'nin aynı adlı eserinden Türkçeleştirdiği [Hüsrev ü Şîrîn](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsrev_%C3%BC_%C5%9Eirin_%28%C5%9Eeyh%C3%AE%29) adlı aşk mesnevisi en ünlü eserleridir. Aynı zamanda döneminin ünlü bir hekimi olan Şeyhî, [Germiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Germiyano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) Beyi [II. Yakub](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Yakub)'un, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) padişahlarından [Çelebi Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed) ve [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)’ın özel doktoru olmuştur. ## Hayatı Tahminen 1371- 1376 yılları arasında, o devirde [Germiyanoğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Germiyano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) sınırları içindeki Kütahya'da doğdu. Adı bazı kaynaklarda Yusuf, bazı kaynaklarda Sinan olarak geçer; [Germiyanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Germiyano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) Şeyhi ya da Hekim Sinan olarak da bilinir. Babasının adının Mecdeddin Ahmed olduğu tahmin edilmektedir. Şair [Kasım İzarî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1m_%C4%B0zar%C3%AE) ile şair [Germiyanli Cemali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem%C3%A2l%C3%AE_Germiyan%C3%AE) yeğenleridir. Çocukluğunu, devrin kültür merkezlerinden birisi olan Kütahya'da geçirdi. Germiyanoğulları beylerinden [II. Yakub Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Yakub)'in hem hekimi hem de sohbet arkadaşı idi. Bilime olan merakı ile [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a gitti; burada başta [tıp](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1p) ve [tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) olmak üzere yoğun bir eğitim gördü. Öğrenimini tamamlayarak [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya geri döndükten sonra *Hekim Sinan* olarak ünlendi. Tıpta en ziyade mahareti göz hastalıkları üzerine idi.[^1] Dönüş yolunda [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya uğrayıp [Hacı Bayram Veli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bayr%C3%A2m-%C4%B1_Vel%C3%AE)'nin halifesi olduğu söylenir. *Şeyhî* mahlasını bundan sonra aldı ancak fiilen şeyhlik yaptığına dair bir bilgi yoktur.[^2] Bir görüşe göre de Hâcı Bayram’a değil [Emîr Sultân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Em%C3%AEr_Sultan)’a bağlandığı için “Şeyhî” mahlasını seçmiştir.[^3] Karaman seferi sırasında Ankara'da rahatsızlanan Osmanlı padişahı [I. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed)'i tedavi etmek için çağrıldı ve başarılı olunca kendisine tımar olarak Tokuzlu köyü verilerek sultanın özel tabipliğine tayin edildi. Kimi kaynaklara göre Tokuzlu köyüne giderken köyün eski sahipleri tarafından soyulması üzerine rakiplerini eşekle sembolleştirdiği [*Harname*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harn%C3%A2me) (Eşekname) adlı mesneviyi yazıp Çelebi Mehmet'e sunmuş ve Çelebi Mehmet, olay üzerine Şeyhî'nin zararlarını ziyadesiyle karşılamıştır.[^4] Sehî Bey'in Heşt Behişt tezkiresinde Harname'nin ve Hüsrev ü Şirin mesnevisinin yazılması şöyle anlatılır:[^5] Çelebi Mehmet'ten sonra Osmanlı tahtına geçen [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'ın Şeyhi'yi kendisine vezir tayin etmek istemiş; ancak araya giren kimseler vezir olabilmesi için [Nizâmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%AE-i_Gencev%C3%AE)’nin hamsesinden bir hikayenin yazılmasını şart olarak koşmuştu Şeyhî, bunun üzerine Nizami'nin Hüsrev ü Şîrîn eserini tercüme etmeye başladı ve bu esere Türk kültüründen bazı eklemeler yaptı; Sehi'nin ifadesiyle "bu güzele Türk elbisesi dikti". Şeyhi bin kadar beyit yazıp II. Murad'a sunduktan sonra padişahın hediyeleri ile Germiyan'a dönerken yolda harami baskınına uğrayıp her şeyi yağmacılara kaptırınca Harname mesnevisini yazıp padişaha sundu ve ardından Hüsrev ü Şirin'i yazmaya devam etti. [Latifî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lat%C3%AEf%C3%AE) ise bu iki eserin yazılışı ile ilgili farklı bir hikâye anlatır: Şeyhi, Hüsrev ü Şirin'i yazıp II. Murad'a sunmuş ve padişah eseri çok beğenmişti ancak rakipleri, bunun Nizamî'den tercüme olduğunu söyleyerek kötülediler; Şeyhi, padişahın ihsanlarından yararlanamadı. Bunun üzerine kendisine şikayet edenler hakkında Harname'yi yazdı. Ölüm tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, genel kanı 1431 yılında öldüğü üzerinedir.[^6]Hüsrev ü Şirin eserini tamamlayamadan öldü. Eserini Rumî isimli bir şair tamamladı. Eseri tamamlayan şair Rumî'nin yeğeni Germiyanli Cemali olduğu düşünülür. Mezarı, Kütahya'da Dumlupınar Mahallesi'nde bir ziyaret yeridir.[^7] 1961 yılında 15. yüzyılda bir türbe inşa edilmiştir. ## Çalışmaları ve edebî kişiliği Şeyhi erken dönem [Divan Edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_edebiyat%C4%B1) şairlerindendir ve divan edebiyatının gelişmesine büyük katkısı olmuştur. [Kaside](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaside) ve [mesnevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesnevi)de zamanının en ileri gelen şâiri idi. [Hacı Bayram Veli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bayr%C3%A2m-%C4%B1_Vel%C3%AE)'den çok etkilenmiş ve onun dervişi olmuştur. Tasavvufi bir kişilik olmasına ve [tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) eğitimi almış olmasına rağmen eserlerinde tasavvufi öğeler bulunmamaktadır. Din dışı şiirler yazmayı tercih etmiştir. Şiirde üstadı [Ahmedî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed%C3%AE)'dir. Divanı dışında iki önemli mesnevisi bulunur: [Harnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harn%C3%A2me) (Eşeknâme) ve [Hüsrev ü Şirin](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsrev_%C3%BC_%C5%9Eirin_%28%C5%9Eeyh%C3%AE%29). Köyünde uğradığı saldırı üzerine yazdığı Harnâmede, kaderi yük taşımak olan bir eşeğin semiren öküzlere özenmesi üzerine başına gelenler mizahi ve [alegorik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alegori) bir dil ile hicvedilmiştir. Nizami'nin eseri [Hüsrev ü Şirin](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsrev_ve_%C5%9Eirin)'in Türkçe tercümesini bizzat Osmanlı padişahı II. Murad'ın isteği üzerine yazmaya başladığı düşünülür. Bir tercüme olarak başladığı çalışmaya, yaptığı ilave ve değişikliklerle telif eser niteliği kazandırdı. Bu eserini tamamlayamadan ölmüştür. Eseri kız kardeşinin oğlu [Cemâlî Germiyanî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem%C3%A2l%C3%AE_Germiyan%C3%AE) tamamlamıştır. Ayrıca *Ney-nâme* adlı ufak bir mesnevisi, tıbba dair bir eseri Farsçadan tercüme ettiği *Habnâme* adlı bir mesnevisinin daha bulunduğu rivayet edilir.[^8] Çağdaşlarına ve ondan önceki şairlere göre dilinde Farsça tesirinin çok olduğu görülür. ## Başlıca eserleri ### Şiirleri - **Divan.** 15 kaside, 4 tercî'-i bend, 2 terkîb-i bend, 1 mesnevi, 2 müstezat ve 202 gazelden oluşur. Yazma kütüphanelerde pek çok nüshasına rastlanır.[^9] - ['''Hüsrev ü Şirin.'''](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsrev_%C3%BC_%C5%9Eirin_%28%C5%9Eeyh%C3%AE%29) Şeyhî'yi asıl üne kavuşturan en önemli eseridir. 6694 beyitten oluşur. Nizami'nin aynı adlı mesnevisinin tercümesi olarak başlayan eser, aynı konuyu farklı bir şekilde işleyip özgün bir eser haline gelmiştir. II. Murat'a ithaf edilmiş olan eser, yazıldığı zamandan itibaren büyük rağbet görmüş, çok okunmuştur.[^10] - ['''Harnâme.'''](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harn%C3%A2me) II. Murad'a sunulmuş 126 beyitlik küçük bir hiciv eseridir. ### Tıpla ilgili eserleri - [Kenz-ül Menafi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kenz-%C3%BCl_Menafi) - [Habnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habname) - [Neynâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neyname) [^1]: Uzunçarşılı, İ.H. Kütahya Şehri, İstanbul Devlet Matbaası, 1932, s, 267, 268 [^2]: Tavukçu, Orhan Kemal. Ahmed Rıdvan Hüsrev ü Şirin. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü doktora tezi, 2000. [^3]: Sözlüğü, Türk Edebiyatı İsimler. ŞEYHÎ, Yûsuf Sinâneddîn. [^4]: Güler, Kadir. 16. yüzyıl kaynaklarına göre Germiyan ve Kütahya şuarâsı üzerine değerlendirmeler. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2009. [^5]: Güler, Kadir. 16. yüzyıl kaynaklarına göre Germiyan ve Kütahya şuarâsı üzerine değerlendirmeler. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2009. [^6]: Müstakimzâde Süleyman Sa'deddin Efendi, Mecalletün Nisâb adlı eserinde 1451 Nisan/Mayıs aylarında öldüğünü yazar [^7]: Evliya Çelebî, Seyahatnâme, 9. cilt [^8]: Tavukçu, Orhan Kemal. Ahmed Rıdvan Hüsrev ü Şirin. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü doktora tezi, 2000. [^9]: Kocabaş, Mükerrem. Şeyhî divanı'nda sosyal hayat. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi, 2019. [^10]: Özkan, Mustafa. "Şeyhî'nin Hüsrev ü Şîrin'i ve Rûmî'nin Şirin ü Perviz'i.. İlmî Araştırmalar : Dil, Edebiyat, Tarih İncelemeleri, 2000.