Şemseddin İldeniz (شمس الدین الدنگز, شمس الدین الدنیز Şəmsəddin Eldəniz, ö. 1175), kökeni Kıpçak olan ve Azerbaycan Atabegler devletinin, başka bir deyişle, İldenizliler devletinin kurucusu, bilge siyasi figür ve hükümdardır.
Kafkaslardan Fars Körfezi'ne kadar geniş bir arazinin hakimiyetini eline geçirmiştir.Türk tarihinde önemli rolü olan Şemseddin İldeniz Sultan Mesut öldükten sonra Irak Selçuklu devletini kendi devletine tabi kılmıştır. 1175 yılında Zencan'daki Muharebe'de Harezmşahlar Devleti'ne mağlup olmuş ve katledilmiştir.[1]Prof. Dr. Aydın Taneri, "Harezmşahlar". s.17
